Onur Akdoğu Tarafından Oluşturulan Mavi Tren Usûlü ve Ud Eğitimine Yönelik Etüdler

Öz

Bu çalışmanın amacı, Onur Akdoğu tarafından oluşturulup adlandırılan ve 13/8’lik birleşik bir usûl olan Mavi Tren usûlünü açıklamak ve bu usûlde ud çalgısı için farklı makamlarda başlangıç ve orta seviyeye uygun etütler ortaya koymaktır. Çalışmada Onur Akdoğu tarafından bestelenen “Yolculuk” isimli Segâh makamında ve Mavi Tren usûlündeki saz eseri incelenmiş ve bu eser yazılan etütlere örnek teşkil etmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada Mavi Tren usûlünde ve ud eğitimine yönelik beş farklı makamda olmak üzere beş dizi-usûl çalışması, beş de etüt yazılmıştır. Etütlerin icrasında kullanılması gereken pozisyon bilgileri ve parmak numaraları, etütlerin üzerinde belirtilmiştir. Pozisyonlar “p” harfi ile notaların altına, parmak numaraları ise notaların üzerine yazılmıştır. Sırasıyla Segâh, Rast, Uşşak, Hicaz ve Acemaşîrân makamlarında yazılan ve kullanılan çeşni ve kalışlara değinilerek açıklanan etütlerin farklı bir usûl ile birlikte başlangıç ve orta seviye ud eğitimi materyallerine katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türk Müziği
• Onur Akdoğu
• Mavi Tren Usûlü
• Ud
• Etüd.

The Mavi Tren Usûl Created by Onur Akdoğu and Etudes on Ud Educatıon

Öz

The purpose of this study is to explain the Mavi Tren usûl, created and named by Onur Akdoğu, which is a 13/8 compound usûl, and to create beginner and intermediate levels etudes for the ud in different maqams within this usûl. The study examined the instrumental composition titled “Yolculuk”, composed by Onur Akdoğu in the Segâh maqam and Mavi Tren usûl, and this instrumental composition served as an example for the etudes written. In this study, which employed qualitative research methods, five scale and usûl exercises based on the Mavi Tren usûl and in five different maqams for ud training were composed, along with five etudes. The position information and finger numbers required for performing the etudes are indicated on the etudes themselves. The positions are written below the notes with the letter ‘p’, while the finger numbers are written above the notes. It is intended that these studies, which are written and used in the Segâh, Rast, Uşşak, Hicaz and Acemaşîrân maqams and explained with reference to the çeşni and pauses, contribute to beginner and intermediate levels ud teaching materials with a different usûl.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Music
• Onur Akdoğu
• Mavi Tren Usûlü
• Ud. Etude.

Kaynakça

1. Akdoğu, O. (1989). Taksim nedir nasıl yapılır?. İzmir: İhlâs A.Ş. İzmir Tesisleri.
2. Akdoğu, O. (1992). Ud metodu 2. İzmir: Anadolu Matbaacılık.
3. Akdoğu, O. (1994). Neler yaptım müzik için. İzmir: Anadolu Matbaacılık.
4. Aydemir, M. (2016). Türk müziği makam rehberi. İstanbul: Pan Yayıncılık.
5. Aydemir, M. (2022). Türk müziği çeşni rehberi. İstanbul: Pan Yayıncılık.
6. Behar, C. (1993). Zaman, mekân, müzik / klâsik Türk musıkisinde eğitim (meşk), icra ve aktarım. İstanbul: Afa Yayınları.
7. Deran, E. (2018). Makamdan makama geçki örnekleri. İstanbul: Pan Yayıncılık.
8. Gerçek, İ. H. (2024). Türk musikisinde makam bilgisi ve tatbiki. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.

9. Kaçar, G. Y. (2023a). Türk mûsikîsi rehberi. Konya: Eğitim Yayınevi.
10. Kaçar, G. Y. (2023b). Ud metodu. Konya: Eğitim Yayınevi.
11. Karadeniz, M. E. (1979). Türk mûsikîsinin nazariye ve esasları. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
12. Özdemir, B. (2019). Hâfız Mehmed’in “ud muallimi” kitabının çeviriyazımı ve günümüz perspektifinden incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
13. Özkan, İ. H. (2016). Türk mûsıkîsi nazariyatı ve usûlleri kudüm velveleleri. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
14. Öztuna, Y. (2000). Türk mûsikîsi kavram ve terimleri ansiklopedisi. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
15. Polat, M. E. (2025). TRT THM repertuvarında bulunan Erzurum yöresine kayıtlı 13 zamanlı ve üzeri karma usûllü türkülerin ritmik yapılarının TSM usûl nazariyatı açısından karşılaştırmalı incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi/Güzel Sanatlar Enstitüsü, Erzurum.
16. Tanrıkorur, C. (2004). Türk müzik kimliği. İstanbul: Dergâh Yayınları.
17. Tekin, H. S. (2016). Türk müziği nazariyatı ve solfej – I. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları.
18. Torun, M. (2000). Ud metodu gelenekle geleceğe. İstanbul: Çağlar Yayınları.
19. Tuna, A. (2015). Onur Akdoğu bibliyografyası. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
20. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.