Yapılaşmanın Görsel Yönden Kıyı Peyzajına Etkisi: Çanakkale-Güzelyalı Örneğinden Değerlendirme

Öz

Kıyı alanlarında kontrolsüz yapılaşma, doğal dengeyi bozarak birçok olumsuz etkiye sebep olmaktadır. Bu olumsuz etkiler hem görsel hem de fiziksel açıdan kendini göstermektedir. Kıyıların doğal yapısının bozulmasıyla birlikte, kumsalların, doğal bitki örtüsünün ve doğal manzaranın zarar gördüğü söylenebilir. Bu durum kıyı turizmini etkilemekle beraber birçok olumsuz doğa etkilerini de beraberinde getirmektedir. Yapıların atıkları, kanalizasyonları ve kimyasal maddeler, deniz suyu ve yer altı sularının kirlenmesine neden olmaktadır. Aynı zamanda kontrolsüz yapılaşma, kıyıların doğal yapısının bozulmasına ve deniz canlılarının yaşam alanlarını tehdit ettiği söylenebilir. Kıyı alanları, birçok rekreasyonel faaliyete olanak sağlar; ancak doğal ve kültürel peyzaj değerlerine uygun olmayan kontrolsüz yapılaşma sonucunda fiziksel ve görsel açıdan olumsuz etkilere maruz kalır. Güzelyalı ilçesi, Çanakkale İli'ne 15 km uzaklıkta bulunan ve turizm ile rekreasyonel aktiviteler açısından ilgi çekici bir bölgedir. Bu çalışmada, Güzelyalı kıyı şeridindeki yapılaşmanın kıyı üzerindeki görsel etkileri incelenmiş ve yapı cephelerine yönelik çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kıyı alanları
• Kontrolsüz yapılaşma
• Çanakkale
• Güzelyalı

Visual Effects of Structuring on Coastal Landscape: Evaluation from Çanakkale-Güzelyalı Case

Öz

Unregulated coastal development disrupts the ecological equilibrium, yielding a host of adverse consequences that are evident both visually and physically. The natural coastal structure's deterioration leads to damage to beaches, vegetation, and the overall landscape. Beyond impacting coastal tourism, this situation fosters negative ecological effects, with pollutants like waste, sewage, and chemicals from constructions contaminating sea water and groundwater. The uncontrolled construction also compromises the natural coastal structure, imperiling marine habitats. Despite coastal areas being hubs for recreation, unrestricted construction, failing to align with natural and cultural landscape values, subjects these regions to detrimental physical and visual repercussions. An example of this dynamic unfolds in Güzelyalı district, situated 15 km from Çanakkale Province, renowned for its tourism and recreational potential. This study assesses the visual impact of construction along the Güzelyalı coastline and proposes remedies to enhance building facades.

Anahtar Kelimeler

• Coastal areas
• Uncontrolled construction
• Canakkale
• Guzelyali

Kaynakça

1. Anonymous. (2023). Çanakkale Sarıçay Fotoğraf Galerisi. Access Address (15.07.2023): https://www.canakkaletravel.com/galeri/saricay.html
2. Arapkirlioğlu, K. (1997). Kıyı Yönetimleri ve Çevre Duyarlı Planlama Yaklaşımı. Türkiye Kıyaları 97, Türkiye'nin Kıyı ve Deniz Alanları 1. Ulusal Konferansı, 24-27, 93-100, Ankara.
3. Beyhan, Ş. G., Ünügür, S. M. (2006). Turizm Yapılarında Kimlik Sorunu ve Belek-Kemer Örnekleme Çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(2), 262-273.
4. Eke, F. (1995). Kıyı Mevzuatının Gelişimi ve Planlama. T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü, Yayın No: 77, Ankara.
5. Google Earth. (2023). Access Address (16.07.2023): http://googleearth.com/2023
6. İnceoğlu, N. (1997). Ege’de İkinci Konut ve Turizm Yapılaşması. Ege Mimarlık, 7(24), 26-29.
7. Kalın A (2004). Çevre tercih ve değerlendirmesinde görsel kalitenin belirlenmesi ve geliştirilmiş: Trabzon sahil bandı örneği. K.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 221 s. Trabzon.
8. Kılıçaslan, Ç. (2006). İkinci Konutların Deniz Kıyılarına Etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri: A, 1, 147-156.

9. KTB. (2023). Çanakkale Coğrafyası. Access Address (14.07.2023): https://canakkale.ktb.gov.tr/TR-70467/cografya.html
10. Önal, İ., Nuray, A. (1997). Türkiye’de Kıyı Alanları Yönetimi ve Sorunları. Türkiye’nin Kıyı ve Deniz Alanları 1. Ulusal Konferansı, 15-20, Ankara.
11. Önder, S., Konaklı, N. (2002). Görsel Kirlilik ve Konya Kenti Örneğinde İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 16(30), 28-37.
12. TUİK. (2023). Nüfus Projeksiyonları 2013-2075. Access Address (12.07.2023): https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Nufus-Projeksiyonlari-2013-2075-15844