Tabula Peutingeriana. Araştırma Tarihçesi ve Yeni Veriler
Öz
Önceki
araştırmaların kabul ettiğinin aksine Tabula Peutingeriana (TP) orbis terrarum’un
bir tasviri değildir. Söz konusu eser ayrıca ne Agrippa’nın Haritası’na şu ya
da bu şekilde dayanmakta ne de cursus publicus’a hizmet etmek amacı
taşımaktadır. Zira Roma İmparatorluk Dönemi ürünü değildir. Itinerarium
pictum ifadesi terminolojik açıdan reddedilmelidir. TP daha ziyade horografik
(bölgesel) bir haritadır, başka bir ifadeyle oikoumene’nin fiziksel mekânı
görselleştiren ölçeksiz bir resmidir. TP’nin ilk versiyonu sayısız verinin de
desteklediği üzere Hellenistik Dönem’e tarihlenmektedir. Bu temel çıkarım için
en güçlü kanıt, ana kıtanın görsel formunun İ.Ö. 3. yüzyılın haritacılık
bilgisini çağrıştırmasıdır. Eratosthenes’in Haritası’nın muhtemel model
olabileceğini düşündüren bir dizi veri bulunmaktadır. Geç Antik Dönem’e kadar
devam eden çok aşamalı kopyalama sürecinde TP’nin ilk versiyonu yeni bilgilerle
(yer adları, yollar vb.) zenginleşmeye devam etmiştir. İç tasnifi kapsamlı ya
da nihai bir şekilde güncellenmediğinden TP, yedi asra yayılan gelişim
tarihçesi hakkında ipucu veren pek çok tutarsızlık, hata ve anakronizm
barındırmaktadır. Bununla birlikte haritalandırılmış ana kıta İ.Ö. 3.
yüzyıldaki bilgi düzeyinde değiştirilmeden kalmıştır. Bu yönde örneğin Germania
ve Asia’nın büyük kısmının kartografik olarak gösterilmemiş olması önemli
dayanak noktalarıdır. Genel olarak TP’nın Roma İmparatorluk Dönemi’nde eskimiş
olduğu söylenebilir. Bu nedenle İmparatorluk Dönemi yorumuna yönelik her tür
yaklaşım daha başından başarısızlığa mahkûmdur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albu 2008 E. Albu, Rethinking the Peutinger Map, in: Richard J. A. Talbert – R. W. Unger (Hrsgg.), Cartography in Antiquity and the Middle Ages, Leiden – Boston 2008, 111–119.
- Arnaud 1983 P. Arnaud, L’affaire Metius Pompusianus ou le crime de cartogra-phie, MEFRA 95, 1983, 677–699.
- Arnaud 1988 P. Arnaud, L’origine, la date de rédaction et la diffusion de l’archétype de la Table de Peutinger, BSAF 1988, 302–321.
- Arnaud 2007–2008 P. Arnaud, Texte et carte de Marcus Agrippa: historiographie et données textuelles, Geographia Antiqua 16–17, 2007–2008, 73–126.
- Aujac 1987a G. Aujac, The Growth of an Empirical Cartography in Hellenistic Greece, in: J. B. Harley – D. Woodward (Hrsgg.), The History of Cartography. Vol. I: Cartography in Prehistoric, Ancient and Medi-eval Europe and the Mediterranean, Chicago – London 1987, 148–160.
- Aujac 1987b G. Aujac, Greek Cartography in the Early Roman World, in: J. B. Harley – D. Woodward (Hrsgg.), The History of Cartography. Vol. I: Cartography in Prehistoric, Ancient and Medieval Europe and the Mediterranean, Chicago – London 1987, 161–176.
- Berger 1903 H. Berger, Geschichte der wissenschaftlichen Erdkunde der Grie-chen, Leipzig 1903.
- Bosio 1983 L. Bosio, La Tabula Peutingeriana. Una descrizione pittorica del mondo antico, Rimini 1983.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Almanca
Konular
Dilbilim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Michael Rathmann
Bu kişi benim
Germany
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2016
Gönderilme Tarihi
13 Ocak 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: Suppl. 1