Pratik Örnek Hazırlama Yaklaşımı Olarak Katı Faz Ekstraksiyon Yöntemleri

Öz

Son yıllarda analiz işlemleri için birçok analitik cihaz (yüksek performanslı sıvı kromatografisi, UV spektrometresi, gaz kromatografisi, atomik absorbsiyon spektrometresi vb.) kullanılmaktadır. Bu cihazların kullanımında, analiz edilecek olan örneğin cihazın ölçebileceği duruma getirilmesi için bazı ön ayırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ön işlemlere örnek hazırlama(ekstraksiyon) adı verilmektedir. Kullanılan her bir cihazın ölçüm sınırlarına ve duyarlılığına göre örnekler önceden analize hazır edilmelidir. Bunun için geleneksel sıvı-sıvı ekstraksiyonu yanında son yıllarda popülerliğini artırmış olan katı faz ektraksiyon yöntemleri kullanılmaktadır. Her iki ekstraksiyon yöntemi içinde avantajlar ve dezavantajlar olmasına karşılık analiz için örnek hazırlama işlemlerinin maliyeti, analiz süresi, analizin verimliliği gibi birçok parametre açısından kolaylık sağlamakta ve önem arz etmektedir. Sıvı- sıvı ekstraksiyon yöntemlerinde fazla organik çözücü kullanımı, yeşil kimyaya uygunluğun düşük olması, analiz süresinin uzunluğu, maliyetin katı faz ekstraksiyon yöntemine göre yüksek düzeyde olması gibi dezavantajlarından dolayı son yıllarda katı faz ekstraksiyon tekniklerine ilgi artmıştır. Hazırlanmış olan bu derlemede katı faz ekstraksiyon yöntemlerinin neler olduğu, birbirlerine göre avantaj ve dezavatajlarının değerlendirilmesi, analizlere etkileri, geri kazanım değerleri açısından karşılaştırılması gibi birçok önemli kullanımı açısından değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Katı faz ekstraksiyonu
• Manyetik katı faz ekstraksiyonu
• Fabrik faz ekstraksiyonu

Kaynakça

1. [1] Shulamit, L. (2005). Katı faz ekstraksiyonu (SPE). Uluslararası Gıda Bilimi ve Teknolojisi Dergisi , 39 , 703-717.
2. [2] Stevenson, D. (2000). İmmüno-afinite katı faz ekstraksiyonu. Kromatografi Dergisi B: Biyomedikal Bilimler ve Uygulamalar, 745 (1), 39-48.
3. [3] Camel V. (2003). Solid-phase extraction of trace elements. Spectrochimica Acta Part B: Atomic Spectroscopy, 58(7), 1177- 1233.
4. [4] Thurman, E. M., & Mills, M. S. (1998). Solid-Phase Extraction: Principles and Practice. Analytical Chemistry, 70(12), 301A- 307A.
5. [5] Nagel, M. (2004). Sample Preparation, Solid Phase Extraction. Macherey-Nagel Catalogue, 184-241.
6. [6]Haginaka, J. (2005). Analitlerin katı faz ekstraksiyonunda afinite ortamının seçiciliği. Analitik Kimyada TrAC Trendleri , 24 (5), 407-415. [7] [8] Yavuz, O., & Aksoy, A. (2006). Örnek Hazirlamada Kati Faz Ekstraksiyonu Metodu. FÜ Sağlık Bil. Dergisi, 20(3), 259-269.
7. [9] Beney, P. J., Breuer, G. M., Jacobs, G. H., Larabee-Zierath, D., Mollenhauer, P., Norton, K., & Wichman, M. (1996). Review, evaluation, and application of solid phase extraction methods. Hotlines, 35, 1-5.
8. [10] Majors, RE (2001). Katı faz ekstraksiyon numune hazırlamada yeni tasarımlar ve formatlar. LC GC NORTH AMERICA , 19 (7), 678-687.

9. [11] LeBlanc, G., & Majors, RE (2001). Sıvı ve katı numunelerin organik bileşik analizi için EPA numune hazırlama tekniklerinin bir incelemesi: numunelerin toplanması, saklanması ve hazırlanması, organik bileşiklerin analizinde doğru ve güvenilir sonuçlar üretmek için kritik öneme sahiptir. LC-GC Kuzey Amerika , 19 (11), 1120-1127.
10. [12] Rossi, DT ve Zhang, N. (2000). Katı faz ekstraksiyonunun otomatikleştirilmesi: güncel özellikler ve gelecekteki beklentiler. Kromatografi Dergisi A , 885 (1-2), 97-113.
11. [13] Drummer, OH (1999). Sistematik toksikolojik analizde kromatografik tarama teknikleri. Kromatografi Dergisi B: Biyomedikal Bilimler ve Uygulamalar, 733 (1-2), 27-45.
12. [14] Fuh, MR, Huang, SY ve Lin, TY (2004). Gaz kromatografisi-iyon tuzağı-kütle spektrometresi ile ette kalan anabolik steroidin belirlenmesi. Talanta , 64 (2), 408-414.
13. [15] Sarıkaya, M., Ulusoy, H. I., Morgul, U., Ulusoy, S., Tartaglia, A., Yılmaz, E., ... & Kabir, A. (2021). Sensitive determination of Fluoxetine and Citalopram antidepressants in urine and wastewater samples by liquid chromatography coupled with photodiode array detector. Journal of Chromatography A, 1648, 462215.
14. [16] Yuvali, D., Narin, I., Soylak, M., & Yilmaz, E. (2020). Green synthesis of magnetic carbon nanodot/graphene oxide hybrid material (Fe3O4@ C-nanodot@ GO) for magnetic solid phase extraction of ibuprofen in human blood samples prior to HPLC￾DAD determination. Journal of pharmaceutical and biomedical analysis, 179, 113001.
15. [17] Hu, M., Huang, P., Suo, L., & Wu, F. (2018). Polydopamine-based molecularly imprinting polymers on magnetic nanoparticles for recognition and enrichment of ochratoxins prior to their determination by HPLC. Microchimica Acta, 185, 1-6.
16. [18] Çaylak, O. (2019). Polimerik reçine ile cıva türlemesi ve manyetik nanoparçacık kullanımıyla eser elementlerin katı faz ekstraksiyonu doktora tezi.
17. [19] Kumar, R., Malik, A. K., Kabir, A., & Furton, K. G. (2014). Efficient analysis of selected estrogens using fabric phase sorptive xtraction and high performance liquid chromatography￾fluorescence detection.Journal of Chromatography A, 1359, 16-25.
18. [20] Zilfidou, E., Kabir, A., Furton, K. G., & Samanidou, V. (2018). Fabric phase sorptive extraction: current state of the art and future perspectives. Separations, 5(3), 40.
19. [21] Saini, S. S., Kabir, A., Rao, A. L. J., Malik, A. K., & Furton, K. G. (2017). A novel protocol to monitor trace levels of selected polycyclic aromatic hydrocarbons in environmental water using fabric phase sorptive extraction followed by high performance iquid chromatography-fluorescence detection. Separations, 4(2), 22.
20. [22] Kumar, R., Gaurav, Kabir, A., Furton, K. G., & Malik, A. K. (2015). Development of a fabric phase sorptive extraction with high‐performance liquid chromatography and ultraviolet detection method for the analysis of alkyl phenols in environmental samples. Journal of separation science, 38(18), 3228-3238.
21. [23] Kumar, R., Malik, A. K., Kabir, A., & Furton, K. G. (2014). Efficient analysis of selected estrogens using fabric phase sorptive extraction and high performance liquid chromatography￾fluorescence detection. Journal of Chromatography A, 1359, 16-25.
22. [24] Guedes-Alonso, R., Ciofi, L., Sosa-Ferrera, Z., Santana￾Rodríguez, J. J., Del Bubba, M., Kabir, A., & Furton, K. G. (2016). Determination of androgens and progestogens in environmental and biological samples using fabric phase sorptive extraction coupled to ultra-high performance liquid chromatography tandem mass spectrometry. Journal of Chromatography A, 1437, 116-126.
23. [25] Samanidou, V., Galanopoulos, L. D., Kabir, A., & Furton, K. G. (2015). Fast extraction of amphenicols residues from raw milk using novel fabric phase sorptive extraction followed by high￾performance liquid chromatography-diode array detection. Analytica Chimica Acta, 855, 41-50.
24. [26] Durgun, E., Ulusoy, H. İ., & Narin, İ. (2024). Sensitive, reliable and simultaneous determination of Fingolimod and Citalopram drug molecules used in multiple sclerosis treatment based on magnetic solid phase extraction and HPLC-PDA.Journal of Chromatography B, 1237, 124071.
25. [27] Vuran, B., Ulusoy, H. I., Sarp, G., Yilmaz, E., Morgül, U., Kabir, A., ... & Soylak, M. (2021). Determination of chloramphenicol and tetracycline residues in milk samples by means of nanofiber coated magnetic particles prior to high-performance liquid chromatography-diode array detection. Talanta, 230, 122307.