İLKOKUL 1. SINIF ŞUBE VE ÖĞRETMENLERİNİN E-OKUL SİSTEMİ ÜZERİNDEN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ÖĞRETMENLERİN METAFORİK ALGILARI

Year 2025, Volume: 6 Issue: 1, 45 - 77, 30.06.2025

Murat Ekinci

Abstract

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin ilkokul 1. sınıf şube ve öğretmenlerinin e-okul sistemi üzerinden belirlenmesine ilişkin metaforik algılarını ortaya koymaktır. Araştırmadaki çalışma grubunu 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında Batman ili Merkez ilçesinde görev yapan ilkokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada ilkokul öğretmenlerinin “ilkokul 1. sınıf şube ve öğretmenlerinin e-okul sistemi üzerinden belirlenmesi” ifadesinden yola çıkarak oluşturdukları mecazları tanımlamada ve açıklamada nitel araştırma yöntemlerinden mecazlar yoluyla nitel veri toplama deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu oluşturacak katılımcıların seçimi için amaçlı örnekleme yöntemleri arasından maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri “İlkokul 1. sınıf şube ve öğretmenlerinin e-okul sistemi üzerinden belirlenmesi...................................................gibidir. Çünkü.................................................” ifadesinin yer aldığı yarı yapılandırılmış metafor formuyla toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonunda “İlkokul 1. sınıf şube ve öğretmenlerinin e-okul sistemi üzerinden belirlenmesi” ifadesinin öğretmenler tarafından 71 farklı metaforla ifade edildiği görülmüştür. Bu metaforların 39’unun olumlu, 7’sinin olumsuz, 25’inin de hem olumlu hem olumsuz algıları yansıttığı tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin metaforları oluştururken ifade ettikleri gerekçelerine ve metaforların benzer özelliklerine göre 8 farklı tema (Belirsizlik, Çeşitlilik, Denklik, Eşitlilik, Hakkaniyet, Kolaylık, Standartlaşma, Şeffaflık) olarak ortaya çıkmıştır. Öğretmenler “İlkokul 1. sınıf şube ve öğretmenlerinin e-okul sistemi üzerinden belirlenmesi”ni en çok Belirsizlik olarak algılamışlardır. Belirsizlik temasından sonra Hakkaniyet teması ve sırasıyla Eşitlilik ve Çeşitlilik teması öğretmenlerin en çok algıladığı temalar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bulgulardan yola çıkarak öğretmenlerin “İlkokul 1. sınıf şube ve öğretmenlerinin e-okul sistemi üzerinden belirlenmesi”ne ilişkin görüşlerinin gözden geçirilerek değerlendirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Keywords

Öğretmen , Şube , E-okul , 1. sınıf , Metafor , Algı.

Teachers' Metaphorical Perceptions on the Determination of Primary School 1st Grade Branches and Classroom Teachers Through e-School System

Abstract

The purpose of this study is to reveal teachers' metaphorical perceptions regarding the determination of primary school 1st grade branches and classroom teachers through the e-school system. The study group in the research consists of primary school teachers working in the central district of Batman province in the 2024-2025 academic year. In the study, qualitative data collection design through metaphors, one of the qualitative research methods, was employed in defining and explaining the metaphors uttered by primary school teachers based on the expression ‘determination of primary school 1st grade branches and classroom teachers through the e-school system’. For the selection of the participants who will constitute the study group of the research, maximum diversity sampling method, one of purposeful sampling methods, was used. The data of the study were collected through a semi-structured metaphor form that included the statement ‘Determination of primary school 1st grade branches and classroom teachers through the e-school system is like ..............................because ........................’ Content analysis and descriptive analysis methods were used to analyse the data. At the end of the research, it was seen that the expression ‘Determination of primary school 1st grade branches and teachers through e-school system’ was expressed by teachers with 71 different metaphors. It was determined that 39 of these metaphors reflected positive, 7 negative and 25 both positive and negative perceptions. In addition, 8 different themes (Uncertainty, Diversity, Equivalence, Equality, Fairness, Convenience, Standardisation, Transparency) emerged according to the reasons expressed by the teachers while creating the metaphors and the similar characteristics of the metaphors. Teachers perceived ‘Determination of primary school 1st grade branches and teachers through e-school system’ as uncertainty the most. Following the theme of Uncertainty, the theme of Fairness and the themes of Equality and Diversity, respectively, are the themes perceived most by teachers. Based on these findings, suggestions regarding the review and evaluation of teachers' views on ‘Determination of primary school 1st grade branches and classroom teachers through the e-school system’ are presented.

Keywords

Teacher , Branch , E-school , 1st grade , Metaphor , Perception.

References

• Aydın, S. ve Ünsal, S. (2022). Öğretmen ve veli görüşlerine göre sınıf öğretmenlerinin tercih edilme nedenleri. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 55(1), 183-218.
• Bayar, A. ve Balcı, M. (2023). Bir eğitim sorunsalı olarak okullarda veliler tarafından yapılan öğretmen seçimine yönelik öğretmen görüşleri. EKEV Akademi Dergisi, (95), 1-14. https://doi.org/10.17753/sosekev.1257356
• Bayraktutan, Ş. (2008). İlköğretim okullarında sınıf içi iletişimin öğrenci okul başarısına etkisi (İstanbul ili Kartal ilçesi örneği). [Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
• Beamish, P. ve Morey, P. (2013). School choice: What parents choose. TEACH Journal of Christian Education, 7(1), 26-33. https://doi.org/10.55254/1835-1492.1199
• Bloom, B. S. (1976). İnsan nitelikleri ve okulda öğrenme. (Özçelik, D. A.). Pegem Akademi.
• Bozkurt, A. (2020). Koronavirüs (Covid-19) pandemisi sırasında ilköğretim öğrencilerinin uzaktan eğitime yönelik imge ve algıları: Bir metafor analizi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1-23. https://doi.org/10.29065/usakead.777652
• Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Boston, MA: Pearson.
• Çalışkan, K. ve Tan, S. (2024). Homojen gruplamanın özel yetenekli öğrenciler üzerindeki etkileri: Bir sistematik literatür taraması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 25(2), 191-207. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1117630
• Çam, Ş. S. ve Acat, M. B. (2023). Öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim yaklaşımını uygulama ve buna ilişkin yetkinlik düzeyleri. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 96-120.
• Çavuşoğlu, N. ve Şeker, Z. (2024). İlkokul öğretmenlerinin örgütsel adalet algılarının incelenmesi. International Journal of Original Educational Research, 3(2), 60-77.
• Çay, E. ve Eratay, E. (2019). Özel eğitim okulunda çalışan öğretmenlerin iş sağlığı ve güvenliği seminerine ve sonraki uygulamalara yönelik görüşleri. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 26-45. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.524611
• Çelikten, M. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), 207-237.
• Dağ, N., Pamuk, D. K. ve Özdemir, S. M. (2020). Okul müdürlerinin öğretmenleri, öğrencileri ve velileri ikna etmede zorlandıkları konular. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 277-299. https://doi.org/10.30855/gjes.2020.06.03.002
• Demirdağ, S. (2019). Öğrenci çeşitliliğine ilişkin öğretmen görüşleri. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 52(1), 1-28.
• Dilekçi, Ü. (2019). Okul yöneticilerinin “kapsayıcı eğitim” kavramına ilişkin algıları: Bir metafor analizi çalışması. 14. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı, 84- 90.
• Dilekçi, Ü. (2023). Eğitim ve 21. yüzyıl becerileri. İçinde Eğitime Giriş (Edt. Ümit Dilekçi), 313 -339. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
• Dilekçi, Ü., Limon, İ. ve Sezgin Nartgün, Ş. (2021). Prospective teachers’ metaphoric perceptions of “student, teacher and school”. Kastamonu Education Journal, 29(2), 403-417.
• Ertürk, R. (2018). Öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel kimlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Education, Theory and Practical Research, 4(1), 89-98. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018036553
• Feng, X., Harkness, S., Super, C. M., Welles, B., Bermudez, M. R., Bonichini, S., Moscardine, U. ve Zylicz, P. O. (2020). Parents’ concepts of the successful school child in seven western cultures. New Directions for Child and Adolescent Development, 2020(170), 143-170. https://doi.org/10.1002/cad.20337
• Gül Öztürk, A. ve Koşar, S. (2021). Öğretmenlerin örgütsel adalet algıları üzerine bir olgubilim çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(3), 1951-1991. https://doi.org/10.17152/gefad.949312
• Gül, İ. ve Şimşek, İ. (2022). Opinions of school administrators about the transition system to secondary education. Journal of Human and Social Sciences, 5(1), 1-17. https://doi.org/10.53048/johass.996491
• Günbayi, İ. ve Turan, F. (2013). Milli eğitim bakanlığı bilişim sisteminin bir alt sistemi olarak e-okul uygulamasına ilişkin ilköğretim okullarındaki yönetici, öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri: bir durum çalışması. İlköğretim Online, 12(1), 1-22.
• Gürel, E. (2016). E-okul sisteminin ilkokul yöneticileri ve öğretmenleri tarafından değerlendirilmesi (Pendik ilçesi). [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Gürel, E. (2017). E-okul sisteminin yönetici ve öğretmenler tarafından değerlendirilmesi. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 45, 7-25.
• İbil, H. (2012). E-okul sistemi uygulaması hakkında okul yöneticilerinin görüşleri [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• İslamoğlu, A., Yılmaz Toplu, N., Ercan, Ş. ve Kahraman, E. (2024). Türkiye eğitim sisteminde dijital araç kullanımı: Fırsatlar ve zorluklar çerçevesinde bir inceleme. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(1), 260-271. https://doi.org/10.5281/zenodo.10600555
• Jacob, B. A. ve Lefgren, L. (2007). What do parents value in education? An empirical investigation of parents' revealed preferences for teachers. The Quarterly Journal of Economics, 122(4), 1603-1637. https://doi.org/10.1162/qjec.2007.122.4.1603
• Jensen, F. N. (2006). Metaphors as a bridge to understanding educational and social contexts. International Journal of Qualitative Methods, 5(1), 1-17. https://doi.org/10.1177/160940690600500104
• Kavak, Y., Ekinci, E. ve Gökçe, F. (1997). İlköğretimde kaynak arayışları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 11(11), 309-320.
• Kaya, A. ve Dilekçi, Ü. (2021). Covid-19 salgını sürecindeki acil uzaktan eğitime ilişkin ebeveynlerin algıları: Bir metafor analizi çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1621-1636. https://doi.org/10.24315/tred.933889.
• Korkmaz, İ. (2005). İlköğretim okullarının karşılaştıkları finansman sorunları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (14), 429-434.
• Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma, desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Ed.: S. Turan). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Merriam, S. B. ve Tisdell, J. E. (2015). Qualitative research: a guide to design and implementation. San Francisco: Jossey-Bass.
• Mertens, D.M. (2010). Research and evaluation in education and psychology: integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods. California: Sage.
• Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. California: SAGE Publications.
• Milli Eğitim Bakanlığı (2024). Cumhuriyetin 100. Yılında öğretmenlerin gözüyle teknoloji ve eğitim bölgesel çalıştayları raporu. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_03/15112203_OGRETMENLERIN_GOZUYLE_TEKNOLOJI_VE_EGITIM_BOLGESEL_CALISTAYLARI_RAPORU.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (2014, 26 Temmuz). T.C. Resmi Gazete (Sayı: 29072). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/07/20140726-4.htm
• Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (2023, 14 Ekim). T.C. Resmi Gazete (Sayı: 32339). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/10/20231014-1.htm
• Nartgün, Ş. S. ve Argon, T. (Ed.) (2024). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi. Pegem Akademi.
• Ocak, G. ve Yamaç, A. (2011). Öğretmen ve velilerin kayıt bölgeleri uygulamasına yönelik tutumlarının incelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31, 357-374.
• OECD (2005). Teachers matter: Attracting, developing and retaining effective teachers. Paris, France: OECD Publishing. Retrieved from http://www.oecd.org/education/school/attractingdevelopingandretainingeffectiveteachers-finalreportteachersmatter.html
• Öncü, C., Tez, M., Keklik, T. ve Ertuğrul Turğa, S. (2023). Okul öncesi dönemde oyunla öğretim. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 9(34), 77–87. https://doi.org/10.5281/zenodo.8430109
• Palmquist, R. A. (2001). Cognitive style and users’ metaphorsforthe web: An exploratory study. The Journal of Academic Librarian ship, 27(1), 24–32. https://doi.org/10.1016/S0099-1333(00)00205-6
• Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (Çev. Ed.: M. Bütün ve S. B. Demir). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
• Polat, S. ve Esen, E. (2022). Okulların eğitim finansmanının karanlık yüzü: Okul yöneticilerinin finans kaynağı sağlama sürecine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 5(2), 560-587. https://doi.org/10.33400/kuje.1146282
• Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 55, 459-496.
• Salma, C., Yılmaz, Y. ve Özcan, T. (2023). Eğitimde fırsat eşitsizliği: öğretmen perspektifinden bir söylem analizi. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 6(3). 429-446.
• Sarıer, Y. (2016). Türkiye'de öğrencilerin akademik başarısını etkileyen faktörler: Bir meta-analiz çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 609-627. https://doi.org/10.16986/HUJE.2016015868
• Sarıtaş, T., Sarıtas, M. T., Yıldız, E. ve Durusoy, O. (2013). E-Okul sisteminin okullarda kullanılmasına ilişkin öğretmen ve yönetici görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 7(2), 178-194.
• Schmitt, R. (2005). Systematic metaphor analysis as a method of qualitative research. The Qualitative Report, 10(2), 358-394.
• Şabano, S. (2023). İlkokul ve ortaokullarda okul güvenliğine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri (Uşak İli Örneği). Akademik İzdüşüm, 8(1), 280-311.
• Şenaras, B. ve Çetin, Ş. (2018). Okul müdürleri ile öğretmenlerin algılarına göre ilk ve ortaokullarda veli baskısı: nitel bir araştırma. Milli Eğitim Dergisi, 47(220), 157-176.
• Tankutay, H. K. (2024). Eğitim ortamlarında sosyal adaletin geliştirilmesine ilişkin öğretmen görüşleri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 399-420. https://doi.org/10.34056/aujef.1216594
• Turgut, Ü., Salar, R., Aksakallı, A. ve Gürbüz, F. (2016). Bireysel farklıkların öğretim sürecine yansımasına dair öğretmen görüşlerinin incelenmesi: Nitel bir araştırma. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 431-444.
• Türk, H. ve Kıroğlu, K. (2018). Ailelerin sınıf öğretmenlerine uyguladığı mobbing davranışları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(4), 2357-2389. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.41844-429343
• Türk, N. ve Çevik Kansu, C. (2024). Sınıf öğretmenlerinin sınıf rehberliği uygulamaları: bir karma yöntem araştırması. Trakya Eğitim Dergisi, 14(1), 207-225. https://doi.org/10.24315/tred.1340101
• Ünsal, S. (2021). Öğretmenlik mesleğinin tanımı, önemi ve öğretmenlerin değişen rolleri üzerine nitel betimsel bir araştırma. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(42), 1481-1504. https://doi.org/10.46928/iticusbe.956111.
• Yağar, F. ve Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz Öztürk, Z. ve Uygun, C. (2023). The role of secondary school principals’ supervisory skills on teachers’ perceptions of organizational justice. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(5), 161-178. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1341588
• Yücel, Ş., İlge, M. Ş. ve Aksoy, M. (2023). İlkokul Yönetici ve Öğretmenlerine Veli Baskısı Konusunda Öğretmen Görüşleri. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(8), 991-1005.
• Yüksel, İ. (2019). Okul yönetimleri ve öğretmenlik mesleğine yönelik BİMER’e konu olan şikayetlerin analizi (Antalya örneği). Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 19-30.
• Yürük-Tatar, S. ve Dağ, N. (2024). Velilerin öğretmen tercihleri. Buca Faculty of Education Journal/Buca Egitim Fakültesi Dergisi, 60. 1090-1107. https://doi.org/10.53444/deubefd.1389377