Derleme

Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması

Cilt: 2 Sayı: 2 25 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması

Öz

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Metakognitif Terapi (MKT) yaklaşımları Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) geleneğinden türemiştir ve bilişsel süreçlerin ve inançların ruhsal sağlık üzerindeki etkisine odaklanmaktadır. Bu derleme makalesi, Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Metakognitif Terapi (MKT) arasındaki ilişkiyi daha derinlemesine inceleyerek bir sentez sunmayı amaçlamaktadır. Bu iki terapi ekolü, Bilişsel Davranışçı Terapi ekolünden türeme ortak noktasına sahip olup, kuramsal çerçeve, terapötik teknikler ve terapi süreci konusunda birbirinden farklılaşabilmektedir. Bu metinde, Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Metakognitif Terapi (MKT) arasındaki benzerlikler ve farklılıklar temel felsefe, teorik temeller, kullanılan teknikler ve terapi süreci bağlamında ele alınmıştır. ACT, psikolojik esnekliğin geliştirilmesine ve zorlayıcı içsel deneyimlere yönelik kabul ve kendindelik geliştirmeye odaklanmaktadır. MKT ise metakognitif inançlara, yani düşünceler hakkında düşüncelere odaklanmaktadır ve bu inançların ruhsal bozukluklara nasıl katkıda bulunabileceğini incelemektedir. ACT ve MKT, ruhsal bozuklukların tedavisinde etkili ve tamamlayıcı terapilerdir. Hangi terapinin daha uygun olduğu, kişinin bireysel ihtiyaçlarına ve semptomlarına göre değişebilmektedir. Bu çalışmanın, terapi arayışındaki bireylere, klinisyenlere ve klinik uygulamalar üzerine çalışan araştırmacılara, iki terapi ekolünü detaylı bir şekilde tanıma, benzerlik ve farklılıklarını anlama, pratik uygulamalarda karar alma ve araştırma tasarımı süreçlerinde yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bai, Z., Luo, S., Zhang, L., Wu, S., Chi, I. (2019). Acceptance and commitment therapy (act) to reduce depression: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 260, 728-737.
  2. Batmaz, S. (2021). Bilişsel Davranışçı Psikoterapide Yeni Gelişmeler. In Z. Karataş & M. H. Türkçapar (Eds.), Metakognitif (Üstbilişsel) Terapi (s. 101-158). Nobel.
  3. Biglan, A., & Hayes, S. C. (1996). Should the behavioral sciences become more pragmatic? The case for functional contextualism in research on human behavior. Applied and Preventive Psychology, 5(1), 47–57. https://doi.org/10.1016/S0962-1849(96)80026-6
  4. Brown, L.A., Gaudiano, B.A., Miller, I.W. (2011). Investigating the similarities and differences between practitioners of second- and third-wave cognitive-behavioral therapies. Behavior Modification, 25(2), 187-200. https://doi.org/10.1177/0145445510393730
  5. Büyüköksüz, E. (2021). Kabul ve kararlılık yaklaşımı temelli grup psiko-eğitimi ile ergenlerin benlik saygısı puanlarını yordamada öz-şefkat ve yaşantısal kaçınma puanlarının aracılık rolü (Doktora tezi, Sıtkı Koçman Üniversitesi).
  6. Callesen, P., Pedersen, M. L., Andersen, C. K., & Wells, A. (2020). Metacognitive therapy for bipolar II disorder: A single case series study. Neurology, Psychiatry and Brain Research, 38, 107–113. https://doi.org/10.1016/j.npbr.2020.08.004
  7. Capobianco, L., & Nordahl, H. (2023). A Brief History of Metacognitive Therapy: From Cognitive Science to Clinical Practice. Cognitive and Behavioral Practice, 30(1), 45–54. https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2021.11.002
  8. Chase, J. A., Houmanfar, R., Hayes, S. C., Ward, T. A., Vilardaga, J. P., & Follette, V. (2013). Values are not just goals: Online ACT-based values training adds to goal setting in improving undergraduate college student performance. Journal of Contextual Behavioral Science, 2(3), 79–84. https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2013.08.002

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoterapi Uygulama ve Araştırmaları

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

25 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

8 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

21 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Osmanoğlu, R. M., Yazar Tuğyıldız, R., & Koçyiğit, S. (2025). Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları, 2(2), 7-30. https://izlik.org/JA27JH67CU
AMA
1.Osmanoğlu RM, Yazar Tuğyıldız R, Koçyiğit S. Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları. 2025;2(2):7-30. https://izlik.org/JA27JH67CU
Chicago
Osmanoğlu, Rukiyye Meryem, Rojin Yazar Tuğyıldız, ve Simge Koçyiğit. 2025. “Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması”. Psikoloji Araştırmaları 2 (2): 7-30. https://izlik.org/JA27JH67CU.
EndNote
Osmanoğlu RM, Yazar Tuğyıldız R, Koçyiğit S (01 Nisan 2025) Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları 2 2 7–30.
IEEE
[1]R. M. Osmanoğlu, R. Yazar Tuğyıldız, ve S. Koçyiğit, “Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması”, Psikoloji Araştırmaları, c. 2, sy 2, ss. 7–30, Nis. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27JH67CU
ISNAD
Osmanoğlu, Rukiyye Meryem - Yazar Tuğyıldız, Rojin - Koçyiğit, Simge. “Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması”. Psikoloji Araştırmaları 2/2 (01 Nisan 2025): 7-30. https://izlik.org/JA27JH67CU.
JAMA
1.Osmanoğlu RM, Yazar Tuğyıldız R, Koçyiğit S. Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları. 2025;2:7–30.
MLA
Osmanoğlu, Rukiyye Meryem, vd. “Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması”. Psikoloji Araştırmaları, c. 2, sy 2, Nisan 2025, ss. 7-30, https://izlik.org/JA27JH67CU.
Vancouver
1.Rukiyye Meryem Osmanoğlu, Rojin Yazar Tuğyıldız, Simge Koçyiğit. Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Metakognitif Terapinin Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları [Internet]. 01 Nisan 2025;2(2):7-30. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27JH67CU