The Issue Of Enforcement Of Order For Costs And Expenses In Turkish Courts

Öz

After the filing of the lawsuit, the expenses incurred to ensure the conduct of the proceedings until the conclusion of the lawsuit and the attorney fee to be awarded to the attorney in accordance with the law in cases followed by the attorney constitute the whole of the costs and expenses of the proceedings. Under Turkish law, the costs of the proceedings consist of judicial fees and other costs of the proceedings. According to the decision of the Grand General Assembly of the Court of Cassation on the Unification of Jurisprudence dated 29.05.1957, orders for costs and expenses of the proceedings are ancillary to the judgement. According to the Court of Cassation, "costs of the proceedings are one of the ancillary rights that are closely connected to the right and receivable that constitute the subject matter of the case that it does not have an independent existence. The fate of the ancillary rights is subject to the fate of the essential right. What is ancillary cannot be judged separately." Due to the ancillary nature of the costs of the proceedings, an independent lawsuit cannot be filed, and an independent judgement cannot be rendered. The decision should be examined in terms of the admissibility of the request for enforcement in cases where the enforcement of an order for costs and expenses in a final judgement rendered by a foreign court is requested. Especially in cases where the enforcement of the cost of the proceedings, which are accepted to be ancillary, is requested independently, the request to the Turkish courts should be examined separately. This study clarifies the admissibility of requests to Turkish courts in cases where the enforcement of costs orders can be requested separately and where the enforcement of orders for the cost and expenses of the proceedings is requested together with the enforcement of the judgement on the merits.

Anahtar Kelimeler

• Order for Costs and Expenses
• Enforcement of Order for Costs and Expenses
• the Legal Characteristic of Enforcement
• Hague Convention of 1 March 1954 on Civil Procedure
• Procedure for Enforcement of Order for Costs and Expenses

Yargılama Giderlerinin Türk Mahkemelerinde Tenfizi Meselesi

Öz

Davanın açılmasından sonra, dava sonuçlanıncaya kadarki dönemde, yargılamanın yürütülmesini sağlamak amacıyla yapılan harcamalar ile vekille takip edilen davalarda kanun gereğince vekile takdir olunacak vekalet ücretinin bütünü, yargılama giderlerini oluşturur. Türk hukukunda yargılama giderleri, yargılama harçları ile diğer yargılama giderlerinden oluşur. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 29.05.1957 tarihinde verdiği içtihadı birleştirme kararına göre yargılama giderleri, hükmün fer’i niteliğindedir. Yargıtay, yargılama giderinin bu özelliğini “müstakil bir varlığı olmayacak derecede ait olduğu davanın konusunu teşkil eden hak ve alacağa sıkı bir surette bağlı olan feri haklardandır. Feri hakların akıbeti asıl hakkın akıbetine tabidir. Tabi olan şeye ayrıca hüküm verilemez.” ifadeleri ile açıklamıştır. Dolayısıyla bu karar uyarınca fer’i niteliği sebebiyle yargılama giderlerine ilişkin bağımsız bir dava açılamayacak ve bu masraflara ilişkin müstakil bir hüküm verilemeyecektir. Kanaatimizce zikredilen içtihadı birleştirme kararı, yabancı ülke mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş bir ilamda yer alan yargılama giderlerinin tenfizinin istendiği hallerde bu talebin kabul edilebilirliği açısından da incelenmelidir. Özellikle fer’i nitelikte olduğu kabul edilen yargılama giderlerinin, müstakil bir şekilde tenfizinin talep edildiği hallerde bu talebin, Türk mahkemelerince kabul edilebilirliği meselesi ayrıca incelenmelidir. Çalışmada, yargılama giderlerinin tenfizinin müstakil olarak istenebileceği hallerle esas hakkındaki kararın tenfiziyle birlikte istenebileceği iki ayrı ihtimâl değerlendirilmiş ve tenfiz taleplerinin Türk mahkemelerince kabul edilebilirliği hususuna açıklık getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yargılama Giderleri
• Yargılama Giderlerinin Tenfizi
• Tenfizin Hukukî Niteliği
• 1954 Tarihli Hukuk Usûlüne Dair La Haye Sözleşmesi
• Yargılama Giderlerinin Tenfizi Usûlü

Kaynakça

1. Akıncı Z and Demir Gökyayla C, Milletlerarası Aile Hukuku (1. Baskı, Vedat 2010). google scholar
2. Akıncı Z, Milletlerarası Özel Hukuk Ders Kitabı (1. Baskı, Vedat 2020). google scholar
3. Alangoya HY, Yıldırım MK and Deren-Yıldırım N, Medenî Usul Hukuku Esasları (8. Baskı, Beta 2011). google scholar
4. Altıparmak Elmas, AK, Milletlerarası Özel Hukukta Markanın Korunması, (1. Baskı, Seçkin 2023). google scholar
5. Arslan İ, “Türk Hukukunda Yabancı Mahkeme Kararlarının Tenfı̇zı̇nı̇n Mütekabı̇lı̇yet Şartına Bağlanmasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesı̇ m.6(1) Açısından Değerlendı̇rı̇lmesı̇” (2019) 10(1) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1-15. google scholar
6. Arslan R, Yılmaz E, Taşpınar Ayvaz S and Hanağası E, Medenî Usul Hukuku, (9. Baskı, Yetkin 2023). google scholar
7. Atalay O, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku, (15. Baskı, On İki Levha 2017). google scholar
8. Atalı M, Ermenek İ and Erdoğan E, Medenî Usûl Hukuku (6. Baskı, Yetkin 2023). google scholar

9. Atalı M, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku, (15. Baskı, On İki Levha 2017). google scholar
10. Aybay R and Dardağan E, Uluslararası Düzeyde Yasaların Çatışması (Kanunlar İhtilâfı) (2. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi 2008). google scholar
11. Aygül M and Altıntaş Açıkgöz EH, “Yabancı Unsurlu Fikrî Mülkiyet Uyuşmazlıklarında “Koruma Ülkesi Hukuku” (Lex Loci Protectionis) Kavramının Belirsizliği”, (2024) 10/1, Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 43 – 62. google scholar
12. Boran Güneysu N, Medenî Usûl Hukukunda Karar (1. Baskı Adalet 2014). google scholar
13. Can H and Tuna E, Milletlerarası Usul Hukuku (3. Baskı, Adalet 2022). google scholar
14. Çelikel A and Erdem B, Milletlerarası Özel Hukuk (17. Baskı, Beta 2021). google scholar
15. Çörtoğlu Koca S, Fikri Mülkiyet Haklarından Doğan Uyuşmazlıklarda Mahkemelerin Milletlerarası Yetkisi, (1. Baskı, Yetkin, 2023). google scholar
16. Dardağan E, Fikir ve Sanat Eserleri Üzerindeki Haklardan Doğan Kanunlar İhtilafı (1. Baskı, Betik 2000). google scholar
17. Doğan İ, Öğreti ve Uygulamada Milletlerarası Aile Hukuku ve Milletlerarası Usul Hukuku (1. Baskı, Seçkin 2010). google scholar
18. Doğan V, Yılmaz AÇ and Ayhan İzmirli L, Milletlerarası Özel Hukuk (9. Baskı, Savaş 2023). google scholar
19. Ekşi N, Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi (2. Baskı, Beta 2020). google scholar
20. Erdem B, Patent Hakkının Korunmasına ve Patent Hakkına İlişkin Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk (2. Baskı, Beta 2002). google scholar
21. Esen E, “Hukuk Usulüne Dair La Haye Sözleşmesi Kapsamında Yabancı Tüzel Kişilerin Teminat Yükümlülüğünden Muafiyet”, (2018) 9(1), İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1-26. google scholar
22. Giray FK, “Tenfize İlişkin Üç Soru: Tenfize Konu Yabancı İlâmın Hukuk Devletinden Sadır Olması Gerekir Mi? Arabuluculuk Neticesinde Yapılan Sulh Anlaşması Tenfiz Edilebilir Mi? Yabancı Mahkemeden Sadır Ödeme Emri Kararı Tenfiz Edilebilir Mi?” (2019) 39(2) Public and Private International Law Bulletin, 609–643. google scholar
23. Gottwald P, Münchener Kommentar zur Zivilprozessordnung (6. Baskı, CH Beck 2022). google scholar
24. Güngör G, Türk Milletlerarası Özel Hukuku Kanunlar İhtilafı Hukuku Milletlerarası Usul Hukuku (3. Baskı, Yetkin 2022). google scholar
25. Güven P, Tanıma – Tenfiz Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi (1. Baskı, Yetkin 2013). google scholar
26. Huysal B, “6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Getirilen Yenilikler Işığında Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Konusunda Bazı Tespitler”, (2012) 32(1) Public and Private International Law Bulletin, 71-101. google scholar
27. Kuru B and Aydın B, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medenî Usul Hukuku (Ders Kitabı) (8. Baskı, Yetkin 2023). google scholar
28. Kuru B, Hukuk Muhakemeleri Usulü Cilt I (6. Baskı, Demir 2001). google scholar
29. Kuru B, Hukuk Muhakemeleri Usulü Cilt VI (6. Baskı, Demir 2001). google scholar
30. Nomer E, Devletler Hususî Hukuku (23. Baskı, Beta 2021). google scholar
31. Önal A, “Tanıma ve Tenfiz Kararlarının Hukuki Niteliği (2017) 37(2) Public and Private International Law Bulletin, Volume, 576-610. google scholar
32. Özel S, Erkan M, Pürselim HS and Karaca HA, Milletlerarası Özel Hukuk (2. Baskı, XII Levha 2023). google scholar
33. Paslı A, Uluslararası Anlaşmaların Türk Marka Hukukunun Esasına İlişkin Etkileri, (1. Baskı, Vedat, 2014). google scholar
34. Pekcanıtez H, Atalay O and Özekes M, Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı, (12. Baskı, Oniki Levha 2024). google scholar
35. Pekcanıtez H, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku, (15. Baskı, On İki Levha 2017). google scholar
36. Postacıoğlu İE, Altay S, Medenî Usûl Hukuku Dersleri (7. Baskı, Vedat 2015). google scholar
37. Sargın F and Erten R, “MÖHUK Hükümleri Dairesinde Tanımanın Hukukî Niteliği, Usûlü ve Karşılaşılan Bazı Sorunlar: “Yeni Bir Düzenleme Yapma Gereği” (2014) 3(2) Uluslararası Ticaret ve Tahkim Hukuku Dergisi, 37-136. google scholar
38. Sargın, Fügen, Türk Milletlerarası Usûl Hukuku (1.Baskı, Yetkin 2024). google scholar
39. Steinert KF, Theede KU and Knop J, Handbuch der Rechtspraxis Band 1b Zwangsvollstreckung in das bewegliche Vermögen (9. Baskı, C. H. Beck 2013). google scholar
40. Suluk C, Karasu R and Nal T, Fikri Mülkiyet Hukuku (7. Baskı, Seçkin 2023). google scholar
41. Süzen B, Tanıma ve Tenfiz Davalarında Kararı Veren Mahkemenin Yetkisinin Denetimi (1. Baskı, XII Levha 2016). google scholar
42. Şanlı C, Esen E and Ataman Figanmeşe İ, Milletlerarası Özel Hukuk (10. Baskı, Beta 2023). google scholar
43. Tanrıver S, Medenî Usûl Hukuku Cilt I (5. Baskı, Yetkin 2024). google scholar Tiryakioğlu B, Yabancı Boşanma Kararlarının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi (1. Baskı, Yetkin 1996). google scholar
44. Umar B, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi (2. Baskı, Yetkin 2014). google scholar
45. Vischer F and Mosimann N, “Zürcher Kommentar zum IPRG - Band II - Art. 108a-200” in Müller-Chen Markus and Lüchinger Corinne Widmer (eds), Kommentar zum Bundesgesetz über das Internationale Privatrecht (IPRG) vom 18. Dezember 1987 (3. Baskı, Schulthess Juristische Medien AG 2018). google scholar