Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar
Öz
Ebeveyn umutsuzluğu, anne babaların çocuklarının geleceği hakkında olumsuz hissetmeleri ve başarılı olamayacaklarına inanmalarıdır. Bu inançlar, ebeveynlerin çocuklarına karşı daha az destekleyici, daha az ilgili olmalarına ve iletişimde seçtikleri kelimelerine yansımaktadır. Günümüzde özellikle annelerin çocukları ile olan iletişimleri esnasında sıklıkla övgü dolu ifadeler kullandıkları bildirilmektedir. Ebeveyn övgüsü, ebeveynlerin çocuklarında görmek istedikleri davranışları pekiştirmek ve memnuniyetlerini ifade etmek amacıyla, söz ve davranışlarıyla sıcaklık ve duyarlılıklarını göstermeleri olarak tanımlanır. Ebeveynlerin çocuklarına ne ölçüde övgüde bulunacakları, yalnızca çocukların davranışlarına değil, aynı zamanda ebeveynlerin kendi duygusal durumlarına da bağlıdır. Ebeveynlerin duygusal durumu, çocuklarıyla olan etkileşimlerini doğrudan etkileyen güçlü bir faktördür. Umutsuzluk gibi olumsuz bir duygusal durum, ebeveynlerin çocuklarına karşı daha eleştirel, daha az sabırlı ve daha az ilgi göstermelerine neden olabilir. Farklı kültürlerde yürütülen çalışmaların sonuçları umutsuz ebeveynlerin çocuklarını şartlı övdükleri ya da daha az övgü kullandıkları yönündedir. Bu durum, çocukların kendilerini değersiz hissetmelerine, motivasyonlarının düşmesine ve öz güvenlerinin zedelenmesine yol açabilir. Kültürümüzde ise bu konuda yürütülen çalışmalara nadir rastlanmakla birlikte annelerin sıklıkla faydasız övgü ve yetenek övgüsü kullanmayı tercih ettikleri bildirilmektedir. Bu çalışmanın amacı kültürümüzdeki annelerin umut düzeylerinin kullandıkları övgü türlerine göre gösterdiği farklılıkların incelenmesidir. Araştırmaya üç altı yaş arasında çocuğu olan 498 anne katılmıştır. Katılımcılara demografik soru formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve övgü türlerini belirlemeye yönelik sorular sorulmuştur. Çalışmanın bulguları, umutsuzluk düzeyi arttıkça annelerin çocuklarının çabalarından ziyade yeteneklerine odaklandığını veya faydasız geri bildirimler verdiklerini göstermiştir. Ayrıca, umutsuzluk duyguları, annelerin sabırsız ve sinirli olmalarına neden olabilmekte övgü yerine eleştiriye yönelmelerine yol açabilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Ebeveyn Övgüsü, Umutsuzluk, Faydasız Övgü, Yetenek Övgüsü, Çaba Övgüsü
Differences Between the Types tf Praise Used by Mothers Depending on Their Hopelessness Levels
Öz
Parental hopelessness is when parents feel negatively about their children's future and believe that they will not succeed. These beliefs are reflected in parents being less supportive and caring towards their children and in the words they choose in communication. Nowadays, it is reported that mothers in particular frequently use praising expressions in their communication with their children. Parental praise is defined as parents showing their warmth and sensitivity through their words and behaviors to reinforce the behaviors they want to see in their children and to express their satisfaction. The extent to which parents praise their children depends not only on the children's behavior but also on the parents' own emotional state. The emotional state of parents is a powerful factor that directly affects their interactions with their children. A negative emotional state, such as hopelessness, can cause parents to be more critical, less patient and less attentive to their children. The results of studies conducted in different cultures suggest that hopeless parents conditionally praise their children or use less praise. This can lead to children feeling worthless, demotivated and self-confidence may suffer. In our culture, although studies on this subject are rare, it is reported that mothers often prefer to use useless praise and praise of ability. A total of 498 mothers with children between the ages of three and six participated in the study. Participants were asked demographic questionnaire, Beck Hopelessness Scale and questions to determine the types of praise. The findings of the study showed that as the level of hopelessness increased, mothers focused on their children's abilities rather than their efforts or gave unhelpful feedback. In addition, feelings of hopelessness may cause mothers to be impatient and irritable and may lead them to criticize rather than praise.
Anahtar Kelimeler
Parental Praise, Hopelessness, Useless Praise, Ability Praise, Effort Praise
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur (Gülçin Karadeniz, Aysel Atalay ve Ayşenur Adatepe). İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Etik Kurul izni (2023/12-06 karar).