-

Öz

Shamanism is, briefly, a belief system. Shamans play a role in different areas of life with several methods. During these roles, they carry the biggest symbols on their clothes. The parts of a shaman’s dress have different functions and they help the shaman during the ritual. The clothes of a shaman carry important clues as to the belief system s/he represents. Irons, skeleton designs and bells on the shamans’ clothes are of vital importance for them. A drum is, also, an important symbol and helper for the shaman. The shamans’ clothes and drums are significant during his travels between the worlds. In this study, I will present the names of clothes from different dictionaries and sources and what they symbolize systematically. Within the light of these symbols, I will evaluate the roles of shamans in the social life. Key Words: Shaman, shamanizm, symbol, dress names.

Anahtar Kelimeler

• Kam, kamism, symbol, dress names

SAHA (YAKUT) KAMLARININ KIYAFET ADLARI VE SEMBOLİZE ETTİĞİ ANLAMLAR

Öz

Kamizm, en dar anlamıyla bir inanç sistemidir. Kamlar; bu sistem içerisinde, çeşitli yöntemlerle hayatın farklı alanlarında rol alırlar. Bu roller esnasında en büyük sembolleri kıyafetlerinde taşırlar. Kamın kıyafetinin parçaları çok farklı görevler üstlenir ve ayin sırasında kama yardımcı olurlar. Gerçek anlamda kamın giysileri, temsil ettiği inanç sistemi hakkında önemli ipuçları barındırır. Kıyafet üzerinde taşınan demir parçalar, iskelet tasvirleri ve çıngıraklar kam için çok önemlidir. Davul da kam için çok önemli bir sembol ve yardımcıdır. Kamın dünyalar arasındaki seyahatlerinde kıyafetleri ve davulu çok büyük önem taşır. Bu çalışmada farklı kaynaklarda ve sözlüklerde geçen kıyafet adları ve sembolize ettiği anlamları, sistemli bir bütünlük içerisinde sunulacaktır. Bu semboller ışığında kamların toplumsal hayattaki rolleri hakkında değerlendirmelerde bulunulacaktır. Anahtar Kelimeler: Kam, kamizm, sembol, kıyafet adları.

Anahtar Kelimeler

• Kam, kamlık, sembol, kıyafet adları

Kaynakça

1. Anohin, A. V. Altay Şamanizmine Ait Materyaller. Konya: Kömen Yayınları, 2006.
2. Arıkoğlu, Ekrem. ‘Tuva Cumhuriyeti. Tuva Türkleri’. Türk Dünyası Özel Sayısı II, sayı 16, Temmuz-Ağustos, 1997, s: 1562–1563.
3. Banarlı, N.Sami. Resimli Türk Edebiyatı Tarihi-I. İstanbul: M.E. Basımevi, 1998.
4. Elçin, Şükrü. Türk Halk Edebiyatında Turna Motifi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı 28. Ankara: 2003. s: 28-38.
5. Eliade, Mircea. (çev. İsmet Birkan). Şamanizm İlkel Esrime Teknikleri. Ankara: İmge Kitabevi, 1999.
6. Ergun, Pervin. Türk Kültüründe Ağaç Kültü. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, 2011.
7. Hoppal, Mihály. (çev. B. Bayram, H. Şevket, Ç. Yılmaz). Avrasya’da Şamanlar. İstanbul: YKY Yay, 2012.
8. Jochelson, Waldemar. The Yakut. New York City: The American Museum of Natural History, 1933.

9. Karaoğlan, Hamza. Kahramanmaraş Nurhak İlçesinde Yaşayan Halk İnanışları. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Sayı: 5. Elazığ: 2000. s: 149-159.
10. Katanov, N. F. Bilimsel Eserlerinden Seçmeler: Hakas Folkloru ve Etnografyası Metinleri. Ankara: Türksoy Yayınları, 2000.
11. Kılıç, Sibel. Türk Şaman Giysilerine Semantik Yaklaşım. Zeitschrift für die Welt der Türken, Vol. 2, No. 1, 2010.
12. Kirişçioğlu, M. Fatih. Saha (Yakut) Türklerinin Kut-Sür İnancı. http://turkoloji.cu.edu.tr/ CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/fatih_kiriscioglu_saha_turkleri_kut_sur_inanci.pdf. 26.11.2014) (ET:
13. Ksenefontov, G.V. (Çev. A. Bağcı). Yakut Şamanlığı. Konya: Kömen Yayınları, 2011.
14. Ögel, Bahattin. Türk Mitolojisi II. Ankara: TTK Yayınları, 1995.
15. Pekarsky, E.K. Yakut Dili Sözlüğü I. İstanbul: Ebuzziya Matbaası, 1945.
16. Popov, A. Consecration for a Blacksmith Novice among the Yakuts. The Journal of Amerikan Folklore. Vol 46, No. 181. (Jul-Sep., 1933) (http://www.jstor.org, 25.04.2006)
17. Potapov, L.P. (Çev. Metin Ergun). Altay Şamanizmi. Konya: Kömen Yayınları, 2012.
18. Roux, J. Paul. Altay Türklerinde Ölüm. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 1999.
19. Roux, J. Paul. Eski Türk Mitolojisi. Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2011.
20. Roux, J. Paul. Türklerin Tarihi. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2007.
21. Roux, J. Paul. Türklerin ve Moğolların Eski Dini İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2011.
22. Somuncuoğlu, A. Türkler Ansiklopedisi, C.20. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002.
23. Şeroşevsky, V:L. (Çev. A. Acaloğlu). Saka Yakutlar. İstanbul: Selenge Yayınları, 2007.
24. Zonrnıckaja, M. JA. . (Çev: Metin Özarslan, Türkbilig, 2002/3: 187-192) Dances of Yakut. Budapeşt: Akademiai Kiado, 1978, s: 299-307.