Araştırma Makalesi

Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi

Cilt: 3 Sayı: 2 25 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi

Öz

Bu çalışma, çok kutuplu sisteme geçiş sürecinde Avrupa Birliği'nin (AB) revizyonist güçlerin yükselişi karşısında neden bütüncül bir dış politika stratejisi geliştiremediğini Neoklasik Realizm perspektifinden incelemektedir. Yapısal Realizm'in öngördüğü üzere sistemik bir tehdit karşısında devletlerin otomatik olarak birleşip "dengeleme" (balancing) refleksi göstermesi beklenirken, AB örneğinde gözlemlenen stratejik ayrışma ve tutarsızlık, analizin sistem düzeyinden birim düzeyine indirilmesini zorunlu kılmaktadır. Çalışma, Randall Schweller'in Çıkar Dengesi Teorisi'ni (Balance of Interests) temel alarak dış politikanın sistemik baskıların doğrudan bir sonucu olmadığını; bu baskıların devletlerin "statüko memnuniyeti" ve "kapasite" gibi içsel filtrelerinden geçerek şekillendiğini savunmaktadır. AB üyelerinin dış politika tercihlerini şekillendiren etkenler arasında NATO bağı, ABD ile transatlantik ilişkiler ve Rusya'nın artan agresifliği de yer almakla birlikte, Çin'in sistemik meydan okuması üye devletler arasındaki tutum farklılıklarını en belirgin biçimde açığa çıkaran örnek olması nedeniyle temel bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Schweller'in tipolojisindeki üç davranış modelini analitik açıdan birbirinden belirgin biçimde ayrıştıran örnekler olan Fransa, Almanya ve Macaristan karşılaştırmalı vaka analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçları; mevcut güvenlik mimarisini ve stratejik özerkliğini korumak adına maliyet üstlenen Fransa'nın Aslan, derin ekonomik bağımlılıkları nedeniyle çatışmadan kaçınan Almanya'nın Güvercin ve sistemin normatif yapısından duyduğu memnuniyetsizlik nedeniyle revizyonist güçten kazanım devşirmeye çalışan Macaristan'ın Çakal davranış örüntüsüyle örtüştüğünü göstermektedir. Elde edilen bulgular, AB'nin dış politikasındaki parçalanmışlığın konjonktürel bir yönetim zafiyeti değil; üye devletlerin ulusal çıkarları ve kapasite kısıtları temelinde şekillenen yapısal bir "yetersiz dengeleme" (underbalancing) sorunu olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Neoklasik Realizm, Çıkar Dengesi Teorisi, Avrupa Birliği, Stratejik Ayrışma, Randall Schweller

Kaynakça

  1. Bartsch, B., & Wessling, C. (Eds.). (2023). From a China Strategy to No Strategy at All: Exploring the Diversity of European Approaches. European Think-tank Network on China (ETNC).
  2. Biscop, S. (2019). European Strategy in the 21st Century: New Future for Old Power. Routledge.
  3. Davidson, J. (2014). The U.S. “Pivot to Asia”. American Journal of Chinese Studies, 21, 77-82.
  4. Drezner, D. W., Krebs, R. R., & Schweller, R. (2020). The End of Grand Strategy. Foreign Affairs, 99(3), 107-117.
  5. Éltető, A., & Szunomár, Á. (2016). Chinese Investment and Trade – Strengthening Ties with Central and Eastern Europe. International Journal of Business and Management, IV(1), 24-48. https://doi.org/10.20472/BM.2016.4.1.002
  6. EU-China: A Strategic Outlook. (2019). European Commission.
  7. Fox, J., & Godement, F. (2009). A Power Audit of EU-China Relations. European Council on Foreign Relations.
  8. Full text: China-Hungary Joint Statement on the Establishment of an All-Weather Comprehensive Strategic Partnership for the New Era. (2024). The State Council of the People’s Republic of China. https://english.www.gov.cn/news/202405/10/content_WS663d3b83c6d0868f4e8e6eb0.html
  9. Hanemann, T., & Huotari, M. (2017). Record Flows and Growing Imbalances: Chinese Investment in Europe in 2016 (Papers on China 3). MERICS, Rhodium Group.
  10. Howorth, J. (2014). Security and Defence Policy in the European Union (2nd ed). Palgrave Macmillan.

Kaynak Göster

APA
Bilgen, Ş. (2026). Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi. Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Dergisi, 3(2), 115-128. https://izlik.org/JA78SA57JX
AMA
1.Bilgen Ş. Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi. SAGA. 2026;3(2):115-128. https://izlik.org/JA78SA57JX
Chicago
Bilgen, Şeyma. 2026. “Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi”. Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Dergisi 3 (2): 115-28. https://izlik.org/JA78SA57JX.
EndNote
Bilgen Ş (01 Eylül 2026) Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi. Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Dergisi 3 2 115–128.
IEEE
[1]Ş. Bilgen, “Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi”, SAGA, c. 3, sy 2, ss. 115–128, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78SA57JX
ISNAD
Bilgen, Şeyma. “Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi”. Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Dergisi 3/2 (01 Eylül 2026): 115-128. https://izlik.org/JA78SA57JX.
JAMA
1.Bilgen Ş. Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi. SAGA. 2026;3:115–128.
MLA
Bilgen, Şeyma. “Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi”. Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 2, Eylül 2026, ss. 115-28, https://izlik.org/JA78SA57JX.
Vancouver
1.Şeyma Bilgen. Biz Şimdi Neyiz? Çıkar Dengesi Teorisi Bağlamında AB Üyeleri Arasındaki Ayrışmanın Analizi. SAGA [Internet]. 01 Eylül 2026;3(2):115-28. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78SA57JX