Rusya’nın Bir Orta Asya Stratejisi Var mı?
Öz
“Orta Asya”, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan eden beş devletin (Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan) yer aldığı post-Sovyet coğrafyanın önemli bir parçasıdır. Bu bölge 1990’lı yıllardan itibaren Rusya’nın dış politika önceliklerinden biri haline gelmiştir; bölge politikasının ise 1990’lı yılların ikinci yarısından itibaren şekillenmeye başladığını söylemek mümkündür. Bu bağlamda, söz konusu dönemde Rusya’nın post-Sovyet coğrafyaya dönüşü ifade eden “yakın çevre” yaklaşımı çerçevesinde gelişmeye başlayan ve günümüze kadar süregelen politikalarının iki temel bileşeni vardır: Bu bölgede yer alan devletlerle ilişkilerini hiyerarşik bir yapı üzerinde inşa etmek ve bu devletlerin Rusya’ya farklı alanlarda ve derecelerde ortaya çıkan bağımlılıklarını bu hiyerarşinin inşası için kullanmak. Rusya’nın Orta Asya siyasetindeki bu iki bileşen önemli bir soruyu gündeme getirmektedir: Rusya’nın bir Orta Asya stratejisi var mıdır? Bu çalışma, Rusya’nın Orta Asya siyasetinde uzun dönemli bir stratejinin varlığını sorgulamaktadır. Bu çerçevede bu çalışmanın temel argümanı, Rusya’nın bölgedeki politikasının uzun vadeli bir stratejiye dayanmadığıdır; tarihte bu bölgeyi sınırları içerisinde yönetmiş bir devlet olarak Rusya, bu devletlerle olan ilişkilerinde önce ulusal çıkarlarını korumayı amaçlamaktadır. Bu ise ülkenin kısa süreli pratik hedeflere odaklandığı anlamına gelmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmada “Orta Asya” bölgesine öncelikle “post-Sovyet” karakteri üzerinden bölgesel bir perspektiften bakılmakta; ikinci olarak ise tarihsel bir süreklilik vurgusuyla bölgenin Rus devletiyle olan geçmişi sorgulanmaktadır. Son olarak ise, Rusya’nın bu bölgedeki siyasi, ekonomik, askeri, entegrasyon ve yumuşak güç alanlarındaki politikaları analiz edilerek, çalışmanın argümanı nedenlere dayandırılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Does Russia Have a Central Asia Strategy?
Öz
Central Asia is a significant part of the post-Soviet space. It comprises five states (Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, and Uzbekistan) that declared independence after the dissolution of the Soviet Union (USSR). That region has been one of Russia’s top foreign policy priorities since the 1990s. In this context, Russia’s regional policy, developed under the “near abroad” approach, signifies its return to the post-Soviet space and has two primary objectives. First, to re-establish its relations with regional states on a hierarchical basis, and second, to utilise the various forms and degrees of regional states’ dependence on Russia in different areas to construct this hierarchy. These two fundamental objectives of Russian policy in Central Asia raise a significant question: Does Russia have a Central Asia strategy? The study questions the existence of a long-term strategy in Russia’s Central Asia policy. In this framework, the main argument is that Russian policy in that region is not based on a long-term strategy; rather, as a state that historically governed that region within its borders, it primarily seeks to protect its national interests in relations with regional states. Therefore, it indicates that Russia focuses on short-term practical goals. This study first examines Central Asia from a regional perspective through its post-Soviet character and, secondly, explores its historical relationships with the Russian state, emphasising historical continuity. Finally, the study’s argument is substantiated through an analysis of the main parameters of Russia’s policies across the political, economic, military, integration, and soft power domains.
Anahtar Kelimeler
Есть ли у России стратегия в центральной Азии?
Öz
Центральной Азия является значительной частью постсоветского пространства. Она состоит из пяти государств: Казахстан, Киргизия, Таджикистан, Туркменистан и Узбекистана, которые провозгласили независимость после распада Советского Союза (СССР). Регион также является одним из ключевых приоритетов внешней политики России с 1990-х годов. В этом контексте региональная политика России в рамках концепции «ближнего зарубежья», которая предполагает стремление России на постсоветское пространство, имеет две основные цели: во-первых, восстановить отношения с государствами региона на иерархической основе, во-вторых, использовать различные формы зависимости государств региона от России для построения данной иерархии. Эти две цели российской политики в Центральной Азии ставят важный вопрос: есть ли у России стратегия в Центральной Азии? В данном исследовании рассматривается вопрос о наличии у России долгосрочной стратегии в Центральной Азии. Основной тезис исследования заключается в том, что российская политика в этом регионе не основана на долгосрочной стратегии; напротив, как государство, которое исторически управляло этим регионам на периферии своих границ, Россия прежде всего стремится защищать свои национальные интересы в отношениях с государствами региона. Это, в свою очередь, указывает на то, что она концентрируется на краткосрочных практических целях. В этом контексте данное исследование, во-первых, рассматривает Центральную Азию как постсоветский регион, а во-вторых, анализирует исторические отношения региона с российским государством с акцентом на историческую преемственность. Наконец, основной тезис исследования обосновывается через анализ параметров политики России в политической, экономической, военной, интеграционной сферах, а также в сфере мягкой силы.
Anahtar Kelimeler
