Fransa Dış Politikasında Koruma Sorumluluğu Kavramının Yeri

İnsani müdahale kavramı Soğuk Savaş’ın bitişini müteakip, uluslararası toplumun gündemindeki öncelikli meselelerden biri haline gelmiştir. Bu kavramın insani krizler karşısında etkili bir şekilde düzenlenebilmesi için uluslararası hukukta gerekli düzenlemelerin yapılması adına Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde çeşitli adımlar atılmıştır. Son olarak koruma sorumluluğunun (R2P) hukuki zemininin oluşturulması söz konusu olmuştur. Fransa, bu minvalde atılan adımlara destek vermiştir. Verilen bu destek, mevcut yazında Fransa’nın yeni sömürgeci bir yaklaşım ile eski sömürgelerine müdahale etme hedefini güttüğü üzerine odaklanmıştır. Bu görüşün doğruluk payı olmakla birlikte insani müdahale kavramına destek vermesinin, Fransa’nın uluslararası ilişkilerde düştüğü orta ölçekli güç konumundan çıkış hedefi ile olan bağlantısını ihmal ettiğini ifade etmek mümkündür. Bu bağlamda makale amacı Fransa’nın dış politikasına tarihin her döneminde yön veren Fransa’nın istisnailiği ve büyüklüğü yaklaşımlarının, insani müdahale ve R2P kavramlarının sahiplenilmesindeki etkisini incelemektedir. Bunun için Soğuk Savaş’ın bitişinden itibaren Fransa dış politikasındaki dönüşüm, süreç takibi yöntemiyle incelenmiştir. Fransa Cumhurbaşkanları tarafından dış politikadaki dönüşümlere ve yeni dış politika anlayışlarına işaret eden ifadeler, söylem analiziyle incelemeye tabi tutulmuştur. Sonuç olarak Fransa’nın istisnailiğine ilişkin algının, büyüklük arayışı ile bütünleşik bir şekilde Fransa’nın dış politikasına yön verdiği; insani müdahale kavramının ise Fransa dış politikasının somut nesnesi haline getirildiği savunulmuştur. Abstract The concept of humanitarian intervention has become one of the priority issues on the agenda of the international community following the end of the Cold War. In order to regulate this concept effectively in the face of humanitarian crises, various steps have been taken by the United Nations (UN) to make the necessary regulations in international law. Finally, the legal basis for the responsibility to protect (R2P) has been established. France supported the steps taken in this regard. In the current literature this support is perceived as if France aims to intervene in its former colonies with a neo-colonial approach. Although it is correct to declare that to some extent, it neglects the connection with the France’s goal of getting out of its mid-sized power position in international relations. In this context, the aim of the article is to examine the impact of France’s exceptionalism and greatness approaches, which have guided France's foreign policy throughout the history, on the adoption of the concepts of humanitarian intervention and R2P. For this purpose, the transformation in French foreign policy since the end of the Cold War has been examined by process tracing method. Statements made by French Presidents that underline transformations in foreign policy and new foreign policy understandings were examined through discourse analysis. As a result, the perception of France’s exceptionalism, integrated with the search for greatness, shapes France's foreign policy. And it has been argued that the concept of humanitarian intervention has become a concrete object of French foreign policy.