Araştırma Makalesi

Hadis Literatüründe Medine Çarşısının Kuruluşu ve Sosyo-Politik Etkileri

Sayı: 11 15 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Hadis Literatüründe Medine Çarşısının Kuruluşu ve Sosyo-Politik Etkileri

Öz

Allah Rasûlü’nün (s.a.s) Medine İslam Devleti’ni iktisadi açıdan güçlendirmek, Medine’de birlik, beraberlik, kardeşlik ve dayanışma içerisinde yaşamayı tesis etmek ve Müslümanların refah seviyesini artırmak için Mekke’den Medine’ye hicretinde ilk yaptığı faaliyetlerden birisi Medine pazarını kurmasıdır. Câhiliye döneminde ticaretle temayüz etmiş olan Muhâcirler’in ticarette oldukça mahir olmaları Medine pazarının kuruluşunda oldukça etkindir. Bu bağlamda Medine’de Yahudi pazarlarının yanı sıra Muhacirlerin öncülüğünde Müslümanların pazarı kurulmuş, bütün mülkiyetlerini Mekke’de bırakan kutlu hicret yolcularının ekonomik açıdan zor durumda kalmaları önlenmek istenmiştir. Medine pazarının kuruluşuyla Medine’deki iktisadi hayat oldukça canlanmış, Yahudi pazarlarının etkisi ise azalmıştır. Bu husus da Yahudilerin Müslümanlara karşı Mekkeli müşriklerle iş birliği yapmalarına zemin teşkil etmiştir. Medine pazarının kuruluşu serbest piyasanın oluşmasında da oldukça etkili olmuştur. Rasûlullâh (s.a.s), serbest piyasada fiyatları arz-talep dengesine göre oluşturmayı amaçlamıştır. Bu meyanda Allah Rasûlü’nü (s.a.s) serbest piyasa ekonomisinin ilk mimarı şeklinde nitelendirmek mümkündür. Biz ise çalışmamızda cahiliye şiiri, hadisler ve tarih kaynaklarındaki rivayetler çerçevesinde Araplar nezdinde ticaretin önemi ve Kureyş’in ticaretteki konumunu, Medine pazarının kuruluşunda etkili olan faktörleri, Hz. Peygamber’in ticarete dair getirdiği temel prensipleri ve ahlaki ilkeleri, pazarın kuruluşunun sosyo-politik etkilerini incelemeyi amaçlamaktayız. Câhiliye döneminde Mekkeliler nezdinde ticaretin ve çeşitli pazarlara katılımın oldukça yaygın oluşunun onların Araplar nezdinde ticarette mahir olarak tanınmalarında ve bu hususun Medine pazarının kuruluşunda oldukça etkin olduğunun şiirler ve hadis rivâyetleri çerçevesinde ortaya konması çalışmanın özgün yanını teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh. el-Müsned. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1982.
  2. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh. Müsnedü Ahmed b. Hanbel. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1418/1997.
  3. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn. Marifetü’s-sünen ve’l-asâr. Haleb-Kâhire: Dâru’l-va’y, 1991.
  4. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn. Şuabü’l-Îmân. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1410.
  5. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl. Sahîhu’l-Buhârî. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1438/2017.
  6. Cora, İhsan. “Çağdaş Tüketici Pazarları Açısından “Medine Pazarı”nın Analizi”. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi. (2020), 51-62.
  7. Çağrıcı, Mustafa. “Ticaret Ahlakı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 41/144-147, İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
  8. Dûrî, Abdulazîz. İslâm İktisat Tarihine Giriş (çev. Sabri Orman). İstanbul: Endülüs Yayınları, 1991.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

19 Mart 2025

Kabul Tarihi

28 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 11

Kaynak Göster

ISNAD
Demil, Emine. “Hadis Literatüründe Medine Çarşısının Kuruluşu ve Sosyo-Politik Etkileri”. Akademik Siyer Dergisi. 11 (01 Haziran 2025): 1-18. https://doi.org/10.47169/samer.1661070.