Freudcu Psikanalize Yönelik Feminist Eleştiri
Öz
Freud'un psikanalizi, birçok tartışmayı beraberinde getirmiştir. Özellikle kız ve oğlan çocuklarının gelişimine dair cinsel yönelim merkezli ortaya koyduğu kuramlar tartışma konusu olmuştur. Freud’un kadınları değerlendirirken ileri sürdüğü iki görüş, kadınları değersizleştirdiği gerekçesiyle feminist düşünürlerin eleştirilerinin merkezinde yer alır. Bunlar; Freud’un uygarlık üzerine düşünceleri ve Oedipus karmaşasında geliştirdiği hadım edilme korkusu ile penis kıskançlığı varsayımlarıdır. Freud, uygarlığı erkeklere özgü görürken, uygarlık öncesi ilkel dönemi kadınlara özgü görür. Bu, kadınların rasyonel ve ahlaki olarak erkekler düzeyinde olmadığının bir göstergesi olarak kabul edilir. Ayrıca feminist düşünürlere göre, Freud’un erkek çocuklarının Oedipal dönemde hadım edilme korkusu ve kız çocuklarının penis kıskançlığı yaşadığına yönelik iddiaları, ataerkil kültürün erkek cinsel organına aşırı değer atfetmesinin bir ifadesidir. Dolayısıyla bazı feministlere göre Freud’un sistemi, ataerkil ve fallus merkezlidir. Bu yüzden Freud, birtakım gerçekleri erkeklerin lehine, kadınların ise aleyhine olacak biçimde çarpıtmıştır. Ancak Freud’a yönelik bu suçlamalar, feministlerin Freudcu psikanalizden yararlanmalarının önüne geçememiş ve bu durum feminist psikanalist yaklaşımları ortaya çıkarmıştır.
Anahtar Kelimeler
Psikanaliz, Feminizm, Oedipus Karmaşası, Hadım Edilme Korkusu, Ataerkillik
Feminist Critique With Respect to Freudian Psychoanalysis
Öz
Freud’s psychoanalysis has caused significant controversy. His sexual orientation-centered hypothesis, particularly regarding the development of boys and girls, have been the subject of debate. Two claims that Freud presented regarding female are central to feminist criticism, as they are perceived to diminish female’s value: these claims on civilization and the concepts of castration fear and penis envy as developed in the Oedipus complex. He associated the primitive period before civilization with women while viewing civilization itself as inherently male. This implies that women are less rationalistic and morally developed than male. Additionally, Freud’s emphasis on the castration fear experienced by boys during the Oedipal period, and the penis envy experienced by girls later, is seen by feminist thinkers, as a reflection of his overvaluation of male sexual organ. Thus, some feminists argue that Freud’s system is patriarchal and phallocentric, manipulating certain facts to privilege men while trivializing women. However, such accusations against Freud did not prevent feminists from utilizing Freudian psychoanalysis leading to emergence of feminist psychoanalytic approaches.
Anahtar Kelimeler
Psychoanalysis, Feminism, Oedipus Complex, Fear of Castration, Patriarchy