The Most Important Actor in Digitalization of Healthcare Services: The Digitization of Imaging in All Aspects and Picture Archiving and Communication Systems (PACS)

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 3, 147 - 165, 24.12.2025

Ümmügülsüm Kandemir , Esra Cizmeci Ümit

Öz

Technology has become an integral part of life today, at the individual, institutional, and societal levels, becoming the most powerful transformation driver of the 21st century. Healthcare is one of the areas experiencing this transformation most intensely. One of the systems where the effects of digitalization in the healthcare field are most evident is radiology and its integrated Image Storage and Communication Systems (PACS). This process, which began with image digitalization, has become more comprehensive with the widespread use of PACS and the integration of e-Pulse. The primary objective of this research is to evaluate the impact of PACS on patients, physicians, healthcare providers, and the environment from a broad perspective. In this context, the following research questions were sought: (i) What are the advantages of PACS for healthcare stakeholders? (ii) What are the negative aspects of PACS use on patient experience, physician workload, and service efficiency? (iii) How does PACS integration with e-Pulse contribute to the integrated functioning of healthcare services? (iv) What opportunities and risks do the environmental sustainability dimension of PACS use entail? The research was conducted using a qualitative method, using one-on-one interviews using five semi-structured questions. Findings indicate that PACS, along with e-Pulse integration, increases patient satisfaction, facilitates information flow among physicians, and contributes to sustainability by reducing environmental impacts such as paper and film usage. However, the system also has disadvantages, such as high installation costs, occasional data access issues due to technical glitches, and inadequate user training. The conclusion is that PACS use offers significant benefits in healthcare, but improvements in technical infrastructure, training, and cost are necessary for sustainable and efficient use.

Anahtar Kelimeler

Digitization , Communication Systems , PACS , Radiology Systems , Healthcare Services.

Etik Beyan

I declare that this study is an original study; that I have acted in accordance with scientific ethical principles and rules in all stages of the study, including preparation, data collection, analysis and presentation of information; that I have cited sources for all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; that I have not made any changes to the data used, that I have accepted all terms and conditions of the Committee on Publication Ethics (COPE) and that I have complied with ethical duties and responsibilities. I declare that I accept all moral and legal consequences that will arise in the event that a situation contrary to this declaration I have made regarding the study is detected at any time.

Sağlık Hizmetlerinde Dijitalleşmenin En Önemli Aktörü: Her Yönüyle Görüntünün Dijitalleşmesi ve Görüntü Saklama ve İletişim Sistemleri (PACS)

Öz

Teknoloji, günümüzde bireysel, kurumsal ve toplumsal düzeyde hayatın ayrılmaz bir parçası haline gelmiş ve 21. yüzyılın en güçlü dönüşüm dinamiği olmuştur. Bu dönüşümün en yoğun yaşandığı alanlardan biri sağlık hizmetleridir. Sağlık alanında dijitalleşmenin etkilerinin en belirgin olduğu sistemlerden biri de radyoloji ve buna entegre çalışan Görüntü Saklama ve İletişim Sistemleri (PACS)’tir. Görüntünün dijitalleşmesi ile başlayan süreç, PACS’ın kullanımının yaygınlaşması ve e-Nabız entegrasyonu ile daha kapsamlı bir hale gelmiştir. Araştırmanın temel amacı, PACS kullanımının hasta, hekim, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve çevre üzerindeki etkilerini geniş bir perspektiften değerlendirmektir. Bu kapsamda şu araştırma sorularına yanıt aranmıştır: (i) PACS’ın sağlık hizmeti paydaşlarına sağladığı avantajlar nelerdir? (ii) PACS kullanımının hasta deneyimi, hekim iş yükü ve hizmet verimliliği üzerindeki olumsuz yönleri nelerdir? (iii) PACS’ın e-Nabız entegrasyonu, sağlık hizmetlerinin bütünleşik işleyişine nasıl katkı sağlamaktadır? (iv) PACS kullanımının çevresel sürdürülebilirlik boyutu hangi fırsat ve riskleri içermektedir? Araştırma, nitel bir yöntemle, yarı yapılandırılmış beş soru üzerinden bire bir görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular, PACS’ın e-Nabız entegrasyonuyla birlikte hasta memnuniyetini artırdığı, hekimler arası bilgi akışını kolaylaştırdığı ve çevresel açıdan kâğıt ve film kullanımını azaltarak sürdürülebilirliğe katkı sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, sistemin yüksek kurulum maliyetleri, teknik aksaklıklar nedeniyle zaman zaman yaşanan veri erişim sorunları ve kullanıcı eğitiminde görülen yetersizlikler gibi olumsuz yönleri de belirlenmiştir. Sonuç olarak, PACS kullanımının sağlık hizmetlerinde önemli faydalar sağladığı ancak sürdürülebilir ve verimli kullanım için teknik altyapı, eğitim ve maliyet konularında iyileştirmeler yapılması gerektiği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Dijitalleşme , İletişim Sistemleri , PACS , Radyoloji Sistemleri , Sağlık Hizmetleri.

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

• Top M, Özkan Ö. Türkiye’de sağlık kurumlarında PACS kullanımı: Uygulama sorunları ve çözüm önerileri. Sağlık Yönetimi Dergisi. 2022;6(2):85–102.
• Kass-Hout TA, Alhossan A. The role of PACS in modern healthcare systems: A comprehensive review. J Digit Health Res. 2023;5(2):45–59.
• Tang Z, Wang Y, Li X. Evaluation of PACS impact on diagnostic accuracy and workflow efficiency: A multicenter study. Int J Med Inform. 2022;162:104753.
• World Health Organization (WHO). Ethics and governance of artificial intelligence for health: WHO guidance. Geneva: World Health Organization; 2023.
• Sağıroğlu Ş, Demir O. Sağlık bilişiminde dijital dönüşüm: PACS uygulamalarının değerlendirilmesi. Türkiye Sağlık Enformasyon Dergisi. 2021;4(1):12–27.
• Özbey İB. Dijitalleşme, sosyal medya ve risk toplumu. İmgelem. 2022;6(10):141–158.
• Menteşe S, Menteşe CD. Dijitalleşme ve yöneticilerin karar mekanizmaları. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;12(2):153–173.
• Kumru S, Kasımoğlu M. İşletmelerde dijital dönüşümün stratejik yönetimi: Bir alan araştırması. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi. 2022;17(2):139–159.
• Akalın B, Veranyurt Ü. Sağlıkta dijitalleşme ve yapay zekâ. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi. 2020;2(2):131–141.
• Saluvan M. Sağlık sistemlerinin kalitesini iyileştirmede bilgi sistemlerinin rolü. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;2(1):25–40.
• Cansever İH. Devlet anlayışları ekseninde sağlık politikalarının değişimi ve analizi: Türkiye incelemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;2(31):105–120.
• Aydın S, Köse İ. Sağlıkta teknolojik dönüşüm. Teletıp Dergisi. 2021;(Yaz):6–9.
• Semiz T, Uysal B. Sağlık hizmetlerinde dijitalleşme ve geleceği. Ankara: İksad Yayınları; 2022.
• Çelikay F, Gümüş E. Türkiye’de sağlık hizmetleri ve finansmanı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2010;11(1):177–216.
• Peker SV, Van Giersbergen MY, Biçersoy G. Sağlık bilişimi ve Türkiye’de hastanelerin dijitalleşmesi. Health Academy Kastamonu. 2018;3(3):228–267.
• Tuncay AH. Pandemi döneminde hastane yönetim sistemleri ve tıbbi dokümanların önemi. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi. 2020;2(1):27–41.
• Ateş B, Işıkçı YM. 2000’li yıllardan itibaren Türkiye’de sağlık politikalarındaki değişimin çoklu akış modeli ile analizi. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2000;6(2):139–151.
• Uslu D, Toygar ŞA, Mansur F. Hastane bilgi yönetim sisteminin kullanılabilirliğini belirlemeye yönelik bir araştırma. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi. 2016;2(3):45–57.
• Tarcan GY, Balçık PY, Sebik NB. Türkiye’de ve dünyada sağlık hizmetlerinde yapay zekâ. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi. 2024;14(1):50–60.
• Koştı G, Burmaoğlu S, Kıdak LB. Sağlık 4.0: Sanayide öngörülen devrimin sağlık hizmetlerine yansımaları. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2021;24(3):483–506.
• Anadolu Ajansı. Merkezi hekim randevu sistemi “Dünyanın en iyisi” seçildi. 06.12.2017. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/saglik/merkezi-hekim-randevu-sistemi-dunyanin-en-iyisi-secildi/952386 Erişim tarihi: 12.08.2024.
• T.C. Sağlık Bakanlığı. 2017 Faaliyet raporu. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2017. Erişim adresi: https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/faaliyet_raporu_i%C3%A7.pdf Erişim tarihi: 14.08.2024.
• Medikal Plus. Konvansiyonel röntgen ve direkt dijital röntgen. Medikal Plus; Mayıs 2024. Erişim adresi: https://www.medikalplus.com/konvansiyonel-roentgen-ve-direkt-dijital-roentgen/2024 Erişim tarihi: 18.09.2024.
• T.C. Sağlık Bakanlığı. Dijital hastane. 2019. Erişim adresi: https://dijitalhastane.saglik.gov.tr/TR54533/adana-ilinde-dijital-hastane-calistayi-duzenlendi.html Erişim tarihi: 08.09.2024.
• Dereli M, Gündoğdu Ö. PACS sistemlerinin incelenmesi, değerlendirilmesi ve pazar analizinin yapılması. Natural & Applied Sciences Journal. 2021;3(3):26–31.
• T.C. Sağlık Bakanlığı. Dijital hastane. 2019. Erişim adresi: https://dijitalhastane.saglik.gov.tr/TR54533/adana-ilinde-dijital-hastane-calistayi-duzenlendi.html Erişim tarihi: 08.09.2024.
• Taşbaş E, Cengiz H, Dicle O. Sağlık Bakanlığı standartlarına uygun PACS teknik şartnamesi hazırlama yazımı. VII. Ulusal Tıp Bilişimi Kongresi Bildirileri; Ekim 2010; Kıbrıs.
• Miles MB, Huberman AM. Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. 2nd ed. Thousand Oaks: Sage Publications; 1994.
• Wang J, Zhao L, Zhang H. Interoperability challenges in PACS integration with national health information systems. BMC Med Inform Decis Mak. 2022;22(1):112. doi:10.1186/s12911-022-01876-3.
• Alutaybi A, Arden-Close E, McAlaney J, Stefanidis A, Phalp K, Ali R. How can social networks design trigger fear of missing out? Proc 2020 CHI Conf Hum Factors Comput Syst. 2020;1–12. doi:10.1145/3313831.3376271.
• Tandon A, Dhir A, Talwar S, Kaur P, Mäntymäki M. Fear of missing out (FoMO) and social media fatigue: A stressor–strain–outcome perspective. Int J Inf Manag. 2021;61:102394. doi:10.1016/j.ijinfomgt.2021.102394.
• Lee J, Lee H. Economic evaluation of PACS implementation in small and medium hospitals. Health Inform J. 2020;26(4):2912–2925. doi:10.1177/1460458220909282. Przybylski AK, Murayama K. Digital health, algorithms, and responsibility: Emerging challenges for AI integration in clinical practice. J Med Ethics. 2023;49(6):412–419. doi:10.1136/jme-2022-108768.