MEME KANSERİ AMELİYATI SONRASI LENFÖDEMİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK HEMŞİRELİK GİRİŞİMLERİ

Öz

Bu araştırma, mastektomi ameliyatı ve lenf diseksiyonu yapılan hastalara yönelik düzenlenen deney ve kontrol gruplarında lenfödem ve lenfanjit ile ilgili bulguları değerlendirmek, lenfödem ve lenfanjite karşı koruyucu önlemleri araştırmak amacıyla Özel Üniversite Uygulama ve Araştırma Hastanesi Cerrahi Kliniğinde yapılmıştır. Çalışmaya altmış bir hasta dahil edildi. Deney grubunda (Grup1) otuz bir hasta bulunurken, kontrol grubunda (Grup 2) otuz hasta vardı. Gruplar arasında dağılım homojendi (p>0.05). Grup 1'deki hastaların ameliyat öncesi eğitimi kırk dakikalık bir eğitim kitapçığı aracılığıyla gerçekleştirilirken, aynı eğitim kitapçığı Grup 2'deki hastalara hastaneden taburcu olduktan on gün sonra verilmiştir. Hastaların lenfödem hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumlarına ilişkin bulgular üçüncü ve onuncu günlerde değerlendirilmiştir. Bulgular yüzde olarak verilmiş ve ki-kare testi ile analiz edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının lenfödem ve lenfanjit ve bunlara karşı alınabilecek önlemler hakkındaki bilgi düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır (p>0.05). Grup 1 bu süreç hakkında daha fazla bilgi sahibi olmuş ve tutum geliştirmiştir. Ameliyattan on gün sonra hastaneden taburcu edilen hastaların bulgularına bakıldığında, Grup 2'deki hastaların hafif ödem, hassasiyet, ağrı, gerginlik hissi, yanma hissi ve kızarıklık semptomlarının daha fazla olduğu; ancak meme bakım hemşiresinden eğitim alan deney grubundaki hastaların semptomlarının daha az olduğu belirtilebilir. Sonuç olarak, görsel-işitsel araçlarla iyi organize edilmiş ve gösteriye dayalı bir hasta eğitimi, lenfödem ve lenfanjitin önlenmesi açısından hastalar için etkili olabilir.

Anahtar Kelimeler

• MEME BAKIM HEMŞİRESİ
• LENFÖDEM
• LENFÖDEM EĞİTİMİ

Nursing Intervention on Prevention of Lymphedema After Breast Cancer Surgery

Öz

This research was conducted in the Application and Research Hospital Surgery Clinic of Private University in order to evaluate findings about lymphedema and lymphangitis in the experimental and control groups organised for patients having mastectomy surgery and lymph dissection and to investigate protective measures against lymphedema and lymphangitis. Sixty-one patients were included in the study. There were thirty-one patients in the experimental group (Group1), while there were thirty patients in the control group (Group 2). The distribution was homogeneous across the groups (p>0.05). The preoperative education of the patients in Group 1 was conducted by means of a training booklet for forty minutes, while the same training booklet was given to the patients in Group 2 ten days after the discharge from the hospital. The findings regarding the level of information and the attitudes of the patients about lymphedema were evaluated in the third and tenth days. The findings were given in percentages and analysed by means of chi square test. There is a significant statistical difference between the level of information regarding lymphedema and lymphangitis and potential measures against them in the experimental and control groups (p>0.05). Group 1 was more informed about this process and developed attitudes. Considering the findings of the patients discharged from the hospital ten days after the surgery, it can be pointed out that the patients in Group 2 had more symptoms of mild oedema, sensitivity, pain, feeling of tightness, burning sensation and redness; however, the patients in the experimental group, who had trainings from the breast care nurse, had less symptoms. In conclusion, a well-organised and demonstration-based patient education by means of audio-visual tools can be influential for patients in terms of preventing lymphedema and lymphangitis.

Anahtar Kelimeler

• breast care nurse
• Lymphedema
• Lymphedema Education.

Kaynakça

1. Al-Hilli, Z., & Wilkerson, A. (2021). Breast surgery: management of postoperative complications following operations for breast cancer. Surgical Clinics, 101(5), 845-863.
2. Atlas, S. J., Haas, J. S., Perez, G. K., Park, E. R., & Peppercorn, J. M. (2024). Engaging patients, oncologists, and primary care clinicians in the care of cancer survivors: A coordinated care model with system-level technology to move the outcomes needle. JCO Oncology Practice, OP-23.
3. Campbell-Enns, H., & Woodgate, R. (2015). The psychosocial experiences of women with breast cancer across the lifespan: a systematic review protocol. JBI Evidence Synthesis, 13(1), 112-121.
4. Choi, J. K., Kim, H. D., Sim, Y. J., Kim, G. C., Kim, D. K., Yu, B. C., ... & Jeong, H. J. (2015). A survey of the status of awareness of lymphedema in breast cancer patients in Busan-Gyeongnam, Korea. Annals of Rehabilitation Medicine, 39(4), 609-615.
5. Çelebi, E., & İlçe, A. (2023). Cerrahi Kliniklerde Çalışan Hemşirelerin Eras Protokolleri Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, 1(1), 12-24.
6. Gregory, K., & Schiech, L. (2017). Looking into secondary lymphedema. Nursing2023, 47(11), 34-42.
7. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/about/how-common-is-breast-cancer.html [09.10.2024]
8. Hutchison, N. A. (2018). Diagnosis and treatment of edema and lymphedema in the cancer patient. Rehabilitation Nursing Journal, 43(4), 229-242.

9. Kuruvilla, A. S., Krajewski, A., Li, X., Yang, J., Mulay, S. R., Agha, S. M., ... & Shroyer, L. W. (2021). Risk Factors Associated with Post-Mastectomy Breast Cancer Lymphedema: The New York State Experience. Journal of the American College of Surgeons, 233(5), S201.
10. Lyman, G. H., Temin, S., Edge, S. B., Newman, L. A., Turner, R. R., Weaver, D. L., ... & Giuliano, A. E. (2014). Sentinel lymph node biopsy for patients with early-stage breast cancer: American Society of Clinical Oncology clinical practice guideline update. Journal of Clinical Oncology, 32(13), 1365-1383.
11. Stuiver, M. M., ten Tusscher, M. R., Agasi‐Idenburg, C. S., Lucas, C., Aaronson, N. K., & Bossuyt, P. M. (2015). Conservative interventions for preventing clinically detectable upper‐limb lymphoedema in patients who are at risk of developing lymphoedema after breast cancer therapy. Cochrane Database of Systematic Reviews, (2).
12. Torgbenu, E., Luckett, T., Buhagiar, M., Requena, C. M., & Phillips, J. L. (2022). Improving care for cancer-related and other forms of lymphoedema in low-and middle-income countries: a qualitative study. BMC Health Services Research, 22(1), 461.
13. Turkey Cancer Control Program Ankara 2016; http://www.iccpportal.org/system/files/plans/Turkiye_Kanser_Kontrol_Program_English.pdf , s41,42 Retrieved: 31 January 2018.
14. Yıldız, A., & Karayurt, Ö. (2011). Meme Kanserli Kadinlarin Lenfödem Nedeniyle Yaşadiklari Güçlükler. Meme Sagligi Dergisi/Journal of Breast Health, 7(3).