EN
TR
Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi
Öz
Bu araştırmada hepatopankreatobiliyer cerrahi hastalarının ameliyat sonrası bulantı kusma ve seçilmiş risk faktörleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı türde olan araştırma bir üniversitenin genel cerrahi kliniğinde 156 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında sosyodemografik klinik özellikler formu ve Apfel skoru kullanılmıştır.
Hepatopankreatobiliyer cerrahisi hastalarının %30.1'i ameliyat sonrası bulantı yaşarken, %16'sı kusma yaşamıştır. Ameliyat sonrası bulantı yaşadığını söyleyen hastaların oranı %30.1 (n:47)’dir. Bulantı yaşayan hastaların %21.8’i (n:34); kusma yaşadığını söyleyen hastaların %13.5’i hareket etme, yürüme, yemek yeme gibi günlük yaşam aktivitelerinin etkilendiğini belirtmiştir. Kadın cinsiyet, ameliyat sonrası opioid kullanımı ve oral alıma geç başlamanın bulantı ve kusmada etkili olduğu saptanmıştır.
Hepatopankreatobiliyer cerrahisi hastalarında, Apfel skoru, ameliyat sonrası bulantı-kusma riskini tahmin etmekte etkili bir araç olarak kullanılabilmekle birlikte, skorun içeriğindeki parametrelerin her birinin ameliyat sonrası bulantı-kusmayı açıklamada eşit derecede etkili olmadığı düşünülmektedir. Ameliyat sonrası bulantı-kusma riskini azaltmak için, cerrahi türü ve hasta özellikleri göz önünde bulundurularak kişiselleştirilmiş ameliyat sonrası yönetim stratejileri geliştirilmelidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allene, M. D., & Demsie, D. G. (2020). Incidence and factors associated with postoperative nausea and vomiting at Debre Berhan referral hospital, NorthShewa, Ethiopia: Across-sectional study. International Journal of Surgery Open, 25, 29-34.
- Apfel, C. C., Heidrich, F. M., Jukar-Rao, S., Jalota, L., Hornuss, C., Whelan, R. P., Zhang, K., & Cakmakkaya, O. S. (2012). Evidence-based analysis of risk factors for postoperative nausea and vomiting. British journal of anaesthesia, 109(5), 742–753. https://doi.org/10.1093/bja/aes276
- Apfel, C. C., Läärä, E., Koivuranta, M., Greim, C. A., & Roewer, N. (1999). A simplified risk score for predicting postoperative nausea and vomiting: conclusions from cross-validations between two centers. Anesthesiology, 91(3), 693–700. https://doi.org/10.1097/00000542-199909000-00022
- Apfel, C. C., Philip, B. K., Cakmakkaya, O. S., Shilling, A., Shi, Y. Y., Leslie, J. B., Allard, M., Turan, A., Windle, P., Odom-Forren, J., Hooper, V. D., Radke, O. C., Ruiz, J., & Kovac, A. (2012). Who is at risk for postdischarge nausea and vomiting after ambulatory surgery?. Anesthesiology, 117(3), 475–486. https://doi.org/10.1097/ALN.0b013e318267ef31
- Çelebi, E., & İlçe, A. (2023). Cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin eras protokolleri hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Bakım Ve Rehabilitasyon Dergisi, 1(1), 12-24.
- Elvir-Lazo, O. L., White, P. F., Yumul, R., & Cruz Eng, H. (2020). Management strategies for the treatment and prevention of postoperative/postdischarge nausea and vomiting: an updated review. F1000Research, 9, F1000 Faculty Rev-983. https://doi.org/10.12688/f1000research.21832.1
- European Association For The Study Of The Liver, European Organisation For Research And Treatment Of CancerEuropean Organisation For Research And Treatment Of Cancer (2012). EASL-EORTC clinical practice guidelines: management of hepatocellular carcinoma. J. Hepatol. 56, 908–943. doi:10.1016/j.jhep.2011.12.001
- Gecit, S., & Ozbayir, T. (2020). Evaluation of Preoperative Risk Assessment and Postoperative Nausea and Vomiting: Importance for Nurses. Journal of perianesthesia nursing : official journal of the American Society of PeriAnesthesia Nurses, 35(6), 625–629. https://doi.org/10.1016/j.jopan.2020.04.006
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
5 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
19 Kasım 2024
Kabul Tarihi
29 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 3 Sayı: 3
APA
Kankaya, E. A., Yasak, K., & Bilik, Ö. (2024). Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, 3(3), 59-69. https://izlik.org/JA49WG32RU
AMA
1.Kankaya EA, Yasak K, Bilik Ö. Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi. SABARED. 2024;3(3):59-69. https://izlik.org/JA49WG32RU
Chicago
Kankaya, Eda Ayten, Kübra Yasak, ve Özlem Bilik. 2024. “Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi”. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi 3 (3): 59-69. https://izlik.org/JA49WG32RU.
EndNote
Kankaya EA, Yasak K, Bilik Ö (01 Aralık 2024) Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi 3 3 59–69.
IEEE
[1]E. A. Kankaya, K. Yasak, ve Ö. Bilik, “Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi”, SABARED, c. 3, sy 3, ss. 59–69, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49WG32RU
ISNAD
Kankaya, Eda Ayten - Yasak, Kübra - Bilik, Özlem. “Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi”. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi 3/3 (01 Aralık 2024): 59-69. https://izlik.org/JA49WG32RU.
JAMA
1.Kankaya EA, Yasak K, Bilik Ö. Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi. SABARED. 2024;3:59–69.
MLA
Kankaya, Eda Ayten, vd. “Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi”. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, c. 3, sy 3, Aralık 2024, ss. 59-69, https://izlik.org/JA49WG32RU.
Vancouver
1.Eda Ayten Kankaya, Kübra Yasak, Özlem Bilik. Hepatopankreatobiliyer Cerrahi Hastalarında Ameliyat Sonrası Bulantı-Kusma ve Risk Faktörlerinin İncelenmesi. SABARED [Internet]. 01 Aralık 2024;3(3):59-6. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49WG32RU