Derleme

Küresel Uçangöz Ekosisteminin Dönüşümü: Otonomi, Yapay Zekâ ve Pazar Stratejileri Üzerine Sistematik Bir Değerlendirme

Cilt: 2 Sayı: 1 24 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Küresel Uçangöz Ekosisteminin Dönüşümü: Otonomi, Yapay Zekâ ve Pazar Stratejileri Üzerine Sistematik Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, uçangöz (drone) teknolojisinin tarihsel gelişimi, teknik sınıflandırması, toplumsal ve ekonomik etkileri, küresel pazar yapısı ve askerî-stratejik kullanım alanlarını çok boyutlu bir perspektifle incelemektedir. Sistematik literatür taraması yöntemiyle yürütülen araştırma, mühendislik, sosyoloji, ekonomi-politik, güvenlik çalışmaları ve uluslararası pazar analizleri gibi farklı disiplinlere ait yaklaşık 70 kaynağı kapsamaktadır. Bulgular, uçangöz teknolojisinin 19. yüzyıldaki balon temelli erken uygulamalardan günümüzün yapay zekâ destekli yüksek otonomiye sahip platformlarına evrildiğini göstermektedir. Teknik sınıflandırma, sabit kanatlı, döner kanatlı ve hibrit tasarımlar ile enerji kaynağı, menzil, boyut ve görev profilleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Toplumsal ve ekonomik analizler, uçangözlerin veri ekonomisini güçlendirdiğini, işgücü yapısını dönüştürdüğünü ve mekânsal düzeni yeniden şekillendirdiğini göstermektedir. Küresel pazar incelemesi, ABD, İsrail ve Çin’in liderliğinde hızla büyüyen ve yapay zekâ tabanlı uygulamalarla daha da genişlemesi beklenen bir ekosistemi işaret etmektedir. Askerî segmentte ise otonomi, sürü sistemleri ve gelişmiş sensör teknolojileri geleceğin operasyonel üstünlük alanlarını oluşturmaktadır. Çalışma, uçangöz teknolojisinin teknik, ekonomik ve stratejik açılardan kritik bir dönüşüm alanı olduğunu ortaya koyarak disiplinlerarası araştırmalar için bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aldhanhani, M. (2025). Hybrid power drones for multipurpose applications [Doctoral dissertation, Khalifa University of Science].
  2. Ali, S. S., Kaur, R., & Khan, S. (2023). Identification of innovative technology enablers and drone technology determinants adoption: A graph theory matrix analysis framework. Operations Management Research, 1–23. https://doi.org/10.1007/s12063-023-00346-3
  3. Alptekin, A., & Yakar, M. (2020). Heyelan bölgesinin İHA kullanarak modellenmesi. Türkiye İnsansız Hava
  4. Alptekin, A., Çelik, M. Ö., Doğan, Y., & Yakar, M. (2019). Mapping of a rockfall site with an unmanned aerial vehicle. Mersin Photogrammetry Journal, 1(1), 12–16.
  5. Austin, R. (2011). Unmanned aircraft systems: UAVS design, development and deployment. John Wiley & Sons.
  6. Bajracharya, R., Shrestha, R., Kim, S., & Jung, H. (2022). 6G NR-U based wireless infrastructure UAV: Standardization, opportunities, challenges and future scopes. IEEE Access, 10, 30536–30555. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2022.3159698
  7. Boukoberine, M. N. (2022). On energy management optimization for hybrid fuel cell/battery drones [Doctoral dissertation, Université de Bretagne occidentale-Brest].
  8. Boukoberine, M. N., Donateo, T., & Benbouzid, M. (2022). Optimized energy management strategy for hybrid fuel cell powered drones in persistent missions using real flight test data. IEEE Transactions on Energy Conversion, 37(3), 2080–2091. https://doi.org/10.1109/TEC.2022.3152351

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Küreselleşme

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

24 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2025

Kabul Tarihi

2 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 2 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Varnalı, T. (2026). Küresel Uçangöz Ekosisteminin Dönüşümü: Otonomi, Yapay Zekâ ve Pazar Stratejileri Üzerine Sistematik Bir Değerlendirme. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1), 56-73. https://izlik.org/JA82NN37SU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (SCÜSBED) her yıl şubat ve eylül aylarında yayımlanmaktadır.