Araştırma Makalesi

Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar

Cilt: 4 Sayı: 2 26 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar

Öz

Ebeveyn umutsuzluğu, anne babaların çocuklarının geleceği hakkında olumsuz hissetmeleri ve başarılı olamayacaklarına inanmalarıdır. Bu inançlar, ebeveynlerin çocuklarına karşı daha az destekleyici, daha az ilgili olmalarına ve iletişimde seçtikleri kelimelerine yansımaktadır. Günümüzde özellikle annelerin çocukları ile olan iletişimleri esnasında sıklıkla övgü dolu ifadeler kullandıkları bildirilmektedir. Ebeveyn övgüsü, ebeveynlerin çocuklarında görmek istedikleri davranışları pekiştirmek ve memnuniyetlerini ifade etmek amacıyla, söz ve davranışlarıyla sıcaklık ve duyarlılıklarını göstermeleri olarak tanımlanır. Ebeveynlerin çocuklarına ne ölçüde övgüde bulunacakları, yalnızca çocukların davranışlarına değil, aynı zamanda ebeveynlerin kendi duygusal durumlarına da bağlıdır. Ebeveynlerin duygusal durumu, çocuklarıyla olan etkileşimlerini doğrudan etkileyen güçlü bir faktördür. Umutsuzluk gibi olumsuz bir duygusal durum, ebeveynlerin çocuklarına karşı daha eleştirel, daha az sabırlı ve daha az ilgi göstermelerine neden olabilir. Farklı kültürlerde yürütülen çalışmaların sonuçları umutsuz ebeveynlerin çocuklarını şartlı övdükleri ya da daha az övgü kullandıkları yönündedir. Bu durum, çocukların kendilerini değersiz hissetmelerine, motivasyonlarının düşmesine ve öz güvenlerinin zedelenmesine yol açabilir. Kültürümüzde ise bu konuda yürütülen çalışmalara nadir rastlanmakla birlikte annelerin sıklıkla faydasız övgü ve yetenek övgüsü kullanmayı tercih ettikleri bildirilmektedir. Bu çalışmanın amacı kültürümüzdeki annelerin umut düzeylerinin kullandıkları övgü türlerine göre gösterdiği farklılıkların incelenmesidir. Araştırmaya üç altı yaş arasında çocuğu olan 498 anne katılmıştır. Katılımcılara demografik soru formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve övgü türlerini belirlemeye yönelik sorular sorulmuştur. Çalışmanın bulguları, umutsuzluk düzeyi arttıkça annelerin çocuklarının çabalarından ziyade yeteneklerine odaklandığını veya faydasız geri bildirimler verdiklerini göstermiştir. Ayrıca, umutsuzluk duyguları, annelerin sabırsız ve sinirli olmalarına neden olabilmekte övgü yerine eleştiriye yönelmelerine yol açabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Övgüsü, Umutsuzluk, Faydasız Övgü, Yetenek Övgüsü, Çaba Övgüsü

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur (Gülçin Karadeniz, Aysel Atalay ve Ayşenur Adatepe). İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Etik Kurul izni (2023/12-06 karar).

Kaynakça

  1. Algın, F. (2009). Şizofreni hastalarında başa çıkma tutumlarının umutsuzluk, intihar davranışı ve içgörü ile ilişkisi [Yayımlanmamış Tıpta Uzmanlık Tezi, TC. Sağlık Bakanlığı Bakırköy Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi].
  2. Amemiya, J., & Wang, M. (2018). Why effort praise can backfire in adolescence. Child Development Perspectives, 12(3), 199–203. https://doi.org/10.1111/cdep.12284
  3. Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Prentice-Hall.
  4. Barnett, M. A., & Scaramella, L. V. (2013). Mothers’ parenting and child sex differences in behavior problems among African American preschoolers. Journal of Family Psychology, 27(5), 773-783. https://doi.org/10.1037/a0033792
  5. Baumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the greatest human strength. Penguin Press.
  6. Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1), 56-95.
  7. Beck, A. T., Kovacs, M., & Weissman, A. (1979). Assessment of suicidal intention: The scale for suicide ideation. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 47(2), 343.
  8. Beckman, P. J. (1983). Influence of selected child characteristics on stress in families of handicapped infants. PubMed, 88 (2), 150-156. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6227240
  9. Belsky, J. (1984). The determinants of parenting: A process model. Child Development. 55(1). 83–96.
  10. Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss: Volume I – Attachment. Basic Books.

Kaynak Göster

APA
Karadeniz, G., Atalay, A., & Adatepe, A. (2025). Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 4(2), 78-103. https://doi.org/10.61158/saukad.1740532
AMA
1.Karadeniz G, Atalay A, Adatepe A. Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar. SAÜKAD. 2025;4(2):78-103. doi:10.61158/saukad.1740532
Chicago
Karadeniz, Gülçin, Aysel Atalay, ve Ayşenur Adatepe. 2025. “Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar”. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi 4 (2): 78-103. https://doi.org/10.61158/saukad.1740532.
EndNote
Karadeniz G, Atalay A, Adatepe A (01 Aralık 2025) Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi 4 2 78–103.
IEEE
[1]G. Karadeniz, A. Atalay, ve A. Adatepe, “Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar”, SAÜKAD, c. 4, sy 2, ss. 78–103, Ara. 2025, doi: 10.61158/saukad.1740532.
ISNAD
Karadeniz, Gülçin - Atalay, Aysel - Adatepe, Ayşenur. “Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar”. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi 4/2 (01 Aralık 2025): 78-103. https://doi.org/10.61158/saukad.1740532.
JAMA
1.Karadeniz G, Atalay A, Adatepe A. Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar. SAÜKAD. 2025;4:78–103.
MLA
Karadeniz, Gülçin, vd. “Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar”. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2025, ss. 78-103, doi:10.61158/saukad.1740532.
Vancouver
1.Gülçin Karadeniz, Aysel Atalay, Ayşenur Adatepe. Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar. SAÜKAD. 01 Aralık 2025;4(2):78-103. doi:10.61158/saukad.1740532