Lojistik Performans Göstergeleri ile İhracat Artış Oranı Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Üzerine Sayısal Bir İnceleme

Burçin Özdamar

EN TR

Analyzing the Link Between Logistics Performance Indicators and Export Growth: Evidence from Türkiye

Abstract

The question of how export performance interacts with logistics infrastructure has been gaining increasing importance in international trade research. This study quantitatively examines the relationship between Türkiye’s annual export growth rates and key logistics performance indicators from 2014 to 2023. It utilizes the Liner Shipping Connectivity Index (LSCI), published by UNCTAD and the Logistics Performance Index (LPI), published by the World Bank. The data were normalized, Pearson correlation was applied for LSCI, and the alignment between export growth and logistics indicators was measured, while LPI and its sub-dimensions were assessed descriptively and graphically. The results suggest that while logistics improvements are important, they alone are insufficient to drive export growth. Macroeconomic factors such as exchange rate volatility, external demand shifts and regional risks significantly influence this relationship. The study highlights the need to integrate logistics development with broader economic and trade strategies to achieve sustainable export growth.

Keywords

Logistics Performance Indicator , LSCI , Export Performance , Supply Chain Management

Lojistik Performans Göstergeleri ile İhracat Artış Oranı Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Üzerine Sayısal Bir İnceleme

Öz

İhracat performansının lojistik altyapı ile nasıl etkileşim içinde olduğu sorusu, dış ticaret araştırmalarında giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'nin 2014–2023 dönemindeki yıllık ihracat artış oranları ile temel lojistik performans göstergeleri arasındaki ilişkiyi sayısal olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Analiz kapsamında, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan Liner Shipping Connectivity Endeksi (LSCI) ile Dünya Bankası tarafından yayımlanan Lojistik Performans Endeksi (LPI) kullanılmıştır. Veriler normalize edilerek Pearson korelasyon yöntemiyle değerlendirilmiş ve ihracat artışı ile LSCI lojistik göstergeleri arasındaki uyum düzeyi ölçülmüştür. Ayrıca, LPI ve alt boyutları grafiksel inceleme yoluyla değerlendirilmiştir. Bulgular, lojistik altyapıdaki iyileşmelerin tek başına ihracat performansını artırmak için yeterli olmadığını; döviz kuru oynaklığı, dış talep değişimleri ve bölgesel riskler gibi makroekonomik faktörlerin bu ilişki üzerinde belirleyici olduğunu göstermektedir. Çalışma, sürdürülebilir ihracat büyümesi için lojistik gelişmelerin ekonomik ve ticari politikalarla birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Lojistik Performans Endeksi , LSCI , İhracat Performansı , Tedarik Zinciri Yönetimi

Kaynakça

Acar, M. F. (2021). Lojistik performans indeks: Türkiye-Avrupa Birliği karşılaştırması. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 33(3), 422–428. https://doi.org/10.7240/jeps.845982
Açik, A., & Atacan, C. (2024). Analyzing the convergence of transport network connectivity: Case for Türkiye and its neighbors. Oasis, (39), 189–212. https://doi.org/10.18601/16577558.n39.11
Aksungur, M., & Bekmezci, M. (2020). Türkiye’nin lojistik performansının değerlendirilmesi: Boylamsal bir araştırma. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 19–40.
Americas Rolling Warehouses Report. (2023). America’s rolling warehouses: Opportunities and challenges with the nation’s freight delivery system (Report). https://tripnet.org/wp-content/uploads/2023/12/TRIP_Freight_Report_December_2023.pdf
Babacan, M. (2003). Lojistik sektörünün ülkemizdeki gelişimi ve rekabet vizyonu. Ege Academic Review, 3(1), 8–15.
Başar, S. İ., & Bozma, G. (2017). Ülkelerin lojistik performanslarinin belirleyicileri. Kafkas Universitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 447-458.
Bayraktutan, Y., & Özbilgin, M. (2015). Lojistik maliyetler ve lojistik performans ölçütleri. Maliye Araştırmaları Dergisi, 1(2), 95-112.
Chen, W., Men, Y., Fuster, N., Osorio, C., & Juan, A. A. (2024). Artificial intelligence in logistics optimization with sustainable criteria: A review. Sustainability, 16(21), 9145. https://doi.org/10.3390/su16219145
Contini, C., Marotta, G., & Torquati, B. (2020). Multi-actor approaches to implement cooperative strategies and value chains based on sustainability. Agricultural and Food Economics, 8, 1–4. https://doi.org/10.1186/s40100-019-0147-3
Dallas, M. P., Ponte, S., & Sturgeon, T. J. (2019). Power in global value chains. Review of International Political Economy, 26(4), 666–694. https://doi.org/10.1080/09692290.2019.1608284

Darkow, I. L., Kaup, C., & Schiereck, D. (2008). Determinants of merger & acquisition success in global logistics. International Journal of Logistics: Research and Applications, 11(5), 333-345. https://doi.org/10.1080/13675560802389106
Emirkadı, Ö., & Balcı, H. (2018). Lojistik sektörü ve Türkiye dış ticaretine etkileri. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 4(8), 123–132.
Erdem, M., Özdemir, A., Kosunalp, S., & Iliev, T. (2025). Assessment of sustainability and risk indicators in an urban logistics network analysis considering a business continuity plan. Applied Sciences, 15(9), 5145. https://doi.org/10.3390/app15095145
Erkan, B. (2014). The importance and determinants of logistics performance of selected countries. Journal of Emerging Issues in Economics, Finance and Banking, 3(6), 1237–1254.
Erkan, B. (2014a). Türkiye’de lojistik sektörü ve rekabet gücü. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 1(1), 44–65.
Galkin, A., Sirina, N., & Zubkov, V. (2022). Integrated transport service model as a mechanism for sustainable economic development. Transportation Research Procedia, 63, 2661–2669. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2022.06.307
Gereffi, G., & Lee, J. (2012). Why the world suddenly cares about global supply chains. Journal of Supply Chain Management, 48(3), 24–32. https://doi.org/10.1111/j.1745-493X.2012.03271.x
Gliner, J. A., Morgan, G. A., & Leech, N. L. (2015). Uygulamada araştırma yöntemleri: Desen ve analizi bütünleştiren yaklaşım (S. Turan, Trans.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Görçün, Ö. F. (2020). Gemi türü seçimini etkileyen faktörlerin Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılarak değerlendirilmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(02), 36–50. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.486826
Gupta, S. (2012). Mergers and acquisitions for enhancing supply chain competitiveness. Journal of Marketing and Operations Management Research, 2(3), 129.
Hoffmann, J., Wilmsmeier, G., & Lun, Y. V. (2017). Connecting the world through global shipping networks. Journal of Shipping and Trade, 2, 1–4. https://doi.org/10.1186/s41072-017-0020-z
Kara, M. A., & Ciğerlioğlu, O. (2018). Türkiye ekonomisinde ulaşım altyapısının ekonomik büyümeye etkisi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(2), 577–591. https://doi.org/10.21547/jss.382949
Kazancı, B. A., & Barun, İ. K. (2023). İpek Yolu üzerinde alternatif güzergâhın Türkiye açısından önemi: Olası Türk koridoru. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 570–581. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1055183
Kırbaç, G. (2023). Analyzing of global logistics performance index (LPI) in terms of logistics and supply chain activities in Turkey. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 1208–1219.
Manavgat, G., & Demirci, A. (2021). Lojistik performans endeksi tutarlılığının sıralı lojistik regresyon modeliyle incelenmesi. Yaşar Üniversitesi e-dergisi, 16(64), 1856-1871. https://doi.org/10.19168/jyasar.934418
Mohajan, H. K. (2020). Quantitative research: A successful investigation in natural and social sciences. Journal of Economic Development, Environment and People, 9(4), 50-79. https://doi.org/10.26458/jedep.v9i4.679
Nakıboğlu, G. (2020). Covid-19 küresel tedarik zincirlerinde yaşananlar ve dönüşüm. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 1–16.
OECD. (2018). Enhancing connectivity through transport infrastructure. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/enhancing-connectivity-through-transport-infrastructure_9789264304505-en.html
Ofluoğlu, N. Ö., Kalaycı, C., Artan, S., & Bal, H. Ç. (2018). Lojistik performansındaki gelişmelerin uluslararası ticaret üzerindeki etkileri: AB ve MENA ülkeleri örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(24), 92–109.
Ojala, L., & Celebi, D. (2015). The World Bank’s Logistics Performance Index (LPI) and drivers of logistics performance. In Proceeding of MAC-EMM (pp. 3–30). OECD
Özdemir, A., & Özgüner, M. (2018). Endüstri 4.0 ve lojistik sektörüne etkileri: Lojistik 4.0. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 6(4), 39–47. https://doi.org/10.32479/iicd.147
Pelit, İ. (2023). Türkiye’nin lojistik performans endeksinin incelenmesi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 9(1), 37–49. https://doi.org/10.20979/ueyd.1185216
Rathnayake, S., Jayakody, S., Wannisinghe, P., Wijayasinghe, D., Jayathilaka, R., & Madhavika, N. (2023). Macroeconomic factors affecting FDI in the African region. PLOS ONE, 18(1), e0280843. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0280843
Saini, M., & Hrušecká, D. (2021). Comparative impact of logistics performance index, ease of doing business and logistics cost on economic development: A fuzzy QCA analysis. Journal of Business Economics and Management, 22(6), 1577–1592. https://doi.org/10.3846/jbem.2021.15586
Stockemer, D., Stockemer, G., & Glaeser, J. (2019). Quantitative methods for the social sciences (Vol. 50). Springer International Publishing.
Su, S., & Ke, J. Y. (2015). National logistics performance benchmarking for trade connectivity – An innovative approach using World Bank Logistics Performance Index database. Journal of Supply Chain and Operations Management, 15(1), 55–78.
Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı. (2023). ABD lojistik bilgi notu. https://ticaret.gov.tr/data/5f6c5a6e13b876b0401fa890/Lojistik%20%C3%9Clke%20Notu-ABD.pdf
UNCTAD. (2021). Fact sheet #15: Maritime transport indicators. https://unctad.org/system/files/official-document/tdstat46_FS15_en.pdf.
UNCTAD. (2025). Liner shipping connectivity index. https://unctadstat.unctad.org/datacentre/dataviewer/US.LSCI
World Bank. (2023). Connecting to compete 2023: Trade logistics in the global economy. https://lpi.worldbank.org/sites/default/files/2023-04/LPI_2023_report_with_layout.pdf
World Bank. (2025). Logistics Performance Index. https://lpi.worldbank.org/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye'nin Bölgesel Politikası ve Planlaması , Küreselleşme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burçin Özdamar ^*
0000-0003-0378-8043
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

14 Haziran 2025

Kabul Tarihi

20 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA57NT82RN

APA

Özdamar, B. (2025). Lojistik Performans Göstergeleri ile İhracat Artış Oranı Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Üzerine Sayısal Bir İnceleme. Sosyoekonomik Araştırmalar Dergisi, 2(2), 155-170. https://izlik.org/JA57NT82RN

Analyzing the Link Between Logistics Performance Indicators and Export Growth: Evidence from Türkiye

Abstract

Keywords

Lojistik Performans Göstergeleri ile İhracat Artış Oranı Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Üzerine Sayısal Bir İnceleme

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster