Etik İlkeler ve Yayın Politikası
International Periodical of Recent Technologies in Applied Engineering (PORTA), DergiPark platformunda “Uluslararası Hakemli Dergi” statüsünde, sürekli yayın (continuous publication) modeliyle elektronik olarak yayımlanmaktadır.
Dergi, uygulamalı mühendislik ve güncel teknolojiler alanlarında disiplinlerarası bir yaklaşımla özgün Türkçe ve İngilizce bilimsel çalışmaları yayımlamaktadır. Dergiye gönderilen çalışmalar amaç, kapsam, yöntem ve yazım ilkeleri açısından editoryal süreçten geçirildikten sonra Hakem Kurulu tarafından çifte körleme (double-blind) yöntemiyle bilimsel olarak değerlendirilir. Dergide temel olarak araştırma makaleleri, derleme makaleler ve teknik notlar gibi akademik çalışmalara yer verilmektedir.
PORTA, Açık Erişim yaklaşımını benimsemekte; makale, yazı vb. gönderimi, editoryal süreç işletimi veya yayınlanması için yazarlardan herhangi bir ücret talep etmemektedir. Aynı şekilde yayımlanan yazılar için yazarlara herhangi bir telif ücreti ödenmemektedir.
Rapor edilen araştırmalar etik kurallara uygun olarak hazırlanmalı ve metin içinde yapılan atıflar mutlaka belirtilmelidir. Kabul edilebilir benzerlik oranı üst sınırı %20'dir. Yayımlanan makalelerde benimsenen görüşler derginin resmi görüşü değildir; her makale yazarının kendi bilimsel sorumluluğundadır.
Aşağıda yer alan etik sorumluluklar, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından belirtilen etik kurallara ve sorumluluklara uygun olarak hazırlanmıştır. Dergimiz editörlerinin, hakemlerinin ve yazarlarının aşağıda yer alan etik kurallara uygun şekilde hareket etmesi beklenmektedir.
1. Hakemlere Yönelik Etik Sorumluluklar
Hakem kurulu düzenli olarak güncellenir. Yayımlanmak üzere dergiye gönderilen makaleler amaç, kapsam, yöntem ve yazım ilkeleri açısından editoryal süreçten geçirilir. Editoryal süreç sonunda değerlendirilebilir durumda olan yazılar en az 2 farklı hakeme gönderilir. Bu bağlamda PORTA hakemlerinin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
- Değerlendirmeler tarafsız olmalıdır.
- Hakemlik yapanlar mutlaka görüş bildirdikleri konunun uzmanı olmalı, konuyla ilgili yeterli bilgiye sahip değillerse hakemlik teklifini geri çevirmelidirler.
- Hakemler, araştırmayla veya yazarlarla çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
- Gizlilik ilkesi gereği hakemler, inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir.
- Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde, sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdırlar. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin verilmemelidir.
- Eğitici ve öğretici olma sorumluluklarının bir gereği olarak, hakemler yazarlara yol göstermeli; kırıcı, onur zedeleyici yorumlardan ve yazarın/yazarların yetersizlikleri ile ilgili kişisel ifadelerden kaçınmalıdır.
- Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklar çerçevesinde gerçekleştirmelidirler.
2. Yazarlara Yönelik Etik Sorumluluklar
Yayımlanmak amacıyla gönderilen makaleler bilimsel yayın etiğine (intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme, haksız yazarlık, destekleyen kuruluşu belirtmemek, canlılar üzerindeki çalışmalarda etik kurallara uymamak vb.) aykırı olmamalıdır.
- Yazarlar gönderdikleri çalışmaların araştırma sürecini etik kurallara ve ilgili mevzuata uygun olarak yürütmüş olmalıdır.
- Yazarlar, gönderdikleri makalelerde "Etik Kurul Kararı" gerektiren araştırma sonuçlarının yer alması durumunda, etik kurul karar bilgilerini (kurul adı, tarihi, numarası vd.) makalede belirtmelidir.
- Makale araştırma sürecinde başka çalışmalardan doğrudan alıntı yapılması durumunda ilgili kaynağa atıf verilmelidir.
- Kaynakça listesi eksiksiz olmalı ve alıntı yapılan kaynaklar mutlaka belirtilmelidir.
2.1. Uygunluk ve Güvenilirlik
- Yazar gerekli durumlarda uygun veri analizi yöntemleri kullanmalı ve gerekirse uzman tavsiyesi almalıdır.
- Çok yazarlı çalışmalarda yazarlar yayınlarının içeriği ile ilgili ortak sorumluluk almalıdır. Yazarlar, yöntem ve bulguların doğru bir şekilde raporlandığından emin olmak için yayınlarını her aşamada kontrol etmelidir.
2.2. Dürüstlük
- Dergiye gönderilen makaleler başka bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere gönderilmemiş olmalıdır.
- Yazar kullandığı araştırma yöntemlerini tanımlamalı, bulgularını açık ve net bir şekilde sunmalıdır.
2.3. Özgünlük
- Yazar, eserin özgün olduğunu ve herhangi bir dilde, başka bir yerde yayımlanmadığını taahhüt etmelidir.
- Araştırma bulguları daha önce yayımlanmışsa ya da başka bir yerde yayımlanmak üzere farklı bir dergiye gönderilmişse, makale gönderim sürecinde Editör bilgilendirilmelidir.
- Tek bir araştırma projesinden kaynaklanan çoklu yayınlar (dilimleme) açıkça belirtilmeli ve birincil yayına atıfta bulunulmalıdır.
2.4. Şeffaflık
- Yazardan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; yazar bu veri ve bilgileri editör kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
- Yazar kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduğunu belgeleyebilmelidir.
2.5. Sorumluluk
- Yazar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz.
- Yazarın yayımlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
2.6. Çok Yazarlı Çalışmalar
- Tüm yazarlar listelenmeli ve makale gönderimi sırasında sisteme/telif hakkı formuna işlenmelidir.
- Yazarlar arasından bir "Sorumlu Yazar" seçilmeli, Editör ile iletişimi bu kişi sürdürmelidir.
- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sıralamasının değiştirilmesi, yazar eklenmesi veya çıkartılması teklif edilemez.
2.7. Hakem Süreci ve Telif Hakkı
- Yazarlar makale gönderirken derginin "Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" kurallarını kabul etmiş sayılırlar.
- Yazar, hakem ve editör taleplerine zamanında ve doyurucu yanıt vermelidir.
- Çalışmayı değerlendirme sürecinde geri çekmek isteyen yazar, durumu gerekçesiyle editöre bildirmelidir.
2.8. İnsanları veya Hayvanları İçeren Araştırmaların Raporlanması
- Araştırma başlamadan önce uygun onay, lisans veya kayıtlar alınmalı ve raporda (Kurumsal İnceleme Kurulu, Araştırma Etik Kurulu onayı vb.) detaylar verilmelidir.
- Yazar, toplanan kişisel verileri, bireyin izni olmadan yayımlamamalıdır.
3. Editörlere Yönelik Etik Sorumluluklar
3.1. Dergi İçeriği İçin Sorumluluk
Editör dergide yayımlanan her makaleden sorumludur. Yayınladıkları materyalin kalitesini sağlamak ve yayınlanmış kaydın bütünlüğünü korumak durumundadır. Bu kapsamda editör;
- Yalnızca akademik olarak karar verir ve tarafsızlık ilkesine uygun hareket eder.
- İş süreçlerini fikri mülkiyet haklarına ve etik standartlara uygun yürütür.
- Yazarların ve hakemlerin gizliliğini korur (Çifte körleme standartları).
3.2. Paydaşlarla İlişkiler (Okuyucu, Yazar, Hakem)
- Editör, yayınlanan çalışmaların okuyucuya ve bilime katkı sağlamasına özen gösterir.
- Makalelerin uygun nitelikli uzman hakemler tarafından incelenmesini sağlar.
- Hakem atamaları sırasında çıkar çatışması olup olmadığı gözetilir.
- Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeler engellenir.
3.3. Hakemlik ve Değerlendirme Sürecinin Yönetimi
- Editör/Editör Kurulu, hakemlerin yayımlama veya reddetme yönündeki sayısal çoğunluğundan ziyade, sundukları argümanların bilimsel gücüne ve gerekçelerine bakar.
- Hakem önerilerine göre Editör; çalışmayı yayımlayabilir, revizyon (majör/minör) isteyebilir veya reddedebilir.
3.4. Etik ve Hukuki Korumalar
- Editörler, etik kurul izni gerektiren ancak bu izni belgelendiremeyen çalışmaları reddetmekle sorumludur.
- Yayımlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.
4. Yayıncının Etik Sorumlulukları
PORTA;
- Herhangi bir şekilde yazarlardan ücret talep etmemektedir.
- Yayımlanmış her makalenin mülkiyet ve telif hakkı politikalarını korumaya ve kayıtları saklamaya özen gösterir.
5. Lisanslama ve Telif Hakkı
PORTA, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) Lisansı ile lisanslanmıştır. Kullanıcılar bu lisans kapsamında, lisans sahibine atıfta bulunarak eseri dağıtabilir, kopyalayabilir, üzerinde çalışmalar yapabilir, yine sahibine atıfta bulunarak türevi çalışmalar için eseri kullanabilir.
6. İntihal Denetimi
Dergimize gönderilen çalışmalar, hakem değerlendirme süreci tamamlandıktan sonra ve yayımlanmadan önce intihalin önüne geçilmesi amacıyla Turnitin veya benzeri uluslararası geçerliliği olan intihal tespit yazılımları ile taranmaktadır. Benzerlik oranı üst sınırı %20'dir.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
Yayımlanan bir makalede önemli bir hata ya da yanlışlık fark ettiğinizde ya da yukarıda bahsedilen etik sorumluluklara uygun olmayan bir davranış veya içerikle karşılaştığınızda lütfen fatih.celebi@marmara.edu.tr veya teknoloji@marmara.edu.tr adresine e-posta yoluyla bildiriniz.