Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması

Damla Naz Sevin; Melek Fatma Nur Tarakçıoğlu

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması

Öz

MBCT (Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapi) ve ACT (Kabul ve Kararlılık Terapisi) üçüncü dalga Bilişsel Davranışçı Terapiler (BDT) arasında yer almaktadır. MBCT ve ACT kabul, farkındalık gibi bazı teknik ve temellerde benzerlik göstermektedir. Geleneksel bilişsel terapiye alternatif olarak geliştirilmelerindeki bazı benzerliklere ve farkındalık uygulamalarının ortak kullanımına rağmen, felsefi, metodolojik ve stratejik boyutlarda birbirlerinden farklılıkları bulunmaktadır. Bu benzerlik ve farklılıklar teorik temeller, terapi süreci ve teknikler bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F. ve Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. New York: The Guilford Press.
Blackledge, J. T. ve Hayes, S. C. (2001). Emotion regulation in acceptance and commitment therapy. Journal of clinical psychology, 57(2), 243–255.
https://doi.org/10.1002/1097-4679(200102)57:2<243::aid-jclp9>3.0.co;2-x Brown, K. W., Ryan, R. M. ve Creswell, J. D. (2007). Mindfulness: theoretical foundations and evidence for its salutary effects. Psychological Injury, 18, 211-237. https://doi.org/10.1080/10478400701598298
Felder, J. N., Dimidjian, S. ve Segal, Z. (2012). Collaboration in mindfulness-based cognitive therapy. Journal of clinical psychology, 68(2), 179–186. https://doi.org/10.1002/jclp.21832
Fresco, D.M., Flynn, J.J., Mennin, D.S. ve Haigh, E.A.P. (2011). Mindfulness-Based Cognitive Therapy. J.D. Herbert ve E.M. Forman (Ed.), Acceptance and Mindfulness in Cognitive Behavior Therapy içinde (s. 57-82). https://doi.org/10.1002/9781118001851.ch3
Haller, H., Breilmann, P., Schröter, M., Dobos, G. ve Cramer, H. (2021). A systematic review and meta-analysis of acceptance- and mindfulness-based interventions for DSM-5 anxiety disorders. Journal of Anxiety Disorders, 77, 102340. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2021.102340
Harrington, N. ve Pickles, C. (2009). Mindfulness and cognitive behavioral therapy: Are they compatible concepts? Journal of Cognitive Psychotherapy, 23(4), 315 323. https://doi.org/10.1891/0889-8391.23.4.315
Harris, R. (2019). ACT made simple: An easy-to-read primer on acceptance and commitment therapy. New Harbinger Publications.

Hayes, S. C. (2004). Acceptance and commitment therapy, relational frame theory, and the third wave of behavioral and cognitive therapies. Behavior therapy, 35(4), 639-665. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(04)80013-3
Hayes, S. C. ve Berens, N. M. (2004). Why Relational Frame Theory alters the relationship between basic and applied behavioral psychology. International Journal of Psychology and Psychological Psychotherapy, 4, 341-353.
Hayes, S. C., Strosahl, K. ve Wilson, K. G. (1999). Acceptance and Commitment Therapy: An experiential approach to behavior change. New York: Guilford Press.
Hayes, S. C., Villatte, M., Levin, M. ve Hildebrandt, M. (2011). Open, aware, and active: contextual approaches as an emerging trend in the behavioral and cognitive therapies. Annual review of clinical psychology, 7, 141–168. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-032210-104449 Hick, S. F. ve Chan, L. (2010). Mindfulness-based cognitive therapy for depression: Effectiveness and limitations. Social Work in Mental Health, 8(3), 225–237. https://doi.org/10.1080/15332980903405330 Kabat-Zinn, J. (1990). Full catastrophe living. New York, NY: Delta Trade Paperbacks.
Kabat-Zinn, J. (1995). Wherever you go there you are: Mindfulness and meditation in everyday life. New York, NY: Hyperion.
Linehan, M. M. (1993). Cognitive-behavioral treatment of borderline personality disorder. New York, NY:Guilford Press.
Ma, S. H. ve Teasdale, J. D. (2004). Mindfulness-based cognitive therapy for depression: replication and exploration of differential relapse prevention effects. Journal of consulting and clinical psychology, 72(1), 31–40. https://doi.org/10.1037/0022-006X.72.1.31
Martinez, J. K. ve Dong, S. (2020). An investigation of multicultural counseling competence development among graduate-level counseling students through mindfulness, cognitive complexity, and cognitive flexibility. International Journal for the Advancement of Counselling, 42(3), 292–306. https://doi.org/10.1007/s10447-020-09400-2
Masuda, A., Hayes, S. C., Sackett, C. F. ve Twohig, M. P. (2004). Cognitive defusion and self-relevant negative thoughts: examining the impact of a ninety year old technique. Behaviour research and therapy, 42(4), 477–485. https://doi.org/10.1016/j.brat.2003.10.008
Ruiz, F. J. (2010). A Review of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Empirical Evidence: Correlational, Experimental Psychopathology, Component and Outcome Studies. International Journal of Psychology and Psychological Therapy, 10(1), 125-162.
Salari, N., Heidarian, P., Hassani, R., Babajani, F., Abdolmaleki, A. ve Mohammadi, M. (2024). Comparison of the effectiveness of treatments based on compassion, acceptance and commitment, and mindfulness on anxiety disorders and depression: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders Reports, 4, 100847. https://doi.org/10.1016/j.jadr.2024.100847
Segal, Z. V., Williams, J. M. G. ve Teasdale, J. D. (2002). Mindfulness-based cognitive therapy for depression: A new approach to preventing relapse. New York: Guilford Press.
Segal, Z. V., Teasdale, J. D. ve Williams, J. M. G. (2004). Mindfulness-based cognitive therapy: Theoretical rationale and empirical status. S. C. Hayes, V. M. Follette ve M. M. Linehan (Ed.), Mindfulness and relationship: Expanding the cognitive behavioral relationship içinde (s. 45-65). New York: The Guilford Press.
Sipe, W. E. ve Eisendrath, S. J. (2012). Mindfulness-based cognitive therapy: theory and practice. Canadian journal of psychiatry. Revue canadienne de psychiatrie, 57(2), 63–69. https://doi.org/10.1177/070674371205700202
Stoddard, J. A. ve Afari, N. (2014). The big book of ACT metaphors: A practitioner’s guide to experiential exercises and metaphors in acceptance and commitment therapy. New Harbinger Publications.
Surya, J. ve Wibowo, M. E. (2021, November). Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) Approach in Counseling Practice. In 6th International Conference on Science, Education and Technology (ISET 2020), Bali, Indonesia. (pp. 463-466). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.211125.086
Teasdale, J. D. ve Barnard, P. J. (1993). Affect, cognition and change: Re-modelling depressive thought. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Testa, D. ve Sangganjanavanich, V. F. (2016). Contribution of mindfulness and emotional intelligence to burnout among counseling interns. Counselor Education and Supervision, 55(2), 95–108. https://doi.org/10.1002/ceas.12035
Titchener, E. B. (1916). A textbook of psychology. New York: MacMillan.
Veehof, M. M., Trompetter, H. R., Bohlmeijer, E. T. ve Schreurs, K. M. (2016). Acceptance- and mindfulness-based interventions for the treatment of chronic pain: a meta-analytic review. Cognitive behaviour therapy, 45(1), 5–31. https://doi.org/10.1080/16506073.2015.1098724
Zettle, R. D. (2007). ACT for depression: A clinician’s guide to using acceptance and commitment therapy in treating depression. Oakland, CA: New Harbinger.
Zettle, R. D. (2003). Acceptance and commitment therapy (ACT) vs. systematic desensitization in treatment of mathematics anxiety. The Psychological Record, 53(2), 197–215. https://doi.org/10.1007/BF03395440
Zettle, R. D. ve Gird, S. R. (2017). Acceptance and mindfulness-based interventions. R. J. DeRubeis ve D. R. Strunk (Ed.), The Oxford handbook of mood disorders içinde (s. 435–446). Oxford University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji, Psikoterapi Uygulama ve Araştırmaları

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Damla Naz Sevin ^*
0009-0002-6739-5337
Türkiye

Melek Fatma Nur Tarakçıoğlu
0000-0001-9265-4834
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

10 Şubat 2024

Kabul Tarihi

25 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA32BU75JF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sevin, D. N., & Tarakçıoğlu, M. F. N. (2025). Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları, 2(2), 31-44. https://izlik.org/JA32BU75JF

AMA

1.Sevin DN, Tarakçıoğlu MFN. Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları. 2025;2(2):31-44. https://izlik.org/JA32BU75JF

Chicago

Sevin, Damla Naz, ve Melek Fatma Nur Tarakçıoğlu. 2025. “Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması”. Psikoloji Araştırmaları 2 (2): 31-44. https://izlik.org/JA32BU75JF.

EndNote

Sevin DN, Tarakçıoğlu MFN (01 Nisan 2025) Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları 2 2 31–44.

IEEE

[1]D. N. Sevin ve M. F. N. Tarakçıoğlu, “Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması”, Psikoloji Araştırmaları, c. 2, sy 2, ss. 31–44, Nis. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32BU75JF

ISNAD

Sevin, Damla Naz - Tarakçıoğlu, Melek Fatma Nur. “Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması”. Psikoloji Araştırmaları 2/2 (01 Nisan 2025): 31-44. https://izlik.org/JA32BU75JF.

JAMA

1.Sevin DN, Tarakçıoğlu MFN. Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları. 2025;2:31–44.

MLA

Sevin, Damla Naz, ve Melek Fatma Nur Tarakçıoğlu. “Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması”. Psikoloji Araştırmaları, c. 2, sy 2, Nisan 2025, ss. 31-44, https://izlik.org/JA32BU75JF.

Vancouver

1.Damla Naz Sevin, Melek Fatma Nur Tarakçıoğlu. Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapinin (MBCT) Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları [Internet]. 01 Nisan 2025;2(2):31-44. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32BU75JF