Frigce’de Mezar ve Mezar Yapılarının Adlandırılması Üzerine
Öz
Yazar, makalesinin ilk bölümüne “mezar” anlamına
geldiğini düşündüğü, Eski Frigce (EFr) veba = Yeni Frigce (YFr) ουεβα sözcüğünü yorumlayarak
başlamaktadır (cf. Lubotsky 1997, 127) ve bu yorumu için YFr 30, 48, 92 nolu
yazıtları ve Nakoleia’dan yayımlanmamış bir altarı kanıt olarak göstermektedir.
Henüz yayımlanmayan bu yazıt bir cesedi (?) mezar yerine koymak ile ilişkili
olup yazıtın ilk bölümü (protasis) “her kim bu yere bir başka mezar koyarsa”
anlamına gelmelidir. Yazara göre, Vezirhan’da bulunan EFr yazıtının apodosis bölümündeki
(Neumann 1997, B-05) veban ituv ifadesi, Gorbachov 2008, 12’de önerildiği gibi
“weban olsun” şeklinde değil, “mezara girsin” diğer bir deyişle “ölsün”
şeklinde tercüme edilmelidir. EFr veba = YFr ουεβα (mezar, aşağı yukarı
Yunanca’daki τάφος ya da τύμβος’a denk gelmektedir) sözcüğünün
anlamı, (Yunanca μνῆμα ya da μνημεῖον’a eşdeğerdir), daha çok
tam anlamıyla bir mezar yapısını ifade eden ve bir anma düşüncesini de içeren κνουμαν sözcüğünden bir parça
ayrılmaktadır. Makalenin ikinci bölümünde yazar, mezar mimarisi ile ilişkili
olan eski ve yeni Frigce terimleri yorumlamakta ve veba/ουεβα ve κνουμα’dan başka, mezar yapısına
işaret eden μεμαρια (= memoria),
mrotis/ μροσσας, manka/μανκα (= στήλη, titulus), meka (= ?), detoun
(olasılıkla ayrıca andetoun)/δετο(υ)ν (= θῆμα, ἀνάθημα?), ayrıca belki iman (= ?) gibi sözcükleri de
tespit etmektektedir. Diğer yandan yazar, soro-/σορο- (= σορός, ‘lahit’) ve θαλαμ- (= θαλάμη, ‘mezar odası’) gibi başka
dilden alınmış sözcükleri ya da mezar yapısına ait bölümleri ifade eden τεαμα/ατεαμα (= θέμα?), σαυναμα (= ‘temel’ ya da ‘zemin’?)
and ακροδμα (= ‘üst
kısım, olasılıkla ‘çatı’) gibi pek çok teknik sözcüğü de birbirinden ayırt
etmektedir. Mezar yeri metinlerde koro-/κορο- (= χῶρος, χωρίον, τόπος, ayrıca bkz. bileşik
sözcük porkoro-) ya da κορουμαν olarak
geçmektedir. Κορουμαν’ın bir
bölümünden ise περβεδα (= ?)
olarak bahsedilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bajun – Orel 1988 L. S. Bajun – V. Ė. Orel, Jazyk frigijskikh nadpisej kak istoričeskij istočnik II, Vestnik drevnej istorii 4, 1988, 132–168.
- Brixhe 1974 C. Brixhe, Réflexions sur phrygien iman, in: Mansel’e Armağan I (Mélanges Mansel I), Ankara 1974, 239–250.
- Brixhe 1978a C. Brixhe, Études néo-phrygiennes I, Verbum 1.1, 1978, 3–21.
- Brixhe 1978b C. Brixhe, Études néo-phrygiennes II, Verbum 1.2, 1978, 1–22.
- Brixhe 1979 C. Brixhe, Études néo-phrygiennes III, Verbum 2.2, 1979, 177–192.
- Brixhe 1983 C. Brixhe, Épigraphie et grammaire du phrygien: état présent et perspectives, in: E. Vineis (Hrsg.), Le lingue indoeuropee di frammentaria attestazione – Die indogermanischen Restsprachen, Atti del Convengno della Società Italiana di Glottologia e della Indogermanische Gesellschaft, Udine, 22–24 settembre 1981, Pisa 1983, 109–131 (Biblioteca della Società italiana di glottologia 4).
- Brixhe 1993 C. Brixhe, Du paléo- au néo-phrygien, CRAI 137.2, 1993, 323–344.
- Brixhe 1994 C. Brixhe, Le Phrygien, in: F. Bader (Hrsg.), Langues indo-européennes, Paris 1994 (19972, 20023), 167–180.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Almanca
Konular
Dilbilim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Alexandru Avram
France
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2016
Gönderilme Tarihi
12 Ocak 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: Suppl. 1