Hemşirelik Lisansüstü Tezlerinde Mobil Uygulama Kullanımı: Türkiye Örneğinde Betimsel Bir İçerik Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de hemşirelik alanında mobil uygulamaların kullanımına odaklanan lisansüstü tezleri betimsel bir içerik analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın verileri, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖK Tez) veri tabanında “mobil uygulama” anahtar kelimesi kullanılarak 17 Temmuz–2 Ağustos 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen tarama sonucunda elde edilmiştir. Belirlenen 63 tez; tez türü, yayımlanma yılı, üniversite türü, bağlı oldukları hemşirelik anabilim dalları, araştırma desenleri, örneklem grupları, mobil uygulamaların kullanım amaçları ve etkinlik değerlendirme durumları açısından sınıflandırılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 20,0 istatistiksel analiz programı ile analiz edilmiştir. İncelenen tez sayısının son yedi yılda (2017–2024) arttığı, özellikle son iki yılda çalışmaların %77,7’sinin yayımlandığı saptanmıştır. 2024 yılında yüksek lisans düzeyindeki çalışmaların (n=1) oldukça sınırlı kalmasına karşın, doktora tezlerinin %65,2'sinin son iki yılda yoğunlaştığı belirlenmiştir. Tezlerin %22,2’si yüksek lisans, %77,8’i doktora düzeyindedir. Yüksek lisans tezlerinin %35,7’si, doktora tezlerinin ise %74,6’sı deneysel desenle gerçekleştirilmiştir. Tezlerin %63,4’ü kronik hastalık tanısı almış yetişkin bireylerle yürütülmüştür. Ayrıca tezlerin %35,7’sinde mobil uygulamaların etkinliği değerlendirilmiş olup, bu oran doktora tezlerinde %95,9’a ulaşmaktadır. İncelenen tezlerin %42,3 ise sağlığı geliştirme ve yaşam kalitesi teması üzerine odaklanmıştır. Türkiye’de hemşirelik alanında mobil uygulamalarla ilgili yürütülen lisansüstü tezlerin büyük çoğunluğunun doktora düzeyinde, deneysel yöntemlerle ve kronik hastalığı olan bireyler üzerinde gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu doğrultuda, özellikle klinik çıktıları doğrudan etkileyen bu az çalışılmış alanlarda mobil uygulama temelli müdahale araştırmalarının artırılması ve bu akademik birikimin klinik uygulama rehberlerine entegrasyonuna yönelik ileri araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• hemşirelik
• lisansüstü
• mobil
• mobil uygulama

Destekleyen Kurum

Araştırma için herhangi bir kurum yada kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Tarafınızca değerlendirilmek üzere sunduğumuz “Hemşirelik Lisansüstü Tezlerinde Mobil Uygulama Kullanımı: Türkiye Örneğinde Bibliyometrik Bir Değerlendirme ‘’başlıklı çalışmada, yalnızca açık erişimli kaynaklardan elde edilen yayınlanmış tez, makale ve rapor gibi ikincil verilere yer verilmiştir. Bu bağlamda araştırmada herhangi bir kişisel veri toplanmamış, deneysel bir uygulama gerçekleştirilmemiş ve doğrudan katılımcı yer almamıştır. Dolayısıyla, araştırma süreci “insanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar” kapsamına girmemekte olup, etik kurul izni gerektirmemektedir

Teşekkür

Yoktur.

The Use of Mobile Applications in Nursing Graduate Theses: A Descriptive Content Analysis in the Case of Türkiye

Öz

This study aims to examine postgraduate theses focusing on the use of mobile applications in nursing in Turkey using a descriptive content analysis method. Data were obtained from a search conducted between July 17 and August 2, 2024, using the keyword "mobil uygulama" in the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK Thesis) database. The 63 theses were classified according to their type, year of publication, university type, affiliated nursing departments, research designs, sample groups, intended use of mobile applications, and effectiveness evaluations. The obtained data were analyzed using the SPSS 20.0 statistical analysis program. The study found that the number of theses examined increased over the last seven years (2017–2024), with 77.7% of the studies published, particularly in the last two years. While master's level studies (n=1) remained quite limited in 2024, it was determined that 65.2% of doctoral theses were concentrated in the last two years. 22.2% of the theses were master's level, and 77.8% were doctoral level. 35.7% of master's theses and 74.6% of doctoral theses were conducted using experimental designs. 63.4% of the theses were conducted with adult individuals diagnosed with chronic diseases. In addition, the effectiveness of mobile applications was evaluated in 35.7% of the theses, and this rate reached 95.9% in doctoral theses. 42.3% of the theses examined focused on health promotion and quality of life. In Turkey, the vast majority of postgraduate theses on mobile applications in nursing are conducted at the doctoral level, using experimental methods and involving individuals with chronic diseases. Accordingly, it is recommended that research on mobile application-based interventions be increased, particularly in these understudied areas that directly impact clinical outcomes, and that further research be conducted to integrate this academic knowledge into clinical practice guidelines.

Anahtar Kelimeler

• nursing
• postgruade
• mobile
• mobile application

Kaynakça

1. 1Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). mHealth: New horizons for health through mobile technologies: Second global survey on eHealth. Geneva: World Health Organization; 2014. Available from: https://www.who.int/goe/publications/goe_mhealth_web.pdf
2. Okolo CA, Babawarun O, Olorunsogo TO. Mobile health (mHealth) innovations for public health feedback: a global perspective. Int Med Sci Res J. 2024;4(3):235–46.
3. Smith AB, Jones CD. The role of mobile health in chronic disease self-management among older adults: A scoping review. J Mob Health. 2023;12(2):45–60.
4. Conte G, Arrigoni C, Magon A, Stievano A, Caruso R. Embracing digital and technological solutions in nursing: a scoping review and conceptual framework. Int J Med Inform. 2023;177:105148.
5. Seibert K, Domhoff D, Huter K, Krick T, Rothgang H, Wolf-Ostermann K. Application of digital technologies in nursing practice: Results of a mixed methods study on nurses’ experiences, needs and perspectives. Z Evid Fortbild Qual Gesundhwes. 2020;158:94–106.
6. Sun S, Simonsson O, McGarvey S, Torous J, Goldberg SB. Mobile phone interventions to improve health outcomes among patients with chronic diseases: an umbrella review and evidence synthesis from 34 meta-analyses. Lancet Digit Health. 2024.
7. da Silva R, Baptista A, Serra RL, Magalhães DSF. Mobile application for the evaluation and planning of nursing workload in the intensive care unit. Int J Med Inform. 2020;137:104120. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2020.104120
8. Dharma KK, Parellangi R, Rahayu H, Prisandy L, Roelanda A, Saputro MF. Impact of a mobile application-based home care nursing program on patients' quality of life and family burden. Enferm Clin. 2024;34(3):177–86. https://doi.org/10.1016/j.enfcle.2024.04.002

9. Donkor A, Ayitey JA, Adotey PN, Ofori EO, Kitson-Mills D, Vanderpuye V, et al. Mobile-based application interventions to enhance cancer control and care in low- and middle-income countries: A systematic review. Int J Public Health. 2023;68:1606413. https://doi.org/10.3389/ijph.2023.1606413
10. Badiyepeymaiejahromi Z, Bijani M, Taghizadeganzadeh M, Tehranineshat B. The effects of using the nurse self-concept mobile application on the retention of nursing students. J Educ Health Promot. 2023;12:331. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_117_23
11. Paulissen JMJ, Zegers CML, Nijsten IR, Reiters PHCM, Houben RM, Eekers DBP, et al. Performance and usability evaluation of a mobile health data capture application in clinical cancer trials follow-up. Tech Innov Patient Support Radiat Oncol. 2022;24:107–12. https://doi.org/10.1016/j.tipsro.2022.10.005
12. Liao PH, Huang YJ, Ho CS, Chu W. Application of machine learning and its effects on the development of a nursing guidance mobile app for sarcopenia. BMC Nurs. 2023;22(1):369. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01545-w
13. Fritzson M, Nordin A, Børøsund E, Johansson M, Varsi C, Ängeby K. A mobile application for early labour support – Feasibility pilot study. Women Birth. 2023;36(6):495–503. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2023.03.008
14. Ardahan M, Özsoy S. Türkiye'de hemşirelik araştırmalarındaki eğilimler: Yüksek lisans ve doktora tezleri üzerine bir çalışma. Gümüşhane Univ J Health Sci. 2015;4(4):516–34. Available from: https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumussagbil/issue/23826/253828
15. Öncel S, Sümen A. Türkiye'de halk sağlığı hemşireliği alanında yürütülen lisansüstü tezlerin değerlendirilmesi. Turk Klin J Public Health Nurs Spec Top. 2017;3(1):20–8.
16. Spear HJ. Nursing theory and knowledge development: A descriptive review of doctoral dissertations, 2000–2004. Adv Nurs Sci. 2007;30(1):1–14. https://doi.org/10.1097/00012272-200701000-00010
17. Tel H, Sabancıoğulları S. Psikiyatri hemşireliği doktora tezlerinin özellikleri. DEÜ Hemş Fak Elektron Derg. 2014;7(3):178–85.
18. Zhang Q, Huang W, Dai W, Tian H, Tang Q, Wang S. Development and clinical uses of a mobile application for smart wound nursing management. Adv Skin Wound Care. 2021;34(6):1–6. https://doi.org/10.1097/01.ASW.0000749492.17742.4e
19. Balcı H. Kronik obstrüktif akciğer hastalarında semptom kontrolünü sağlamaya yönelik geliştirilen mobil uygulamanın öz yeterlilik ve kronik hastalık yönetimine etkisi [dissertation]. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi; 2023.
20. Bingol IC, Menek MY, Bingol YC, Tarakci D. The effect of mobile application supported exercise program on pain, quality of life and work performance in healthy office workers. Arch Health Sci Res. 2021;8(1):26–33.
21. Tian L, Wen Y, Li T, Liu C, Fan J. Effects of using app-based interventions on quality of life among breast cancer patients: a systematic review with meta-analysis. Ann Med. 2025;57(1):2499027. https://doi.org/10.1080/07853890.2025.2499027