Historical Development Process and Services in Practice of Career Centers in the United States, Europe and Turkey

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 1, 24 - 43, 28.06.2025

Kemal Serbes

Öz

Career centers at universities are units established to support students’ career development throughout their education, to enhance their knowledge and experience through training and career-related events, and to help them find employment after graduation. Since their establishment, these centers have gradually evolved over time. In response to technological innovations and socio-economic changes, they have adapted to different models to meet the needs of universities and the labor market. Although career centers were initially focused on job placement, they now offer a wide range of services and practices beyond this original goal. In this context, comparing the services provided by career centers in different countries first requires an examination of their structural and functional characteristics. This study aims to investigate the historical development and current practices of career centers in the United States, selected European countries, and Turkey. The main objective is to analyze the development and services of career centers in Turkey in comparison with those in the selected countries, to identify similarities and differences, and to determine the developmental stage of career centers in Turkey. This research is significant in terms of understanding the current state of career centers in Turkey and contributing to their future development.

Anahtar Kelimeler

University career centers , Career center services , Career counseling

Amerika Birleşik Devletleri-Avrupa ve Türkiye’de Kariyer Merkezlerinin Tarihsel Gelişim Süreci ve Uygulamadaki Hizmetler

Öz

Üniversitelerde kariyer merkezleri, öğrencilerin eğitimleri süresince kariyer gelişimlerine katkı sağlamak, verdikleri eğitimlerle ve düzenledikleri kariyer etkinlikleriyle onların bilgi ve deneyimlerini artırarak mezuniyetleri sonrasında iş bulmalarına yardımcı olmak amacıyla kurulan birimlerdir. Bu birimler kuruluşlarından itibaren kademeli olarak zaman içinde değişim göstermiş; teknolojik yenilikler ve sosyo-ekonomik yapıda meydana gelen değişikliklere bağlı olarak, üniversitelerin ve iş gücü piyasasının talepleri doğrultusunda farklı modellere uyarlanarak hizmet vermeye başlamışlardır. Kariyer merkezleri kuruluşları gereği işe yerleştirme odaklı hizmet verseler de aynı zamanda farklı uygulama ve hizmetlere sahiptirler. Bu açıdan bakıldığında, farklı ülkelerde hizmet veren kariyer merkezleri hizmetlerinin karşılaştırmasını yapmak, öncelikle bu ülkelerdeki kariyer merkezlerinin incelenmesini gerektirmektedir. Bu çalışmada ABD, Avrupa’daki bazı gelişmiş ülkeler ve Türkiye’deki kariyer merkezlerinin tarihsel gelişim süreci ve uygulamadaki hizmetlerinin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmanın amacı Türkiye’de ve örnek gösterilen ülkelerdeki kariyer merkezlerini, gelişim süreçleri ve verdikleri hizmetler bakımından incelemek, bu sayede benzer ve farklı hizmetleri saptayarak, Türkiye’deki kariyer merkezlerinin gelişimsel olarak hangi aşamada olduğunu tespit etmektir. Bu çalışma, Türkiye’deki kariyer merkezlerinin güncel durumunun anlaşılması ve merkezlerin gelişimine katkı sağlaması bakımından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Üniversite Kariyer Merkezleri , Kariyer merkezi hizmetleri , Kariyer danışmanlığı

Kaynakça

• Atasever, A. N. (2023). Kariyer planlama psikoeğitim programı’nın üniversite öğrencilerinin kariyer geleceği’ne etkisi. Rahva Teknik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 45-57.
• Ayaz, A. (2024). Kariyer Bilgi Kaynakları. D.M. Siyez (Ed.), Kariyer psikolojik danışması ve rehberlik uygulamaları içinde (335-352). Akademisyen Kitabevi.
• Balin, E., Korkut-Owen, F., Kepir Savoly, D. & Owen, D. (2021). University career services centers in Turkey: A sequential mixed-method study. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 4(2), 1-35.
• Bayrakcı, R. B. & Duman Alptekin, H. (2024). Bireysel kariyer planlama ile üniversite tercihi ilişkisinde kariyer merkezlerinin hizmet kalitesinin aracılık rolü. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 20(1), 131-148. https://doi.org/10.17153/oguiibf.1520311
• Baz, F. (2017). Fatih projesi üzerine bir içerik analizi çalışması. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 7(2), 95-97.
• Boğazlıyan, E. E. & Avşaroğlu, S. (2022). Türkiye’de kariyer merkezleri ile dünyadaki bazı üniversite kariyer merkezlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Emek ve Toplum Dergisi, 11(31), 372-389.
• Borbély‑Pecze, T. B., Hloušková, L. & Šprlák, T. (2022). Career/lifelong guidance systems and services: continuous transformations in a transition region. International Journal for Educational and Vocational Guidance, (22), 67-91. https://doi.org/10.1007/s10775-021-09473-4
• Can, A. (2017). Türkiye’de ve seçilmiş ülkelerde kariyer danışmanlığı araç ve yöntemleri ile İŞKUR için öneriler, [Uzmanlık Tezi]. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü.
• CBİKO. (2020). Kariyer merkezleri ile ilgili yürütülen çalışmalar - Bilgi Notu. T.C. Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi Başkanlığı.
• CBİKO. (2023). İnsan Kaynakları Ofisi Faaliyet Raporu (2018-2023). T.C. Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi Başkanlığı.
• CEDEFOP (2021). Digital transitions in lifelong guidance: rethinking careers practitioner professionalism: a CareersNet expert collection. Luxembourg: Publications Office of the European Union. Cedefop working paper; No: 2.
• Cevher, E. (2015). Üniversitelerde kariyer planlama faaliyetleri ekseninde kariyer merkezlerine yönelik bir araştırma. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 164-177.
• Çivilidağ, A. & Durmaz, Ş. (2021). Kariyer danışmanlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Dalkılıç, S., Ata, A.Ç., Dalkılıç, E. & Ataç, A.P. (2022). Kariyer planlama dersinin kariyer kararı verme yetkinliğine etkisi: Lisans öğrencileri üzerine bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(3), 935-960.
• Erjem, Y. (2018). Nitel araştırma yöntemi. D. A. Arslan (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntem ve teknikleri içinde (2. Baskı, s. 159-181). Paradigma Akademi.
• EUROGUDIENCE (2021a). Guidance system in France. https://www.euroguidance.eu/guidance-system-in-france adresinden 18 Şubat 2023 tarihinde alınmıştır.
• EUROGUIDANCE (2021b). Guidance system in Germany. https://www.euroguidance.eu/guidance-system-in-germany adresinden 27 Kasım 2023 tarihinde alınmıştır.
• EUROGUIDANCE (2021c). Guidance system in Austria. https://www.euroguidance.eu/guidance-system-in-austria adresinden 27 Aralık 2023 tarihinde alınmıştır.
• Garis, J., Reardon, R.J., & Lenz, J.G. (2012). Current status and future development of career centers in the United States. Asian Journal of Counseling, 19(1-2), 5-26.
• Godden, L. (2022). Career guidance policy documents: translation and usage. British Journal of Guidance & Counselling, 50(1), 157-169. https://doi.org/10.1080/03069885.2020.1784843
• Gülmez, N. (2021). Üniversite kariyer merkezi hizmetlerinde dijital platform ve sosyal medya kullanımın etkisi. [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Gülmez, N. & Okur, E. (2021). Üniversite kariyer merkezlerinin dünyadaki gelişimi ve Türkiye örneği. Troyacademy, 6(1), 137-157. https://doi.org/10.31454/troyacademy.894132
• Haug, H.E., Hooley, T., Kettunen, Y. & Thomsen, R. (2020). Career and career guidance in the Nordic countries. Brill.
• Herr, E.L. (2001). Career development and its practice: A historical perspective. The Career Development Quarterly, 49(3), 196-201.
• Işık, M. & Erdem, A. (2018). Girişimci üniversite anlayışı çerçevesinde kariyer geliştirme merkezi modeli. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 179-187.
• Jenschke, B., Schober, K., & Langner, J. (2014). Career guidance in the life course: Structures and services in Germany.
• Jiang, Y. (2024). International graduate students’experiences in using university career services: A case study of a Southern Ontario University. Journal of Comparative & International Higher Education, 15(5), 21-27.
• Kara, S., Güler, T., Tuna, M., & Hitay, G. (2016). Kariyer beklentisinde kariyer merkezlerinin rolü ve Balıkesir Üniversitesinde bir uygulama. Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Metinleri, 2016 Aralık ICOMEP Özel Sayısı.
• Karaaslan, S. (2017). Ankara’daki üniversitelerin kariyer merkezleri üzerine bir değerlendirme. Erişim Adresi: https://www. Researchgate. Net/Publication/313051152.
• Klein, J., Driesel-Lange, K. & Ohlemann, S. (2022). Are adolescents in one‐parent families a previously unnoticed group in inclusive career guidance? Social Inclusion (ISSN: 2183-2803), 10(2), 278-289.
• Kozak, M. A. & Dalkıranoğlu, T. (2013). Mezun öğrencilerin kariyer algılamaları: Anadolu Üniversitesi örneği. Anadolu University Journal of Social Sciences, 13(1), 41-50.
• Kuzgun, Y. (2014). Meslek gelişimi ve danışmanlığı (4. Baskı). Nobel Yayıncılık.
• Malikiosi-Loizos, M., & Ivey, A. E. (2012). Counseling in Greece. Journal of Counseling and Development, (90), 113-118. https://doi.org/10.1111/j.1556-6676.2012.00016
• Mulvey, M.R. (2006). Career guidance in England: Retrospect and prospect. British Journal and Guidance & Counseling, 34(1), 13-30. https://doi.org10.1080/03069880500472243
• Nazlı, E. & Yavuz, A. (2023). Üniversite kariyer merkezi algı ve memnuniyet ölçeğinin geliştirilmesi ve uygulanması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 821-840. https://doi.org/1033437/ksusbd.1368628.
• Niles, S.G. & Bolwsbey, J.H. (2013). 21. Yüzyılda kariyer gelişim müdahaleleri, (F. Korkut Owen, Çev.) Nobel Akademi Yayıncılık.
• OECD (2002). Review of career guidance policies. Denmark country note, Paris: OECD.
• OECD (2003). Review of career guidance policies country note: Austria: OECD.
• OECD (2021). Career guidance for adults in a changing world of work, getting skills right. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9a94bfad-en
• Özden, M. C. (2015). Üniversite yönetmelikleri çerçevesinde kariyer merkezlerinin amaç ve faaliyetleri, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 146-170.
• Özkanan, A., Acar, O. K. & Çıragöz, M. B. (2022). Kariyer yönetimine biçilen değer: Üniversitelerin kariyer merkezleri üzerine bir inceleme. BŞEÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 1-18.
• Parsons, F. (1909). Choosing a vocation. NE: Houghton Mifflin.
• Paul, J.-J. & Murdoch, J. (2000). Higher education and graduate employment in France. European Journal of Education, 35(2), 179-187.
• Pişkin, M. & Ersoy Kart, M. (2019). Üniversite kariyer merkezlerinin örgüt yapısı ve personel profilinin incelenmesi: Kimler yönetiyor? Kimler Yürütüyor?. Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Security, 9(2), 275-298.
• Plant, P., & Thomsen, R. (2012). Career guidance in Denmark: Social control in a velvet glove. Orientacion y Sociedad, (11), 1-17.
• Polat, H. (2020). Halkla ilişkiler alanındaki doktora tezlerinde yeni medya olgusu: Nitel bir veri analizi. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 4(4), 291-297.
• Pope, M. (2000). A brief history of career counseling in the United States. The Career Development Quarterly, 48(3), 194-211.
• Psifidou, I., Mouratoglou, N. & Farazouli, A. (2021). The role of guidance and counselling in minimising risk factors toearly leaving from education and training in Europe. Journal of Education and Work, 34(7-8), 810-825.
• Şahin, C. (2016). Amerika ve Avrupa’da meslek/kariyer danışmanlığı (Amerika, Almanya ve Türkiye Örneği), International Journal of Eurasia Social Sciences, 7(25), 87-98.
• Şahin, S., Arıcı, D., Kağnıcı, D.Y., & Siyez, D.M. (2023). Küresel çapta kariyer psikolojik danışmanı eğitimi ve Türkiye için öneriler. Kariyer Psikolojik Danışmanlık Dergisi, 6(2), 19-39.
• Şensoy, A. (2023). Career expectations of career application and research center student unit representatives. TOGU Career Research Journal, 4(2), 26-37.
• Tomei, N., Carp, B., & Kröner, S. (2015). Guidance and counselling in higher education: A comparison between the career services in Germany and Italy. Adult Education and Lifelong Learning in Europe and Beyond, Peter Lang Edition.
• Tsvetanska, S. (2023). Career counselor’s training needs in the context of lifelong career guidance policies. Journal of Educational Sciences & Psychology, 13(2), 237-244.
• Watts, A.G. & Kidd, J.M. (2000). Guidance in the United Kingdom: Past, present and future. British Journal of Guidance & Counselling, 28(4), 485-502.
• Watts, A.G., Sultana, R.G., McCarty, J. (2010). The involvement of the European Union in career guidance policy: A brief history. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 10(2), 89-107. https://doi.org/10.1007/s10775-010-9177-9
• Yeşilyaprak, B. (2012). Mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı: Kuramdan uygulamaya (3. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Yeşilyaprak, B. (2019). Türkiye’de mesleki rehberlik ve kariyer danışmanlığı hizmetleri: Güncel durum ve öngörüler. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 73-102.
• Yoğun, A.E. (2013, Kasım). Üniversite kariyer merkezlerinin yapısı, çalışanları ve hizmetleri: Genç istihdamının arttırılması bağlamında üniversiteler ve İŞKUR işbirlikleri. I. Uluslararası İş ve Meslek Danışmanlığı Kongresi (s.10-18). Ankara, Türkiye.
• Zeren, Ş. G., Amanvermez, Y., Buyruk Genç, A., Ermumcu, E., Kalay, T., Satıcı, B. & Yılmaz, A. S. (2017). Yükseköğretimde kariyer merkezlerinin incelenmesi: İstanbul ili örneği. Journal of Higher Education & Science/Yüksekögretim ve Bilim Dergisi, 7(3), 554-564.