Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme

Mert Boyacı; Hilmiye Türesin

TR EN

Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, beyaz yakalı çalışanların örgütsel sinizm düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Bu kapsamda literatürdeki öncül araştırmalar doğrultusunda geliştirilen hipotezler test edilmiştir. Araştırmanın verileri, İzmir ilinin merkez ilçelerinde çalışan beyaz yakalılardan anket tekniğiyle elde edilmiştir. Örneklem, kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılarak oluşturulmuştur. Katılımcılara demografik bilgi formu ile Brandes vd. (1999) tarafından geliştirilen ve Kalağan (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan 13 maddelik üç boyutlu (bilişsel, duyuşsal, davranışsal) örgütsel sinizm ölçeği uygulanmıştır. Analiz sonuçları, katılımcıların örgütsel sinizm algılarının genel olarak ortalamanın altında olduğunu göstermektedir. Erkek çalışanların örgütsel sinizm düzeyleri kadın çalışanlardan, bekar çalışanların ise evli çalışanlardan daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca 26–34 yaş aralığındaki bireylerin sinizm düzeyleri, 45–49 yaş grubundaki katılımcılara kıyasla anlamlı düzeyde yüksektir. Çalışma deneyimi 1–5 yıl arasında olan çalışanların örgütsel sinizm algılarının, 15 yıl ve üzeri deneyime sahip çalışanlardan daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, örgütsel sinizmin bazı demografik faktörlere göre anlamlı farklılık gösterdiğine işaret etmektedir. Bu doğrultuda, örgütlerde sinizmi azaltmaya yönelik daha hedeflenmiş ve demografik özelliklere duyarlı politika ve uygulamaların geliştirilmesinin önemli olduğu değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Sinizm, beyaz yakalı çalışanlar, örgütsel davranış

Etik Beyan

Bu çalışma için gerekli etik kurul izni, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’nun 30.10.2023 tarihli, 2023/11 toplantı sayılı ve 9 no’lu kararı ile alınmıştır.

The role of Demographic Variables in Organizational Cynicism: An Examination of White-Collar Employees

Öz

The purpose of this study is to determine the organizational cynicism levels of white-collar employees and to examine whether these levels differ across demographic variables. To this end, hypotheses developed based on previous studies in the literature were tested. Data were collected through a survey administered to white-collar employees working in the central districts of İzmir, using convenience and snowball sampling methods. The field research included a demographic information form and the 13-item Organizational Cynicism Scale developed by Brandes et al. (1999) and adapted into Turkish by Kalağan (2009), comprising cognitive, affective, and behavioral dimensions. The findings revealed that participants’ organizational cynicism levels were below the average. Male employees exhibited higher organizational cynicism levels than female employees, while single participants scored higher than married ones. Employees aged 26–34 demonstrated significantly higher cynicism levels compared to those aged 45–49. Additionally, participants with 1–5 years of work experience reported significantly higher levels of organizational cynicism than those with more than 15 years of experience. Overall, the study indicates that organizational cynicism varies across certain demographic characteristics. Understanding how demographic factors influence organizational cynicism provides valuable insights for developing targeted and tailored organizational policies aimed at reducing cynicism among employees.

Anahtar Kelimeler

Organizational Cynicism, White Collar Workers, Organizational Behaviour

Etik Beyan

Ethical approval for this study was obtained from the Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Committee of Manisa Celal Bayar University, with the decision dated 30.10.2023, meeting no. 2023/11, and decision no. 9.

Kaynakça

Abraham, R. (2000). Organizational cynicism: Bases and consequences. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 126(3), 269–292. https://link.gale.com/apps/doc/A64776197/AONE?u=anon~1e072ba2&sid=googleScholar&xid=9946b102
Abdurrezzak, S., Yıldızbaş, Y. V., Özkul, R., & Doğan, Ü. (2023). Investigation of teachers' perception levels of organizational cynicism and organizational loneliness. International Journal of Educational Research Review, 8(3), 396-406. https://doi.org/10.24331/ijere.1167626
Acaray, A. (2019). Örgütsel adalet ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkide güç mesafesinin düzenleyici etkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (24), 197-214. https://doi.org/10.18092/ulikidince.510485
Altınöz, M., Çakıroğlu, D., Çöp, S., & Kahraman, E. (2017). Örgütsel sessizliğin örgütsel sinizm üzerine etkisi: bir alan araştırması. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 7(2), 73-79. https://izlik.org/JA56YP29KX
Andersson, L. M. (1996). Employee cynicism: An examination using a contract violation framework. Human Relations, 49(11), 1395–1418. https://doi.org/10.1177/001872679604901102
Andersson, L. M., & Bateman, T. S. (1997). Cynicism in the workplace: Some causes and effects. Journal of Organizational Behavior, 18(5), 449–469. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1379(199709)18:5<449::AID-JOB808>3.0.CO;2-O
Arslan, E. T. (2012). Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi akademik personelinin genel ve örgütsel sinizm düzeyi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 13(1), 12-27. https://izlik.org/JA64BB98HP
Bal, F., & Ufacık, O. E. (2023). Vekalet teorisi üzerine bibliyometrik bir araştırma. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 1650-1670. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1356920
Brandes, P., Dharwadkar, R., & Dean, J. W. (1999). Does organizational cynicism matter? Employee and supervisor perspectives on work outcomes. In Proceedings of the 36th annual meeting of the Eastern Academy of Management, Philadelphia.
Byrne, Z. S., & Hochwarter, W. A. (2008). Perceived organizational support and performance: Relationships across levels of organizational cynicism. Journal of Managerial Psychology, 23(1), 54-72. https://doi.org/10.1108/02683940810849666

Can, H., Kavuncubaşı, Ş., & Yıldırım, S. (1995). Kamu ve özel kesimde personel yönetimi. Siyasal Kitabevi.
Chiaburu, D. S., Peng, A. C., Oh, I.-S., Banks, G. C., & Lomeli, L. C. (2013). Antecedents and consequences of employee organizational cynicism: A meta-analysis. Journal of Vocational Behavior, 83(2), 181–197. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2013.03.007
Çankaya, M. (2018). Hastane çalışanlarının örgütsel sinizm düzeylerinin incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4). https://izlik.org/JA23JC66JJ
Çetinkaya, F. F. (2018). Psikolojik sözleşme ihlalleri ve örgütsel sinizm ilişkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(1), 652-674.
Çevik, A., & Can, N. (2020). Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık ve örgütsel sinizm davranışlarının yordayıcısı olarak okul yöneticilerinin makamsal güç kaynakları. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 13-30.
Dean, J. W., Brandes, P., & Dharwadkar, R. (1998). Organizational cynicism. Academy of Management Review, 23(2), 341–352. https://doi.org/10.5465/amr.1998.533230
Delken, M. (2004). Organizational cynicism: A study among call centers. Unpublished master thesis, University of Maastricht.
Eaton, J. (2000). A social motivation approach to organizational cynicism (Dissertation of master of arts). Faculty of Graduate Studies, York University, Toronto.
Efeoğlu, İ. E., & İplik, A. G. E. (2011). Algılanan örgütsel adaletin örgütsel sinizm üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik ilaç sektöründe bir uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3), 343-360. https://izlik.org/JA39RS26DP
Erdoğan, P., & Bedük, A. (2013). Örgütsel sinizm ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: sağlık sektöründe bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, (6), 17-36. https://izlik.org/JA59HM37EM
Erdost, H. E., Karacaoğlu, K., & Reyhanoğlu, M. (2007). Örgütsel sinizm kavramı ve ölçülmesi: Türkiye’de bir uygulama. 15. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 514–524. Sakarya Üniversitesi.
Fero, H. C. (2005). Flow and Cynicism in the Workplace (Dissertation). Claremont Graduate University, Claremont, California.
Gouldner, A. W. (1960). The norm of reciprocity: A preliminary statement. American sociological review, 161-178. https://www.jstor.org/stable/2092623
Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 271, 74-82.
Helvacı, M. A., & Çetin, A. (2012). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerinin belirlenmesi (Uşak ili örneği). Turkish Studies, 7(3), 1475. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.3454
Izard, C. E. (2013). Human emotions. Springer Science & Business Media.
James, M. S. (2005). Antecedents and consequences of cynicism in organizations: An examination of the potential positive and negative effects on school systems. The Florida State University.
Jia, H., Jia, R., & Karau, S. (2013). Cyberloafing and personality: The impact of the big five traits and workplace situational factors. Journal of Leadership & Organizational Studies, 20(3), 358-365. https://doi.org/10.1177/1548051813488208
Kalağan, G., & Aksu, M. B. (2010). Organizational cynicism of the research assistants: A Case of Akdeniz University. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 4820-4825. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.777
Kalağan, G., & Güzeller, C. O. (2010). Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(27), 83-97. https://izlik.org/JA33XW65UM
Kanbur, A., & Kanbur, E. (2015). Lider-üye etkileşiminin örgütsel sinizme etkisi: algılanan içsellik statüsünün aracılık rolü. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 7(2), 193-216.
Kanter, D. L., & Mirvis, P. H. (1989). The cynical Americans: Living and working in an age of discontent and disillusion. Jossey-Bass.
Kaya, A. T. (2025). Örgütsel sinizm ile ciddi sanal kaytarma arasındaki ilişkide sorumluluk bilincinin düzenleyicilik etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 418-434. https://doi.org/10.36362/gumus.1572091
Lobnikar, B., & Pagon, M. (2004). The prevalence and the nature of police cynicism in Slovenia. In Proceedings of the International conference “Policing in Central and Eastern Europe: Dilemmas of Contemporary Criminal Justice”. Ljubljana: Faculty of Criminal Justice and Security, University of Maribor.
Mirvis, P. H., & Kanter, D. L. (1991). Beyond demography: A psychographic profile of the workforce. Human Resource Management, 30(1), 45-68. https://doi.org/10.1002/hrm.3930300104
Niederhoffer, A. (1967). Behind the shield: The police in urban society (pp. 207-28). Garden City, NY: Doubleday.
Özdemir, B. (2021). İşyerinde yalnızlığın örgütsel sinizm üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolünün incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(5), 1421-1439. https://doi.org/10.18506/anemon.894333
Özdevecioğlu, M. (2013). Algılanan örgütsel destek ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkilerin belirlenmesine yönelik bir araştırma, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18 (2), 113-130. https://izlik.org/JA63EC96UF
Polat, M., & Meydan, C. H. (2010). Örgütsel özdeşleşmenin sinizm ve işten ayrılma niyeti ile ilişkisi üzerine bir araştırma. Savunma Bilimleri Dergisi, 9(1), 145-172. https://doi.org/10.17134/sbd.57801
Sivuk, D., Gedik, Ö., & Ülke, R. (2022). The role of organizational cynicism in determining attitudes regarding the gender role of healthcare professionals. Journal of Healthcare Management and Leadership, (1), 30-47. https://doi.org/10.35345/johmal.1030394
Taslak, S., & Dalgın, T. (2015). Çalışanların atfetme eğilimlerinin örgütsel sinizm davranışları üzerindeki etkisi: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 16(34), 139-158. https://izlik.org/JA32RW94RT
Tokgöz, N., & Yılmaz, H. (2008). Örgütsel sinizm: Eskişehir ve Alanya'daki otel işletmelerinde bir uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 283-305.
Torun, Y. (2016). Personel güçlendirme ve işten ayrılma niyeti ilişkisinde örgütsel sinizmin aracılık rolü: Örgütsel sinizm ölçeği geliştirmeye yönelik bir araştırma [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Turpoğlu, R., & Mercanlıoğlu, A. Ç. (2019). Çalışanların örgütsel sinizm düzeyinin belirlenmesi; bir eğitim ve araştırma hastanesi anesteziyoloji bölümü örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (8), 785-806. https://doi.org/10.38079/igusabder.589620
Weiss, H. M., & Cropanzano, R. (1996). Affective events theory. Research in Organizational Behavior, 18(1), 1–74.
Yılmaz, F., İşeri, İ., & Çolak, M. Y. (2016). Ankara’da özel hastanelerde çalışanların sinizm ve örgütsel sinizm düzeyleri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (54), 429-444. https://izlik.org/JA48XU94LM

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Örgütsel Davranış

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mert Boyacı Bu kişi benim
0000-0002-2136-2954
Türkiye

Hilmiye Türesin ^*
0000-0002-7050-0495
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

21 Kasım 2025

Kabul Tarihi

7 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA72PF69LM

APA

Boyacı, M., & Türesin, H. (2026). Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme. Sosyoekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(1), 59-74. https://izlik.org/JA72PF69LM

AMA

1.Boyacı M, Türesin H. Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme. SARD. 2026;3(1):59-74. https://izlik.org/JA72PF69LM

Chicago

Boyacı, Mert, ve Hilmiye Türesin. 2026. “Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme”. Sosyoekonomik Araştırmalar Dergisi 3 (1): 59-74. https://izlik.org/JA72PF69LM.

EndNote

Boyacı M, Türesin H (01 Haziran 2026) Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme. Sosyoekonomik Araştırmalar Dergisi 3 1 59–74.

IEEE

[1]M. Boyacı ve H. Türesin, “Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme”, SARD, c. 3, sy 1, ss. 59–74, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72PF69LM

ISNAD

Boyacı, Mert - Türesin, Hilmiye. “Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme”. Sosyoekonomik Araştırmalar Dergisi 3/1 (01 Haziran 2026): 59-74. https://izlik.org/JA72PF69LM.

JAMA

1.Boyacı M, Türesin H. Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme. SARD. 2026;3:59–74.

MLA

Boyacı, Mert, ve Hilmiye Türesin. “Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme”. Sosyoekonomik Araştırmalar Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2026, ss. 59-74, https://izlik.org/JA72PF69LM.

Vancouver

1.Mert Boyacı, Hilmiye Türesin. Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme. SARD [Internet]. 01 Haziran 2026;3(1):59-74. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72PF69LM

Örgütsel Sinizm Üzerinde Demografik Değişkenlerin Rolü: Beyaz Yaka Çalışanlar Üzerine bir İnceleme

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

The role of Demographic Variables in Organizational Cynicism: An Examination of White-Collar Employees

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster