The Distinction between Intellectual Property and Contractual Statutes in Cross-Border Copyright Assignment Disputes

Öz

In the context of copyright law, the acquisition of rights over intellectual and artistic works does not require any registration or formal procedures. Unlike industrial property rights such as trademarks or patents, copyright arises automatically upon the creation of the work. While the transfer of economic rights is permitted, moral rights are nontransferable, preserving a personal and inalienable connection to the work. Therefore, the assignment of economic rights does not grant the transferee unrestricted authority. Moreover, the transferee cannot reassign these rights to a third- party without the author’s explicit consent. Copyright transfer agreements often contain both obligatory and dispositive elements, which may lead to legal uncertainties regarding their validity and enforceability against third parties. These issues complicate the identification of authorship and the evaluation of infringement claims. Article 23 of the Turkish Private International Law (TPIL) determines the applicable law for intellectual property rights, while Article 28 governs the applicable law for contracts related to those rights. This study examines the scope and legal implications of economic rights transfer agreements under TPIL Articles 23 and 28. It also addresses the practical challenges arising from the intersection and distinction between the legal regimes applicable to copyright disputes, particularly in cross-border contexts.

Anahtar Kelimeler

• International Copyright Agreements
• Assignment of Economic Rights
• The Law Applicable to the Transfer of Literary and Artistic Property Rights
• The Distinction Between IP Rights and Contract
• Qualification

Milletlerarası Özel Hukukta Eser Üzerindeki Mali Hakların Devrine İlişkin İhtilâflarda Fikri Hak Statüsü ile Sözleşme Statüsü Ayrımı

Öz

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde, eser üzerindeki hakların doğumu için herhangi bir tescil ya da formalite şartı aranmamaktadır. Bu yönüyle eser sahipliği, marka veya patent gibi sınaî mülkiyet haklarından ayrılır ve eser meydana geldiği anda haklar kendiliğinden doğar. Eser sahibinin mali haklarını devretmesi mümkün olmakla birlikte, manevi hakların devri söz konusu değildir. Bu durum, eser sahibi ile eser arasındaki manevi bağın, mali hakların devriyle ortadan kalkmamasını sağlar. Ayrıca, mali hakları devralan kişinin, bu hakları üçüncü kişilere devretmesi, eser sahibinin onayına bağlıdır. Özellikle, mali hak devir sözleşmelerinin hem borçlandırıcı işlemi hem de tasarruf işlemini içermesi, hak devrinin geçerliliği ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi açısından çeşitli hukuki sorunlar doğurmaktadır. Bu karmaşıklık, hak sahipliğinin tespiti ve hak ihlali iddialarının değerlendirilmesi ayrımını zorlaştırmaktadır. 5718 sayılı MÖHUK m. 23 fikri hakların tâbi olduğu hukuku, m. 28 ise fikri mülkiyet sözleşmelerine uygulanacak hukuku belirler. Bu çalışmada, mali hak devriyle ilgili sözleşmelerin kapsamı, MÖHUK m. 23 ve m. 28 hükümleri çerçevesinde ele alınmakta; bu hükümlerin uygulamadaki ayrımı ve fikri mülkiyet ihtilaflarında karşılaşılan muhtelif sorunlar Türk hukuku bakımından değerlendirilmektedir. 

Anahtar Kelimeler

• Milletlerarası Telif Hakkı Sözleşmeleri
• Mali Hakların Devri
• Fikri Hak İntikaline Uygulanacak Hukuk
• Fikri Hak ve Sözleşme Statüsü Ayrımı
• Vasıflandırma

Kaynakça

1. Altıparmak Elmas AK, Milletlerarası Özel Hukukta Markanın Korunması (Seçkin 2023) google scholar
2. Arnold R and Ginsburg JC, 'Foreign Contracts and U.S. Copyright Termination Rights: What Law AppLies? - Comment' (2020) 43 CoLumbia Journal of Law & the Arts 437-453 google scholar
3. Arkan Serim A, Yayım Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Tarafların Yükümlülükleri (LegaL 2017) google scholar
4. Arslanlı H, Fikri Hukuk Dersleri: Fikir ve Sanat Eserleri C. II (Sulhi Garan Matbaası 1954) google scholar
5. Aydıncık Ş, Fikri Haklara İlişkin Lisans Sözleşmeleri (Arıkan YayıncıLık 2006) google scholar
6. Aygül M and Altıntaş Açıkgöz EH (2024), “Yabancı Unsurlu Fikrî MülkİYet UYuşmazlıklarında “Koruma Ülkesi Hukuku” (Lex Loci Protec-tionis) Kavramının Belirsizliği”, TFM, C: 10, S: 1, s. 43-61. google scholar
7. Ayiter N, Hukukta Fikir ve San’at Ürünleri (Sevinç Matbaası 1972) google scholar
8. Basedow J, ' Foundations of Private International Law in Intellectual Property’ in Jürgen Basedow, Toshiyuki Kono and Axel Metzger (eds), Intellectual Property in the Global Arena: Jurisdiction, Applicable Law, and the Recognition of Judgments in Europe, Japan and the US (Mohr Siebeck 2010) , s.3-31 google scholar

9. Baytaroğlu D, Uluslararası Sınai Mülkiyet Hukukunda Patent Hakkı ve Korunması (Filiz 2024) google scholar
10. Buhr A, Gabriel S and Schramm D, Internationales Privatrecht - Art. 1-200 IPRG (4th edn, CHK - Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Schulthess Juristische Medien AG 2024) 88-92. google scholar
11. Çelikel A and Erdem BB, Milletlerarası Özel Hukuk (18th edn, Beta 2024) google scholar
12. Collins L Dicey and Morris on the Conflict of Laws Volume I (12nd edn, Sweet & Maxwell 1993) google scholar
13. Dardağan E, Fikir ve Sanat Eserleri Üzerindeki Haklardan Doğan Kanunlar İhtilafı (Betik 2000) google scholar
14. Dardağan Kibar E, “Fikri Haklar Alanında Uygulanacak Hukuk Sorunu” in Bilgin Tiryakioğlu, Mesut Aygün and Ali Önal (eds), Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Konular Sempozyumu (Yetkin 2016) s. 439-454 google scholar
15. Doğan V, Milletlerarası Özel Hukuk (11th edn, Savaş 2025) google scholar
16. Erdem BB, Patent Hakkının Korunmasına ve Patent Hakkına İlişkin Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk (2nd edn, Beta 2002) google scholar
17. Erdem B, Fikri Hukukta Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi (Beta 2003) google scholar
18. Erel Ş, Türk Fikir ve Sanat Hukuku (3rd edn, Yetkin 2009) google scholar
19. Fawcett J, Carruthers JM, Chehsire, North & Fawcett Private International Law (14. bs., Oxford UniversitY Press 2008) google scholar
20. Ginsburg, JC, 'Ownership of Electronic Rights and the Private International Law of CopYright' (1998) 22 Colum.-VLA J.L. s. 165-174 google scholar
21. Ginsburg JC and Sirinelli P, 'Authors and Exploitations in International Private Law: The French Supreme Court and the Huston Film Colorization ControversY' (1991) 15 Columbia-VLA Journal of Law & the Arts 135, pp. 135-159 google scholar
22. Geller PE, ‘International Copyright: The Introduction’ in Lionel Bently (ed), International Copyright Law and Practice (Lexis Nexis 2018) 1-230. google scholar
23. Göksu T and OLano O, ‘Art. 110’ in Andreas Furrer, DanieL Girsberger and Rodrigo Rodriguez (eds), InternationaLes Privatrecht - Art. 1200 IPRG (4th edn, SchuLthess Juristische Medien AG 2024) 484-489 google scholar
24. Gökyayla EK, Telif Hakkı ve Telif Hakkının Devri Sözleşmesi (Yetkin 2001) google scholar
25. Güngör G, Türk Milletlerarası Özel Hukuku (5th edn, Yetkin 2025) google scholar
26. Kaya A, Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku Dersleri - I, (2nd edn, Filiz Kitabevi 2024) google scholar
27. Kaya Ülken C, Milletlerarası Özel Hukukta Televizyon Programları ve Sinema Yapımlarından Doğan Uyuşmazlıklara Uygulanacak Hukuk (Yetkin 2024) google scholar
28. KıLıçoğLu A, Fikri Haklar (3rd edn., Turhan 2017) google scholar
29. Kostkiewicz JK, IPRG/LugÜ Kommentar: Bundesgesetz über das Internationale Privatrecht, Lugano-Übereinkommen und weitere ErLasse (2nd edn, OreLL FüssLi 2019) 228-230 google scholar
30. Kur A and Maunsbach U, “Choice of Law and InteLLectuaL PropertY Rights”, (2019) 6(l) Oslo Law Review, s. 43-61 google scholar
31. Metzger A, 'Applicable Law under the CLIP Principles: A Pragmatic RevaLuation of Territoriality' in Jürgen Basedow, Toshiyuki Kono and AxeL Metzger (eds), Intellectual Property in the Global Arena: Jurisdiction, AppLicabLe Law, and the Recognition of Judgments in Europe, Japan and the US (Mohr Siebeck 2010) , s.155-179 google scholar
32. Nomer E, Devletler Hususi Hukuku (23rd edn, Beta 2021) google scholar
33. Okutan G, ‘Türk Milletlerarası Özel Hukukunda Fikir ve Sanat Eserleri’, Prof. Dr. Nihal Uluocak’a Armağan (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Yardımlaşma Vakfı 1999) 199-250 google scholar
34. ÖmeroğLu E, ‘Fikri MüLkiYet HakLarının İhLaLine UYguLanacak Hukukta “Soft Law” Tarafından Hukuk Seçimine Yer Verilmesi’ Public and Private International Law Bulletin C. 40, S. 1 (2020) 55-77 https://www.dergipark.gov.tr google scholar
35. ÖzeL S, Erkan M, PürseLim HS and Karaca HA, Milletlerarası Özel Hukuk (3rd edn, On İki Levha 2024) google scholar
36. Özsoy MA, Özel Hukuk İlişkisine Dayalı Olarak Çalışanların Buluşları (On İki Levha 2020) google scholar
37. Öztürk A, Türk Hukukunda ve Karşılaştırmalı Hukukta Telif Hakkına İlişkin Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk (On İki Levha 2019) google scholar
38. Öztürk A, “Dijital Platformlar ile Yapılan Telif Hakkı Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk: NETFLIX Örneği” (Atipik Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk, ed. Sibel Özel & Hatice Selin Pürselim Arning, On İki Levha 2020) 33-68 google scholar
39. Paslı A, Uluslararası Antlaşmaların Türk Marka Hukukunun Esasına İlişkin Etkileri (Vedat 2014) google scholar
40. Pürselim HS, ‘Milletlerarası Özel Hukukta Eser Sahibinin Ölümünden Sonra Telif Haklar: Sanatçı Salvador Dali ile İlgili Tokyo Yüksek Mahkemesi’nin ve Fransız Yüksek Mahkemesi’nin Kararları’ Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 21, S. 1 (2013) 243-264 https://www.dergipark.gov.tr google scholar
41. Sargın F, Milletlerarası Unsurlu Patent ve Ticari Marka Lisansı Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk (Turhan 2002) google scholar
42. Sargın F, '5718 Sayılı MÖHUK Çerçevesinde Fikrî ve Sınaî Haklar ile İlgili Milletlerarası Unsurlu Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk', Avrupa’da Devletler Özel Hukuku ve Yeni Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un Akitler ve Ticaret Hukukuna İlişkin Hükümleri (Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dr. Nüsret-Semahat Arsel Uluslararası Ticaret Hukuku UYgulama ve Araştırma Merkezi Konferans YaYınları Dizisi-2 2010) s. 171-197 google scholar
43. Şanlı C, Esen E and Ataman Figanmeşe İ, Milletlerarası Özel Hukuk (11th edn, Beta 2024) google scholar
44. Tekinalp, G, Milletlerarası Özel Hukuk-Bağlama ve Usul Hukuku Kuralları (I3th edn, Vedat 2020) google scholar
45. Tekinalp Ü, Fikri Mülkiyet Hukuku (5th edn, Vedat 2012) google scholar
46. Tekinalp Ü, ‘Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun Yer ve Kişi İtibariyle Uygulanması’, Prof Dr. Nihal Uluocak'a Armağan (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Yardımlaşma Vakfı, 1999) 367-379 google scholar
47. Toker AG, ‘5718 SaYılı MÖHUK Çerçevesinde Telif Hakkına İlişkin Sözleşmenin Esasına UYgulanacak Hukuk’ (2022) 8(1) Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 51-73 google scholar
48. Töre, N. ‘Sanal Ortamda Telif Haklarına Uygulanacak Hukuk’ Türkiye Barolar Birliği Dergisi S. 72 (2007) 297-326 google scholar
49. Vischer F and Mosimann N, ‘Art. 110 IPRG’ in Markus Müller-Chen and Corinne Widmer Lüchinger (eds), Zürcher Kommentar zum IPRG -Band II: Art. 108a-200 Kommentar zum Bundesgesetz über das Internationale Privatrecht (IPRG) vom 18. Dezember 1987 (3rd edn, Schulthess Juristische Medien AG 2018) Zürich. google scholar