Tüp Ligasyonu: Üreme Hakkı Mı, Etik Bir İkilem Mi?

Öz

Tüp ligasyonu, kadınların doğurganlığını kalıcı olarak sona erdiren bir cerrahi aile planlaması yöntemidir. Bu işlem, bireyin üreme hakları kapsamında değerlendirilmekle birlikte, farklı ülkelerde ve özellikle Türkiye'de uygulanan yasal düzenlemeler çeşitli etik tartışmaları gündeme getirmektedir. Evlilik içindeki kadınlar için eş onayı şartı gibi uygulamalar, bireyin özerkliği, mahremiyet hakkı ve karar verme özgürlüğüyle çelişmektedir. Bu çalışmada, tüp ligasyonu işlemi etik ilkeler (özerklik, zarar vermeme, adalet, gizlilik) çerçevesinde incelenmiş; mevcut yasal mevzuat ile bireysel haklar arasındaki çatışmalar analiz edilmiştir. Sonuç olarak, bireyin kendi bedeni üzerinde karar verme hakkını zedelemeyecek, toplumsal yapıyı gözeten dengeli yasal düzenlemelerin gerekliliği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Etik
• Kadın Sağlığı
• Üreme Hakları
• Tüp Ligasyonu
• Özerklik

Tubal Ligation: Reproductive Rights or Ethical Dilemma?

Öz

Tubal ligation is a surgical family planning method that permanently ends a woman's fertility. Although it falls within the scope of reproductive rights, the legal regulations applied in various countries, especially in Turkey, raise ethical concerns. Requirements such as spousal consent for married women conflict with principles of autonomy, bodily integrity, and freedom of choice. This review evaluates tubal ligation in the context of key ethical principles (autonomy, non-maleficence, justice, confidentiality) and analyzes the tensions between current legal frameworks and individual rights. Consequently, the need for balanced legal regulations that respect the social structure and do not undermine an individual's right to make decisions about their own body is emphasized.

Anahtar Kelimeler

• Ethics
• Women
• Reproductive Rights
• Tubal Ligation
• Autonomy

Kaynakça

1. World Health Organization. Family planning/Contraception methods. Geneva: WHO; 2022. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/family-planning-contraception (Erişim tarihi: 22.07.2025).
2. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2018. Ankara: HÜNEE; 2019. https://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/ (Erişim tarihi: 23.07.2025).
3. ACOG Committee Opinion No. 695. Sterilization of women: ethical issues and considerations. Obstet Gynecol. 2017;129(4):e109-16.
4. National Cancer Institute. Tubal ligation. Qeios; 2020. https://doi.org/10.32388/1QHOI4 (Erişim tarihi: 03.08.2025).
5. Özcan M, Berkiten Ergin A, Acar Z. Türkiye’de Cinsel ve Üreme Hakları: Genel Bir Bakış. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2013;(26):122–136.
6. Erbaş R. Türk Ceza Hukuku Açısından Kısırlaştırma. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası. 2015;73(1):91–128.
7. Dündar T, Özsoy S. Gönüllü Sterilizasyonda Eş Onayı: Bir Üreme Hakkı İhlali Mi?. Sted. 2019;28(3):222–227.
8. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun. https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2827&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (Erişim tarihi: 03.08.2025).

9. Özsunay E. Gerçek Kişilerin Hukuki Durumu. İstanbul: Sulhi Garan Matbaası Koli Şti.; 1977:115–123.
10. Rahim Tahliyesi ve Sterilizasyon Hizmetlerinin Yürütülmesi ve Denetlenmesine İlişkin Tüzük. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/2.5.837395.pdf (Erişim tarihi: 13.03.2025).
11. Varkey B. Principles of Clinical Ethics and Their Application to Practice. Med Princ Pract. 2020;30:17–28. https://doi.org/10.1159/000509119.
12. Sert G. Üreme Haklarının Yasal Temelleri ve Etik Değerlendirme. 1. Baskı. İstanbul: İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı; 2013:179 s.
13. Committee Opinion No. 695. Sterilization of Women: Ethical Issues and Considerations. Obstet Gynecol. 2017. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000002023.
14. İkizler M. Eşlerin Çocuk Sahibi Olma Konusunda Uyuşmazlığa Düşmesi. TBB Dergisi. 2017;132:165–182.
15. Izatt A, Greenberg R, Thorne J, Erdman J, Chauhan N. Ethical and Legal Considerations for Sterilization Refusal in Nulliparous Women. Obstet Gynecol. 2023. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000005414.
16. Vaughan JP, Victora C, Chowdhury AMR. Using ethical principles. In: Vaughan JP, Victora C, Chowdhury AMR, eds. Practical Epidemiology: Using Epidemiology to Support Primary Health Care. Oxford: Oxford University Press; 2021. p. 213-221. doi:10.1093/med/9780192848741.003.0016
17. Atasay B, Arslan S. Anne ve Yenidoğan Hakları Barselona Deklarasyonu. Sted. 2001;10(12):457–459.
18. Ürem M, Kavramlar IT, Değer A, Ahlak E. Kadın Vücudu ve Etik Sorunlar. 2012. Yayına Hazırlayan: Ürem M. 1. Baskı; s.79.
19. FIGO Committee for the Ethical Aspects of Human Reproduction and Women’s Health. Ethical considerations in sterilization. Int J Gynaecol Obstet. 2011;115(2):152–153.
20. Schickler R, Whittum M, Fanarjian N, Rapkin R, Nguyen B. The History of Female Surgical Sterilization: A Social and Ethics Perspective. J Gynecol Surg. 2021. https://doi.org/10.1089/gyn.2021.0102.