Kentsel Yeşil Alanların Hava Kalitesine Katkısının İncelenmesi: İzmir İnciraltı Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı, İzmir İnciraltı Kent Ormanı’nı içine alan bölge parkının kentsel hava kalitesine olan katkısını değerlendirmektir. Araştırmada, i-Tree Canopy aracı kullanılarak İnciraltı bölge parkının ekosistem hizmetleri incelenmiş ve hava kirliliği azaltma potansiyeli ortaya konmuştur. Çalışma, özellikle karbon depolama, partikül madde (PM10) giderimi ve zararlı gazların (CO₂, NO₂, O₃) uzaklaştırılması üzerindeki etkileri değerlendirmek için tasarlanmıştır. İlk olarak, çalışma alanının sınırları uydu görüntüleri ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak belirlenmiştir. Daha sonra, i-Tree Canopy aracının rastgele örnekleme yöntemiyle alanın yeşil örtü kompozisyonu sınıflandırılmıştır. Analiz sonucunda, çalışma alanının yıllık olarak 1.609,54 g karbon depoladığı, 400,72 kg PM10 giderdiği hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, literatürdeki benzer çalışmalarla karşılaştırılmış ve İnciraltı bölge parkının ekolojik faydaları vurgulanmıştır. Araştırma, kentsel yeşil alanların hava kalitesine olan katkılarını anlamak ve gelecekteki kent planlama süreçlerine rehberlik etmek için önemli bir veri kaynağı sunmaktadır. Sonuç olarak, İnciraltı bölge parkının ekosistem hizmetleri yönünden kentsel sürdürülebilirliğe önemli katkılar sağladığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• İniraltı bölge parkı
• izmir
• i-Tree Canopy
• Hava kalitesi
• Yeşil alan

An Evaluation Of The Contribution Of Urban Green Areas To Air Quality: The Case Of İzmir İnciralti

Öz

This study was carried out to evaluate the contribution of the regional park, which includes İzmir İnciraltı Urban Forest, to urban air quality. The ecosystem services of İnciraltı regional park were analysed using the i-Tree Canopy tool, and its potential for air pollution reduction was revealed. The study was specifically designed to assess the effects on carbon sequestration, particulate matter (PM10) removal, and the mitigation of harmful gases (CO₂, NO₂, O₃). First, the study area boundaries were determined using satellite images and geographic information systems (GIS). Subsequently, the green cover composition of the area was classified through the random sampling method provided by the i-Tree Canopy tool. The analysis revealed that study area annually sequesters 1,609.54 g of carbon and removes 400.72 kg of PM10. The findings were compared with similar studies in the literature, emphasizing the ecological benefits of the study area. The research provides significant data for understanding the contributions of urban green spaces to air quality and guiding future urban planning processes. In conclusion, İnciraltı regional park significantly contributes to urban sustainability in terms of ecosystem services.

Anahtar Kelimeler

• İnciraltı regional park
• İzmir
• i-Tree Canopy
• Air quality
• Green space.

Kaynakça

1. Arslan, N. Ş. (2021). Parkların hava kirliliğini azaltıcı etkisinin Çorum örneğinde incelenmesi. Turkish Journal of Forest Science, 5(2), 401–407.
2. Chaparro, L., & Terradas, J. (2009). Ecological services of urban forest in Barcelona. Institut Municipal de Parcs i Jardins, Ajuntament de Barcelona, Àrea de Medi Ambient. https://www.barcelona.cat/en
3. Coşkun Hepcan, C. (2019). Kentlerde iklim değişikliği ile mücadele için yeşil altyapı çözümleri. İklim Değişikliği Çalışmaları Kitabı, 12, 45–60.
4. Cui, Y. Y., & De Foy, B. (2012). Seasonal variations of the urban heat island at the surface and the near-surface and reductions due to urban vegetation in Mexico City. Journal of Applied Meteorology and Climatology, 51(5), 855–868. https://doi.org/10.1175/JAMC-D-11-0104.1
5. Çakmak, M. H., & Can, M. (2020). Mamak İlçesinin (Ankara) hava kalitesinin iyileştirilmesine yönelik düzenleyici ekosistem hizmetlerinin hesaplanması. Bilge International Journal of Science and Technology Research, 4(2), 141–149. https://doi.org/10.30516/bilgesci.689509
6. Doğan, D., Zengin, M., Özdede, S., & Yılmaz, F. Ç. (2023). Kentlerde yeşil alanların yeterliliğinin ve i-Tree Canopy ile hava kalitesine olan katkılarının belirlenmesi: Denizli merkez ilçeleri ve kent merkezi örneği. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 11(11), 2146–2154. https://doi.org/10.24925/turjaf.v11i11
7. Durkaya, B., & Durkaya, A. (2018). Orman biokütlesinin atmosfere katkısı. Akademik Platform Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi, 6(1), 56–63.
8. Ersoy Tonyaloğlu, E., Kesgin Atak, B., & Yiğit, M. (2021). Düzenleyici ekosistem hizmetlerinden hava kalitesinin Efeler-Aydın örneğinde incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 18(1), 119–125. https://doi.org/10.25308/aduziraat.867541

9. Goodale, C. L., Apps, M. J., Birdsey, R. A., Field, C. B., Heath, L. S., Houghton, R. A., Jenkins, J. C., Kohlmaier, G. H., Kurz, W., Liu, S., & Nabuurs, G. J. (2002). Forest carbon sinks in the Northern Hemisphere. Ecological Applications, 12(3), 891–899. https://doi.org/10.1890/1051-0761(2002)012[0891:FCSITN]2.0.CO;2
10. Hirabayashi, S., Kroll, C. N., & Nowak, D. J. (2015). i-Tree Canopy: Urban forestry analysis tool for quantifying forest structure and ecosystem services. Environmental Modelling & Software, 65, 77–86. https://doi.org/10.1016/j.envsoft.2014.11.019
11. Hutyra, L. R., Yoon, B., Hepinstall-Cymerman, J., & Alberti, M. (2011). Carbon consequences of land cover change and expansion of urban lands: A case study in the Seattle metropolitan region. Landscape and Urban Planning, 103(1), 83–93. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2011.07.003
12. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2023). İzmir İnciraltı Kent Ormanı hakkında genel bilgiler. https://www.izmir.bel.tr (Erişim tarihi: 01.11.2024)
13. Kacprzak, A., Kowalczyk, R., & Wierzbicka, M. (2021). Urban forest species selection for improvement of ecological benefits in Polish cities. Ecological Indicators, 125, 107556. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2021.107556
14. Kamer Aksoy, O., & Arslan, E. S. (2022). The role of green infrastructure and ecosystem services reducing potential effects of climate change in cities. İnsan ve İnsan Dergisi, 9(34), 181–194. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1104391
15. Kaplan, M., & Yazıcı, K. (2022). Kent içi yol bitkilerinin estetik ve fonksiyonel özelliklerinin değerlendirilmesi: Yozgat Lise Caddesi örneği. Turkish Journal of Landscape Research, 7(2), 112–123.
16. McPherson, E. G., Simpson, J. R., Xiao, Q., & Wu, C. (2011). Million trees Los Angeles canopy cover and benefit assessment. Landscape and Urban Planning, 99(1), 40–50. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2010.08.011
17. Myeong, S., Nowak, D. J., & Duggin, M. J. (2006). A temporal analysis of urban forest carbon storage using remote sensing. Remote Sensing of Environment, 101(2), 277–282. https://doi.org/10.1016/j.rse.2005.12.001
18. Nowak, D. J., & Dwyer, J. F. (2007). Understanding the benefits and costs of urban forest ecosystems. In J. E. Kuser (Ed.), Urban and community forestry in the Northeast (ss. 22–46). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-4289-8_2
19. Nowak, D. J., Crane, D. E., & Stevens, J. C. (2006). Air pollution removal by urban trees and shrubs in the United States. Urban Forestry & Urban Greening, 4(3–4), 115–123. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2006.01.007
20. Peña, L., Casado-Arzuaga, I., & Onaindia, M. (2015). Mapping recreation supply and demand using an ecological and a social evaluation approach. Ecosystem Services, 13, 108–118. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2014.12.008
21. Temiz Hava Hakkı Platformu (THH). (2019). Hava kirliliği ve sağlık etkileri kara rapor. https://www.temizhavahakki.org/wp-content/uploads/2019/08/Hava-Kirlilig%CC%86i-ve-Sag%CC%86l%C4%B1k-Etkileri-Kara-Rapor-2019.pdf (Erişim tarihi: 01.11.2024)
22. Tomlinson, C. J., Chapman, L., Thornes, J. E., & Baker, C. J. (2011). Including the urban heat island in spatial heat health risk assessment strategies: A case study for Birmingham, UK. International Journal of Health Geographics, 10(1), 42.
23. Tülek, B., & Mirici, M. E. (2019). Kentsel sistemlerde yeşil altyapı ve ekosistem hizmetleri. Ekoloji ve Planlama Dergisi, 4(1), 67–82.
24. Türkoğlu, S. (2019). Ankara yöresindeki bazı kent içi ağaçlandırma çalışmalarının değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
25. Wang, J., & Banzhaf, E. (2018). Towards a better understanding of green infrastructure: A critical review. Ecological Indicators, 85, 758–772. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2017.11.014
26. Yazıcı, K. (2017). Kentiçi yol bitkilendirmelerinin fonksiyonel ve estetik açıdan değerlendirilmesi ve mevcut bitkisel tasarımların incelenmesi: Tokat örneği. Turkish Journal of Landscape Research, 364(1), 1–10.