NARRATİVE TERAPİ: TARİHÇE VE TÜRKİYE'DEKİ GELİŞİMİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, narrative terapinin tarihsel gelişimini kuramsal temelleriyle birlikte incelemek ve bu yaklaşımın Türkiye’deki gelişim sürecini değerlendirmektir. Ruh sağlığına ilişkin kavrayışların tarihsel süreç içerisinde toplumsal, kültürel ve söylemsel bağlamlar içerisinde şekillendiği varsayımından hareketle, narrative terapinin ortaya çıkışı eleştirel bir perspektifle ele alınmıştır. Bu doğrultuda postyapısalcı düşünce, sosyal yapılandırmacılık ve anlatı kuramı çerçevesinde Michel Foucault, Jacques Derrida, Jerome Bruner ve Lev Vygotsky gibi düşünürlerin katkıları incelenmiştir. Narrative terapinin Michael White ve David Epston tarafından geliştirilen kuramsal ve uygulamalı yapısı, zaman içerisinde bireysel terapi sınırlarını aşarak topluluk temelli uygulamalara doğru genişlemesi bağlamında ele alınmıştır. Ayrıca yaklaşımın farklı kültürlerde yaygınlaşma süreci ve bu süreçte yerel bilgiye verdiği önem değerlendirilmiştir. Çalışmada, narrative terapinin Türkiye’deki gelişimi ise akademik çalışmalar, uygulama alanları ve yerli literatüre katkı sunan çalışmalar üzerinden incelenmiştir. Elde edilen bulgular, narrative terapinin Türkiye’de görece yeni ancak gelişmekte olan bir alan olduğunu ve özellikle son yıllarda artan akademik üretim ve uygulama çeşitliliği ile giderek daha görünür hale geldiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Narrative terapi
• Postyapısalcılık
• Hikâye
• Psikoterapi
• Kimlik inşas

NARRATIVE THERAPY: HISTORICAL BACKGROUND AND DEVELOPMENT IN TÜRKİYE

Öz

The aim of this study is to examine the historical development of narrative therapy together with its theoretical foundations and to evaluate the developmental trajectory of this approach in Türkiye. Based on the assumption that understandings of mental health have historically been shaped within social, cultural, and discursive contexts, the emergence of narrative therapy is addressed from a critical perspective. In this regard, the contributions of thinkers such as Michel Foucault, Jacques Derrida, Jerome Bruner, and Lev Vygotsky are examined within the framework of poststructuralist thought, social constructionism, and narrative theory. The theoretical and practical structure of narrative therapy, developed by Michael White and David Epston, is discussed in terms of its expansion over time beyond the boundaries of individual therapy toward community-based practices. In addition, the dissemination of the approach across different cultures and its emphasis on local knowledge throughout this process are evaluated. In this study, the development of narrative therapy in Türkiye is examined through academic studies, fields of practice, and works that have contributed to the local literature. The findings indicate that narrative therapy is a relatively new yet developing field in Türkiye and that it has become increasingly visible, particularly in recent years, through growing academic production and diversification of practice.

Anahtar Kelimeler

• Narrative therapy
• Poststructuralism
• Story
• Psychotherapy
• Identity construction

Kaynakça

1. Akkuş, K., Kütük, B. ve Samar, B. Ş. (2020). Öyküsel terapi: Felsefi ve kuramsal temelleri, terapi teknikleri ve etkinliği. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 10, 27–37.
2. Bakan, N. ve Alkaya, S. A. (2025). A Contemporary Approach in Nursing: Narrative Therapy. Journal of Gazi University Health Sciences Institute, 7(3), 88–95.
3. Boz, C. (2024). Kanser Hastalarında Narrative Terapi Yaklaşımları: Hayatın Boncukları. Psikoloji Araştırmaları, 2(1), 1–9.
4. Bruner, J. S. (1986). Actual minds, possible worlds. Harvard University Press.
5. Denborough, D. (2014). Retelling the Stories of Our Lives: Everyday Narrative Therapy To Draw Inspiration And Transform Experience. W. W. Norton & Company.
6. Dinç, M. ve Dinçer, E. M. (2020). Narrative terapi uygulamaları: Türkiye’de yürütülen bireysel ve toplu çalışmalar. Ketebe Yayınları.
7. Dinç, M. (2019). Postmodern terapiler ve bağımlılık. Bağımlılık: Tanı, Tedavi, Önleme içinde (ss. 419–429).
8. Ekinci, N. ve Tokkaş, B. G. (2024). A systematic review of narrative therapy. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 16(1), 58–71.

9. Foucault, M. (2006). Deliliğin tarihi (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Yayınevi.
10. Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977. Pantheon.
11. Gülcan Çakmak, B. (2022). Spirituality in Narrative Therapy: A Review Study. Spiritual Psychology and Counseling, 7(3), 315–336. doi:10.37898/spc.2022.7.3.175
12. Işık, Y. ve Demir, M. N. (2024). Kabul ve kararlılık terapisi ile narrative terapi’nin karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları, 2(1), 10–24.
13. Karacabey, H. V. ve Tuzcuoğlu, A. S. (2023). Anlatı Terapisi: Terapötik Dünyaya Yeni Renkler Katmak Üzerine Bir Derleme. IZU Journal of Education, 5(9), 1–20.
14. Myerhoff, B. (1982). Life history among the elderly: Performance, visibility and remembering. Life Course içinde (ss. 133–153). Routledge.
15. Olucak, R. ve Dinç, M. (2025). Depremi Yaşamış Suriyeli Kadın Göçmenlerin Narrative Terapi Temelli Psikolojik Dayanıklılık Grup Çalışmasına İlişkin Deneyimlerinin Yorumlayıcı Fenomenolojik Analizle İncelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 12(123), 1956–1976.
16. Rose, N. (1990). Governing the soul: The shaping of the private self. Taylor & Francis/Routledge.
17. White, M. (1987). Family therapy and schizophrenia.
18. White, M. (2007). Maps of narrative practice. W. W. Norton & Company.
19. White, M. ve Epston, D. (1990). Narrative means to therapeutic ends. W. W. Norton & Company.
20. Yücel, D. ve Tabur, S. T. (2023). Tek Hikâyeye Bağlı Uygulamaların Olası Tehlikeleri ve Tek Hikâyeye Bağlı Kalmamak İçin Yapılacak Uygulama Teknikleri. Psikoloji Araştırmaları, 1(2), 31–36.