Financial Success Analysis of Companies Operating in the BIST Health Sector Using the TOPSIS Method

Öz

Businesses need financial information to see their past and current performance and to make decisions regarding their strategic goals, and they obtain this information from financial statements and their analysis (Işıldak, 2018, p.117). The purpose of financial performance measurement is to provide information to those who will make decisions about the financial situation of the business. Financial performance analyzes can support business managers in making future decisions, as well as provide information about the business to those who will invest in the business and enable lending institutions to make decisions about granting loans to the business (Yükçü and Atağan, 2010, p. 28). Multi-criteria decision-making methods (MCDM) can be defined as mathematical methods that can be used to reach the most accurate decision in decision-making problems with multiple alternatives. These methods, which are frequently used and developed today, are methods that enable the optimal decision to be easily reached by saving both time and cost. In this study, analysis was made by applying TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution), which is one of the multi-criteria decision-making methods. It is among the findings of the study that the TOPSIS method is a cost-free and simple method that can be applied to make the best choice among a certain number of alternatives, when the correct evaluation factors and the importance levels of the evaluation factors are determined correctly. In this study, the financial performances of healthcare sector companies traded in Istanbul Stock Exchange for the 2020-2022 period were examined with the TOPSIS method, one of the multi-purpose decision-making methods, and the companies were ranked according to the results obtained. While analyzing the companies, data obtained from financial statements were used. In the analysis, liquidity ratios, activity ratios, financial structure ratios and profitability ratios were used from the ratios obtained from the financial statements. According to the data obtained, companies are ranked according to their performance over the years.

Anahtar Kelimeler

• Financial Performance
• Financial Ratios
• BIST Health Sector
• TOPSIS.

BİST Sağlık Sektöründe Faaliyet Gösteren Şirketlerin TOPSİS Yöntemiyle Finansal Başarı Analizi

Öz

İşletmeler, geçmiş ve mevcut performanslarını görmek ve stratejik hedeflerine ilişkin kararlar almak için finansal bilgilere ihtiyaç duyarlar ve bu bilgileri finansal tablolar ve analizlerinden elde ederler (Işıldak, 2018, s.117). Finansal performans ölçümünün amacı, işletmenin finansal durumu hakkında karar verecek kişilere bilgi sağlamaktır. Finansal performans analizleri, işletme yöneticilerinin gelecekteki kararlarını almalarına yardımcı olabileceği gibi, işletmeye yatırım yapacak kişilere işletme hakkında bilgi sağlayabilir ve kredi kuruluşlarının işletmeye kredi verme konusunda karar almalarını sağlayabilir (Yükçü ve Atağan, 2010, s. 28). Çok kriterli karar verme yöntemleri (ÇKKV), birden fazla alternatifin olduğu karar verme problemlerinde en doğru karara ulaşmak için kullanılabilen matematiksel yöntemler olarak tanımlanabilir. Günümüzde sıklıkla kullanılan ve geliştirilen bu yöntemler, hem zamandan hem de maliyetten tasarruf sağlayarak optimum karara kolayca ulaşılmasını sağlayan yöntemlerdir. Bu çalışmada, çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS (İdeal Çözüme Benzerlik Sıra Tercihi Tekniği) uygulanarak analiz yapılmıştır. TOPSIS yönteminin, doğru değerlendirme faktörleri ve bu faktörlerin önem düzeyleri doğru bir şekilde belirlendiğinde, belirli sayıda alternatif arasından en iyi seçimi yapmak için uygulanabilen maliyetsiz ve basit bir yöntem olduğu çalışmanın bulguları arasındadır. Bu çalışmada, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem gören sağlık sektörü şirketlerinin 2020-2022 dönemi finansal performansları, çok amaçlı karar verme yöntemlerinden biri olan TOPSIS yöntemi ile incelenmiş ve elde edilen sonuçlara göre şirketler sıralanmıştır. Şirketlerin analizi yapılırken finansal tablolarından elde edilen veriler kullanılmıştır. Analizde, finansal tablolarından elde edilen oranlardan likidite oranları, faaliyet oranları, finansal yapı oranları ve kârlılık oranları kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre şirketler yıllar içindeki performanslarına göre sıralanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Performans
• Finasal Oranlar
• BIST Sağlık Sektörü
• TOPSIS

Kaynakça

1. Akın, H., & Aktan, T. (2024). Gri İlişkisel Analiz ve Entropi Yöntemiyle Halka Açık Sağlık Kuruluşlarının Finansal Performanslarının Analizi. Sosyoekonomi, 32(62), 293-312.
2. Alsu, E. ve Taşdemir, A. (2017). Finansal performansın TOPSİS çok kriterli karar verme yöntemi ile belirlenmesi: dokuma, giyim eşyası ve deri sanayi işletmeleri üzerine bir uygulama. Uluslararası AFRO-AVRASYA Araştırmaları Dergisi, 4, 221-236.
3. Çağıran Kendirli, H., Kendirli, S., & Aydın, Y. (2019). Küresel kriz çerçevesinde katilim bankalarinin ve ticari bankalarin mali performanslarinin topsis yöntemiyle analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33(1), 137-154.
4. Daver, G. (2023). Gri İlişkisel Analiz Yöntemiyle Türk Bankacılık Sektörünün İncelenmesi. Quantrade Journal of Complex Systems in Social Sciences, 5(1), 52-64.
5. Dayı, F. (2024). Sağlık İşletmelerinin Finansal Performanslarının İncelenmesi BIST’te Bir Uygulama. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(4), 1654-1666.
6. Dumanoğlu, S. ve Ergül, N. (2010). İMKB’de işlem gören teknoloji şirketlerinin mali performans ölçümü. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 48, 101-111.
7. Gümüş, U. T., Ercan, A. S., Tokyüz, E. ve Çakmak, D. (2017). Evaluation of the ratio analysis results of the cement companies at BIST-100 by TOPSIS method. Journal of Current Researches on Social Sciences, 7 (2), 65-76.
8. Işıldak, M. S. (2018). BİST'de dokuma, giyim eşyası ve deri işletmelerinin TOPSIS yöntemi ile finansal, performans analizi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8 (16), 116-130.

9. Kamuyu Aydınlatma Platformu (2020). https://www.kap.org.tr/tr/Endeksler (Erişim: 25.05.2024).
10. Kendirli, S. ve Kaya, A. (2016). BIST-Ulaştırma endeksinde yer alan firmaların mali performanslarının ölçülmesi ve TOPSIS yönteminin uygulanması. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5 (1), 34-63 .
11. Kendirli, S., & Ergenoğlu, S. (2022). Borsa İstanbul Banka Endeksi’nde (BİST Banka) Yer Alan Bankaların Performanslarının TOPSİS Yöntemi İle Analizi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(2), 612-619. https://doi.org/10.33206/mjss.962252.
12. Kendirli, S., Kaya, M. S. ve Bilgin, M. (2020). Evaluation of financial performances of SME’s Listed in the BIST SME industrial index by Using TOPSIS multicriteria decision making method. Journal of Economic Development, Environment and People, 9(3), 63-74.
13. Mercan ve Metin (2020). COPRAS ve VIKOR yöntemleri ile BIST elektrik endeksindeki firmalarının finansal performans analizi. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 5 (9) , 123-139.
14. Örs, T., Takıl, D., Altın, M. (2015). “Borsa İstanbul Teknoloji Endeksinde Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performanslarının Değerlendirilmesi”, Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies (JAFAS), Cilt: 1, Sayı: 1, pp.62-81, http://jafas.org/articles/2015-1-1/4_Borsa_Istanbul_Teknoloji_Endeksi_FULL_TEXT.pdf
15. Perçin, S., Aldalou, E. (2018). “Financial Performance Evaluation of Turkish Airline Companies Using Integrated Fuzzy AHP Fuzzy TOPSIS Model”, UİİİD-IJEAS, pp.583-598.
16. Rosini, I., Gunawan, J. (2018). “Financial Ratio and Performance Airline Industry with DEA and TOPSIS Model”, International Journal of Pure and Applied Mathematics, Cilt: 119, Sayı: 10, pp.367-374.
17. Siew, L. W., Fai, L. K. ve Hoe, L. W. (2017). Evaluation on the financial performance of the Malaysian Banks with TOPSIS Model. American Journal of Service Science and Management. 4(2), 11-16.
18. Soysal, M., Kayalı, C. A. ve Aktaş, İ. (2017). BİST’te hisse senetleri işlem gören çimento sanayii sektöründeki firmaların TOPSİS yöntemine göre performans değerlemesi ve analizi. Journal Of Current Researches On Business And Economics, 7(2), 437-452.
19. Sönmez, Y., & Böyüközkök, M. Borsa İstanbul’da Yer Alan Aracı Kurumların Karlılık Düzeylerinin EDAS Yöntemi ile Karşılaştırılması. Quantrade Journal of Complex Systems in Social Sciences, 6(2), 183-193.
20. Sönmez, Y., & Soydaner, S. Sağlık Harcamaları İle Sağlık Göstergelerinin MAIRCA Ve MABAC Yöntemleri İle Değerlendirilmesi: Türkiye Örneği. Quantrade Journal of Complex Systems in Social Sciences, 7(1), 51-71.
21. Söylemez, Y. (2020). Finansal performans değerlendirmesinde TOPSİS ve gri ilişkisel analiz yöntemlerinin karşılaştırılması. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 18 (3), 61-79.
22. Şit, A., Ekşi, İ. H. ve Hacıevliyagil, N. (2017). BİST’te ana metal sanayi endeksinde faaliyet gösteren işletmelerin finansal performans ölçümü: 2011-2015 dönemi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 8(17), 83-91.
23. Yılmaz, N. (2020). Türkiye’deki özel bankaların TOPSİS yöntemiyle performans analizi. Social Sciences Research Journal, 9 (2), 1-13.
24. Yükçü, S. ve Atağan, G. (2010). TOPSİS yöntemine göre performans değerleme. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 45, 28-35.