“Köylü Oğlu İvan ve Mucize Yudo” ve “Dev ile Keloğlan” Masallarındaki Erkek Karakterlerin Hiperbolik Anlamlarla Süslenerek Kahramanlaştırılması Üzerine Bir İnceleme

Öz

Yazarın duygu ve düşünce dünyasını vurgulamasında yardımcı görev üstlenen hiperboller edebi eserlere güçlü bir duygu ve etki katma potansiyeline sahip olan etkili bir dil aracıdır. Sözlü edebiyatın en önemli parçası olan masallar, Rus ve Türk folklorik ögelerini yansıtma geleneğine hizmet etmektedir. Dolayısıyla, her iki kültürü yansıtmada etkin bir rol üstlenen masalları tanımak, tanıtmak oldukça önemlidir. Rus ve Türk edebiyatının kadim türlerinden biri olan masallar, hiperbollerin edebi alan içerisindeki yoğun kullanımının en önemli örnekleridir. Bu anlamda bir masalı derinleştiren ve anlatım gücünü destekleyen hiperbol kullanımı, alışılagelmişin dışına çıkılarak, Rus halk masallarından “Köylü Oğlu İvan ve Mucize Yudo” ve Türk halk masallarından “Dev ile Keloğlan” erkek karakterlerin hiperbolik anlamlarla süslenerek kahramanlaştırıldığı bakış açısı ile ilk kez ele alınmıştır. İnceleme sırasında her iki edebiyat ve kültüre ait unsurların değerlendirilmesiyle ortaya çıkan bulgular ise çalışmanın sonuç bölümünü oluşturmuştur. Tanımlama, araştırma, fişleme, karşılaştırma, gözlem ve genelleme yöntemlerinin kullanıldığı bu makale özgün konusu ile literatüre yenilik kazandırırken aynı zamanda bu alanda çalışma yapmak isteyen araştırmacılara yardımcı bir kaynak olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• İvan
• keloğlan
• hiperbol
• abartı masal
• erkek

A Study on the Heroization of Male Characters in the Fairy Tales "Ivan the Peasant's Son and Miracle Yudo" and "The Giant and Keloğlan" by Adorning Them with Hyperbolic Meanings

Öz

Hyperboles, which help the author to emphasize the world of feelings and thoughts, are an effective language tool that has the potential to add a strong emotion and impact to literary works. As the most important part of oral literature, fairy tales serve the tradition of reflecting Russian and Turkish folkloric elements. Therefore, it is very important to recognize and introduce fairy tales, which play an active role in reflecting both cultures. Tales, one of the ancient genres of Russian and Turkish literature, are the most important examples of the intensive use of hyperboles in the literary field. In this sense, the use of hyperbole, which deepens a fairy tale and supports its narrative power, has been examined for the first time from the point of view of "Ivan the Peasant's Son and Miracle Yudo" from Russian folk tales and "The Giant and Keloğlan" from Turkish folk tales, where male characters are embellished with hyperbolic meanings and heroized. The findings that emerged from the evaluation of the elements of both literature and culture during the examination constitute the concluding part of the study.This article, which employs the methods of definition, research, recording, comparison, observation and generalization, will bring innovation to the literature with its original subject and at the same time will be a helpful resource for researchers who want to work in this field.

Anahtar Kelimeler

• Ivan
• keloglan
• hyperbola
• exaggeration
• fairy tale
• male

Kaynakça

1. Arçın, S. M. (2023). Tuva Destanlarında Hiperbol (Mübalağa) Kullanımı Üzerine. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16 (41), 82-97.
2. Başaran, U. (2021). Toplumsallaştırılmış Cinsiyet Rolleri Bağlamında Keloğlan Masallarının Kadın Kahramanları. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, Yazılı, Sözlü ve Elektronik Ortamda Kahramanlık, 85-98
3. Berdiyev, Z. (2022). Edebi Bir İfade Aracı ve Biçimsel Bir Araç Olarak Abartılı. Doğu rönesansı: gelişmiş, eğitim, doğa ve bilim sosyaller, 2(26), 732-736.
4. Bhasın, K. (2003). Toplumsal Cinsiyet. (Çev.: Kader Ay), İstanbul: Kadav Yayınları. Cambridge University Press.
5. Claridge, C. (2011). Hyperbole in English: A corpus-based study of exaggeration. UK
6. Çelikten, H., (2022). Toplumsal Cinsiyet Rollerinin Yeniden İnşası Sürecinde.
7. Eren, M. T. (2020). Halk Edebiyatı Çerçevesinde Türk ve Rus Halk Masallarında Yer Alan Formeller. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (23), 159-184
8. ISEV. (2013). Dev ve Keloğlan. Erişim Tarihi: 22.09.2023 İSEV – admin (isev.org.tr)

9. Lopukhova, O. G. (2009). Transformatsiya gendernykh obrazov v tekstakh russkikh volshebnykh skazok. Filologiya i kul'tura, (16), 136-141.
10. M.A. Bulatov. (2015). Ivan- krest'yanskiy syn i Chudo-Yudo. Moskova: Izdatel'stvo Detskaya literature Masallar: “Eşit Masallar” Örneği, Folklor Akademi Dergisi. Cilt:5, Sayı:3, 738 – 751.
11. Nikolayenko, G. I., & Tayanovskaya, I. V. (2014). Stylistic originality of fictional narrative: comparative linguodidactic aspect. Mir nauki, kul'tury, obrazovaniya, (6 (49)), 25-27.
12. Pala, İskender (2006). “Mübalağa”, İslâm Ansiklopedisi, C. 31, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Y.
13. Safa, M. (2015). Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. Erişim Tarihi: 16.11.2023 20151230Muhammet Safa - Sanatsal Abartı Mübalağa.pdf (tdk.gov.tr)
14. Shabanova, M. N. (2013). Sakral'nyye smysly russkikh narodnykh skazok. Uchenyye zapiski. Elektronnyy nauchnyy zhurnal Kurskogo gosudarstvennogo universiteta, (1 (25)), 185-194.
15. Şimşek, E. (2017). Türk Masallarının Milli Tipi: Keloğlan. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 5 (11), 41-57.
16. Tekin, O. (2017). Sanatın Gerçeği; Abartı. Sanat ve Tasarım Dergisi, (19), 139-159.
17. Tikbaş Apak, F. (2022). Türk ve Rus Masallarında Kahramanın Olağanüstü Yardımcıları. Folklor Akademi Dergisi, 5 (3), 712-722.
18. Ünsal Topçu, G. (2021). Fasih ’in Beyitlerinde Söz Anlam İlişkisi Bakımından Edebi Sanatlar. Külliyat Osmanlı Araştırmaları Dergisi, (14), 121-135.
19. V.YU. Khartung (2021). Giperbola V Angloyazychnoy Avtorskkoy Skazke Kak Odno Iz Sredstv Sozdaniya Obroza Personazha (Na Materiale Skazki R. Dalya «Charli Na Shokoladnoy Fabrike»). Mir nauki, kul'tury, obrazovaniya, (4 (89)), 444-446.