Diabetic Foot Management: A Nursing Approach Based on the Functional Health Patterns Model

Öz

Type 2 Diabetes Mellitus is a chronic metabolic disease characterized by the deficiency or insufficiency of insulin secreted from the pancreas. When not properly managed, it can result in acute and chronic complications. One of these complications, diabetic foot, is a serious condition that can progress to amputation if not intervened in a timely manner. The primary objective in diabetic foot treatment is to prevent ulceration and take the necessary precautions to maintain foot health. One of the most critical factors in the effectiveness of treatment is the proper education of patients and their relatives regarding diabetic foot and foot care. It is well-established that education on foot care plays a vital role in preventing foot problems and improving the quality of life. In this case report, it is aimed to comprehensively evaluate and analyze the nursing care management of a patient diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus, who developed a diabetic food injury following penetration by a glass shard and presented to a state, in accordance with Gordon’s Functional Health Patterns Model.

Anahtar Kelimeler

• diabetic foot
• functional health patterns
• nursing care
• nursing diagnosis

Diyabetik Ayak Yönetimi: Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeline Dayalı Hemşirelik Yaklaşımı

Öz

Tip 2 Diabetes Mellitus, pankreastan salınan insülinin yetersizliği veya eksikliği ile karakterize edilen kronik bir metabolik hastalıktır. Uygun şekilde yönetilmediğinde, akut ve kronik komplikasyonlarla sonuçlanabilmektedir. Bu komplikasyonlardan biri olan diyabetik ayak, zamanında müdahale edilmediğinde amputasyona kadar ilerleyebilen ciddi bir durumdur. Diyabetik ayak tedavisinde temel amaç ülserasyon oluşumunu engellemek ve ayak sağlığını korumak için gerekli önlemleri almaktır. Tedavinin etkinliğinde en önemli faktörlerden biri, hastaların ve yakınlarının diyabetik ayak ve ayak bakımı konusunda doğru şekilde eğitilmesidir. Ayak bakımına yönelik bu eğitimin, ayak problemlerini önlemede ve yaşam kalitesini iyileştirmede kritik bir rol oynadığı bilinmektedir. Bu olgu sunumunda, cam batması sonucu diyabetik ayak yaralanması gelişen ve bir devlet hastanesine başvuran Tip 2 Diabetes Mellitus tanılı hastanın, Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli doğrultusunda kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi ve bakım yönetiminin analiz edilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• diyabetik ayak
• fonksiyonel sağlık örüntüleri
• hemşirelik bakımı
• hemşirelik tanısı

Kaynakça

1. İğci N, Seringeç Akkeçeci N. Diyabetin komplikasyonları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 2024;19(3), 162-166. doi: 10.17517/ksutfd.1239400.
2. Sağır D, Özkaptan BB, eds. Yara iyileşme fizyolojisi ve güncel tedavi yaklaşımları. Ankara, Akademisyen Kitabevi, 2025. doi: 10.37609/akya.3436.
3. Turgut A, İlçe A. Diyabetik ayak ülserlerinin sınıflandırma sistemleri ve seçimi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, 2024;2(3), 21-30. doi: 10.51271/sabared.2024.23.
4. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD). Diabetes mellitus ve komplikasyonlarının tanı, tedavi ve izlem kılavuzu – 2024. Ankara, TEMD Yayınları, 2024.
5. Gordon M. Fonksiyonel sağlık örüntüleri ve klinik karar verme. İçinde: Erdemir F, Yılmaz E, eds. Hemşirelik sınıflama sistemleri, klinik uygulama, eğitim, araştırma ve yönetimde kullanımı. Ankara, Akademisyen Kitabevi, 2003;87-93.
6. Aydoğan Ü, Akbulut H, Doğaner ÇY. Diyabetik ayak. Turkish Journal of Public Health, 2010;9(4), 375-382. doi: 10.1177/153473462092626.
7. Yolcu S. Diyabetik ayak bakımında kanıta dayalı hemşirelik uygulamaları: tanı ve tedavideki gelişmeler. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci, 2024;16(2):602 doi: 10.5336/nurssci.2024-94832.
8. Erdoğan TK, Koç Z. Tip 2 diyabet tanısı alan bireyin NANDA’ya göre hemşirelik tanıları ve NIC girişimlerinin belirlenmesi. Sağlık ve Toplum, 2020;30(2), 148-160. doi: 10.59338/saglikvetoplum.1437158.

9. Aigbonoga D, Adewale B, Igwilo J, ve ark. Efficacy of short message service (SMS) intervention on medication adherence and knowledge of stroke prevention among clinic attendees at risk of stroke: a randomized controlled trial. BMC Public Health, 2025;25(1), 1070. doi: 10.1186/s12889-025-22204-6.
10. İncirkuş K, Yıldız G, Tekir Mİ. Yaşlılarda düşme riski ve güncel hemşirelik yaklaşımları. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 2024;6(3), 129-133. doi: 10.33308/26674319.202463402.
11. Sağır D, Özkaptan BB. Üriner sistem hastalıkları ve hemşireliği. İçinde: Enç N, Öz Alkan H, eds. İç hastalıkları hemşireliği. Ankara, Akademisyen Kitabevi, 2025.
12. Demir RN, Uğurluoğlu Ö. Tip 2 diyabet tanılı hastaların cepten sağlık harcamaları, yaşam kaliteleri ve ilaca uyum düzeylerinin incelenmesi. İşletme Bilimi Dergisi, 2025;13(2), 373-391. doi: 10.22139/jobs.1492104.
13. Şirin A, Yüksel Deniz S. Hastanede yatan hastaların uyku kalitesi ve uyku durumlarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 2021;1(2), 148-155. doi: 10.51167/da-yad.2021.10.
14. Karamuk ŞD, Güçlüel YÖ. Diyabetli bireylerde kişi merkezli bakım. Turkish Journal of Diabetes Nursing, 2025;5(1), 14-18. doi: 10.61398/tjdn.1512403.
15. Uçan A, Özden Yılmaz E, Balcı C, Dinçtürk C. Diyabetes mellituslu hastalarda hastalık profili ile depresyon ve anksiyete ilişkisi. Eskişehir Med J, 2021;2(1), 11-15. doi: 10.48176/esmj.2021.9.
16. American Diabetes Association Professional Practice Committee. 12. Retinopathy, neuropathy, and foot care: Standards of Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Supplement_1):S231-S243. doi: 10.2337/dc24-S012 Bus SA, Sacco IC, Monteiro-Soares M, van Netten JJ, IWGDF Guidelines Editorial Board. Guidelines on the prevention of foot ulcers in persons with diabetes (IWGDF 2023 update). Diabetes Metab Res Rev. 2023;e3651. doi: 10.1002/dmrr.3651