Sosyal Hizmet Uzmanlarında Duygusal Uyuşma ve Sessiz Tükenmişlik

Öz

Sosyal hizmet uzmanları, çalışma hayatında psikososyal sorunlarla, travmatik yaşantılara sahip bireylerle ve stres kaynaklarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Zaman içerisinde sosyal hizmet uzmanlarının ruhsal bütünlüğünü aşındırabilmekte ve mesleki işlevselliğini sekteye uğratabilmektedir. Literatürde ruhsal yıpranmayı açıklamak amacıyla çoğunlukla tükenmişlik kavramına odaklanılsa da daha örtük seyreden duygusal uyuşma ve sessiz tükenmişlik süreçleri daha sınırlı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmasının amacı, sosyal hizmet uzmanlarında duygusal tepkilerin körelmesiyle ilişkili süreçleri psikoloji ve sosyal hizmet disiplinlerinin kuramsal çerçeveleri doğrultusunda incelemektir. Bu kapsamda, duygusal uyuşma ve sessiz tükenmişliğin sosyal hizmet uzmanları üzerindeki etkisi tartışılmıştır. Çalışmada, söz konusu olguların gelişiminde etkili olan bireysel ve örgütsel etmenler değerlendirilmiş; sosyal hizmet uygulamalarında ruh sağlığını desteklemeye yönelik koruyucu ve önleyici yaklaşımlar ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, sosyal hizmet uzmanlarının psikolojik direncini artıracak ve mesleki sürdürülebilirliği kurumsal bir zemine oturtacak müdahaleler için teorik bir dayanak oluşturmaktır

Anahtar Kelimeler

• Sosyal hizmet uzmanları
• duygusal uyuşma
• sessiz tükenmişlik
• ikincil travma
• psikolojik dayanıklılık

EMOTIONAL NUMBING AND QUIET BURNOUT IN SOCIAL WORKERS

Öz

Social work practitioners frequently encounter psychosocial problems, individuals with traumatic experiences, and various stressors in their professional lives. Over time, these factors can erode the mental integrity of social workers and hinder their professional functionality. Although the literature primarily focuses on the concept of burnout to explain mental attrition, the more covert processes of emotional numbing and quiet burnout have been addressed to a limited extent. The aim of this study is to examine the processes associated with the blunting of emotional responses in social workers within the theoretical frameworks of psychology and social work disciplines. In this context, the impact of emotional numbing and quiet burnout on social work practitioners is discussed. The study evaluates the individual and organizational factors influential in the development of these phenomena and addresses protective and preventive approaches aimed at supporting mental health in social work practice. The primary objective of the study is to establish a theoretical foundation for interventions that will increase the psychological resilience of social workers and place professional sustainability on an institutional basis.

Anahtar Kelimeler

• Social workers; emotional numbing
• silent burnout; secondary traumatic stress
• psychological resilien

Kaynakça

1. Açan, B. A. ve Özbesler, C. (2020). Farklı sosyal hizmet kurumlarında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(1), 106-130.
2. Ahi, Y., Şahin Taşğın, N. & Tekin, U. (2015). Neden sosyal hizmetleri yeniden düşünmek? N. Şahin Taşğın, U. Tekin& Y. Ahi (Ed.), (İçinde) Sosyal hizmetlerde güncel tartışmalar: Sosyal hizmetleri yeniden düşünmek konferansları (s. 7-22). Ankara: Nika Yayınları.
3. Akbaş, E., & Alyüz, S. B. A. (2025). Sosyal hizmet uzmanlarında merhamet yorgunluğu. Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi, (27), 12-31.
4. Arı, G. S. ve Bal, E. Ç. (2008). Tükenmişlik kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 15(1), 131-148.
5. Arslan, G., & Kuş, Y. (2025). Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(54), 907-934.
6. Aslan Açan, B., & Özbesler, C. (2020). Farklı sosyal hizmet kurumlarında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(1), 106-130.
7. Ateş, E., & Beki, A. (2024). Sosyal Hizmet Uzmanlarının Algılanan Stres ve Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişki. Toplumsal Politika Dergisi, 5(2), 60-80.
8. Attepe-Özden, S. (2015). “Koruyucu ruh sağlığı hizmetlerinde sosyal hizmetin rolü”, Toplum ve Sosyal Hizmet, S. 26 (1), s. 191-204.

9. Bakır, N., & Özcan, A. (2025). Sağlık çalışanlarının iş yaşam dengesi, sessiz istifa ve tükenmişlik düzeylerinin araştırılması. Atlas Journal of Medicine, 5(12), 1-11.
10. Barutçu, E. ve Serinkan, C. (2008). Günümüzün önemli sorunlarından biri olarak tükenmişlik sendromu ve Denizli’de yapılan bir araştırma. Ege Akademik Bakış Dergisi, 8(2), 541-561.
11. Buz, S., & Genç, B. (2019). Sosyal hizmet uzmanları için psikolojik dayanıklılığın önemi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(2), 623-642.
12. Ceyhan, E. K. (2023). Afetlere müdahalede sosyal hizmetin çok boyutlu rolü. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 779-786.
13. Cesur, O., Ünal, T., Büker, H., Çağlayan, D. ve Okyay, İ. (2023), Tükenmişlik Sendromu Belirtileri, Nedenleri Ve Çözüm Önerileri, Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 9(30), s.1– 16.
14. Choi G. (2010). The influence of organizational characteristics and psychological empowerment on secondary traumatic stress of social workers working with family violence or sexual assault survivors. Doctor Of Philosophy İn Social Work. University Of Illinois.
15. Çoban, A. İ., & Özbesler, C. (2016). Hastanelerde çalışan sosyal hizmet uzmanlarında tükenmişlik ve iş doyumu. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(2), 90-109.
16. Demirel, A. C. (2023). Sosyal hizmet uzmanlarının tükenmişlikleri: Sistematik bir derleme. Sosyal Sağlık Dergisi, 3(2), 39-51.
17. Galanis, P., Katsiroumpa, A., Vraka, I., Siskou, O., Konstantakopoulou, O., Katsoulas, T., ... & Kaitelidou, D. (2025). The influence of job burnout on quiet quitting among nurses: The mediating effect of job satisfaction. International Journal of Nursing Practice, 31(5), e70057.
18. Gökkaya, D. (2024). İşe bağlı duygusal tükenmişliğin sessiz istifa üzerine etkisinde çalışma yaşam kalitesinin aracılık rolü: Sağlık çalışanlarında bir araştırma. Business & Management Studies: An International Journal, 12(3), 644-662.
19. Güloğlu, F. K., & Kala, E. S. (2020). SOSYAL HİZMET ÇALIŞMALARI-1.
20. Güre, M. D. P., Çatulay, D., & Apaydın, Y. S. (2024). Gruplarla Sosyal Hizmet Uygulamalarında Travma Bilgili Yaklaşım. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 4(3), 28-41.
21. Güzel, T. ve Akgündüz, Y. (2011), Liderlik Davranışlarının Orta Düzey Yöneticiler Üzerindeki Etkisi ve Yöneticilerin Tükenmişlik Düzeyleri ile İlişkisi: Kuşadası Otel İşletmelerinde Bir Araştırma, Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2), s.279- 296.
22. Işıkhan, V. (2010). Sosyal hizmet ve tükenmişlik. Vizyon Kırtasiye- Ofset Matbaa-Yayınevi.
23. Maslach, C. ve Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry. World psychiatry, 15(2), 103-111
24. Maslach, C., ve Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of organizational behavior, 2(2), 99-113.
25. Öz, B. ve Çeviren, S. M. (2017), Muhasebe Meslek Mensuplarında Tükenmişlik Sendromu: Mersin Örneği, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(3), s.41-59.
26. Ratzon, A., Farhi, M., Ratzon, N. ve Adini, B. (2022). Resilience at work, burnout, secondary trauma, and compassion satisfaction of social workers amidst the COVID-19 pandemic. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(9), 5500.
27. Schaufeli, W. B. ve Greenglass, E. R. (2001). Introduction to special issue on burnout and health. Psychology & health, 16(5), 501-510.
28. Şenturan, L., Gülseven Karabacak, B., Ecevit Alpar, Ş. ve Sabuncu, N. (2009). Hemodiyaliz ünitelerinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2(2), 33-45.