Dijital Dünya: Yeni Meslekler ve Beceriler

Öz

Tarihsel olarak teknolojik gelişmeler bir yandan mevcut işleri ve endüstrileri yıkarken öte yandan yeni işler ve endüstriler yaratmıştır. Ticaretin farklı sektörleri otomasyona uğrarken çalışanlar da bu sektörlerden emek yoğun çalışmaya devam eden diğer sektörlere transfer olmuştur. Bugün geldiğimiz noktada ise durum 200 yıldır süregelen bu döngüden farklılık arz etmektedir. Dijital dönüşüm ve yapay zekâ ile birçok meslek ortadan kalkarken az sayıda yeni meslek ortaya çıkmaktadır. Dijital dönüşüm ve yapay zekânın meslekler üzerindeki etkisi hem iş süreçlerini hem de işgücü niteliğini değiştirerek çok boyutlu bir dönüşüm yaratmaktadır. Dijital dönüşüm ve yapay zekâ emek yoğun sektörleri yıkarken yarattığı yeni endüstriler çok daha az sayıda insana ihtiyaç duymaktadır. Dijital dönüşüm ile birlikte gündemimize oturan yapay zekâ, büyük veri, bulut bilişim gibi uygulamaların iş süreçlerine entegre olması ile birlikte tasarımdan üretime, eğitimden sağlığa birçok alanda bireylerden beklenen beceri ihtiyaçları da değişmekte, beraberinde yeni iş alanları ve yeni meslekler ortaya çıkmaktadır. Küresel ölçekte işgücü piyasaları, dördüncü sanayi devrimi olarak adlandırılan bu dönüşümden doğrudan etkilenmektedir. Bu bağlamda dijital dönüşüm ve yapay zekâ; bazı mesleklerde iş kaybı riskini artırırken, aynı zamanda yüksek vasıflı teknik ve bilişsel beceriler gerektiren yeni meslek alanlarının hızla ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Bu makale, dijital dönüşüm ve yapay zekânın meslekler ve beceriler üzerindeki etkileri ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Derleme türünde literatür taraması yöntemiyle hazırlanan makalede yeni mesleklere ve becerilere yer verilmiştir. Yapılan araştırma neticesinde dijital dönüşüm ve yapay zekâ ile birlikte Türkiye’de ilk etapta 29 yeni mesleğin ortaya çıktığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Dönüşüm
• Yapay Zekâ
• Meslekler
• Beceriler
• Mikro Yeterlilikler

The Digital World: New Professions and Skills

Öz

Historically, technological developments have destroyed existing jobs and industries on the one hand, while creating new jobs and industries on the other. As different sectors of trade have become automated, workers have been transferred from these sectors to other sectors that continue to rely on labor-intensive work. While digital transformation and artificial intelligence are disrupting labor-intensive sectors, the new industries they create require far fewer people. With the integration of artificial intelligence, big data, and cloud computing into work processes, the skills required of individuals in many areas, from design to manufacturing, education to healthcare, are changing, giving rise to new fields of work and new professions. Global labor markets are directly affected by this transformation, referred to as the fourth industrial revolution. In this context, digital transformation and artificial intelligence increase the risk of job loss in some professions, while also paving the way for the rapid emergence of new professional fields that require highly qualified technical and cognitive skills. This article was prepared to reveal the effects of digital transformation and artificial intelligence on occupations and skills. The article, prepared using a literature review method in the compilation type, covers new professions and skills. The research revealed that, with digital transformation and artificial intelligence, 29 new occupations have emerged in Turkey in the first stage.

Anahtar Kelimeler

• Transformation
• Artificial Intelligence
• Professions
• Skills
• Micro-Credentials

Kaynakça

1. Acar, O. A. (2023). AI prompt engineering isn’t the future. Harvard Business Review.
2. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2018). The race between man and machine: Implications of technology for growth, factor shares, and employment. American Economic Review, 108(6), 1488-1542. https://doi.org/10.1257/aer.20160696
3. Acemoğlu, D., & Restrepo, P. (2019). Automation and new tasks: How technology displaces and reinstates labor. Journal of Economic Perspectives, 33(2), 3–30. https://doi.org/10.1257/jep.33.2.3
4. Agrawal, A., Gans, J., & Goldfarb, A. (2018). Prediction, judgment, and complexity: A theory of decision-making and artificial intelligence. In The economics of artificial intelligence: An agenda (pp. 89-110). University of Chicago Press.
5. Akbaş, M., & Altunışık, R. (2025). Dijital dönüşümün meslekler üzerindeki etkileri: Geleceğin meslekleri ve gerekli yetkinlikler. Yönetim Bilimleri Dergisi, 23(55), 82-113. https://doi.org/10.35408/comuybd.1462900
6. Aksakal, N. Y., & Ülgen, B. (2021). Yapay zekâ ve geleceğin meslekleri. TRT Akademi, 6(13), 834-853. https://doi.org/10.37679/trta.969285
7. Autor, D. H., Levy, F., & Murnane, R. J. (2003). The skill content of recent technological change: An empirical exploration. The Quarterly Journal of Economics, 118(4), 1279-1333. https://doi.org/10.1162/003355303322552801
8. Autor, D. H. (2015). Why are there still so many jobs? The history and future of workplace automation. Journal of Economic Perspectives, 29(3), 3-30. https://doi.org/10.1257/jep.29.3.3

9. Baraldini, C. (2020). Hybrid jobs & organization of work: Skills, roles and measurements [Master Thesis]. Università degli Studi di Padova
10. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The second machine age: Work, progress, and prosperity in a time of brilliant technologies. WW Norton & Company.
11. Brynjolfsson, E., Mitchell, T., & Rock, D. (2018). What can machines learn and what does it mean for occupations and the economy?. AEA Papers and Proceedings, 108, 43-47. https://doi.org/10.1257/pandp.20181019
12. Budak, N. (2021). Geleceğin meslekleri ve dijital beceriler. C. Selek Öz (Ed.), Çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri seçme yazılar-V (ss. 283-312)içinde. Değişim.
13. Çark, Ö. (2020). Dijital dönüşümün işgücü ve meslekler üzerindeki etkileri. International Journal of Entrepreneurship and Management Inquiries, 4(Özel Sayı 1), 19-34.
14. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi. (2021). Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021-2025. https://cbddo.gov.tr/uays adresinden 20 Kasım 2025 tarihinde alınmıştır.
15. Danaher, J. (2019). Automation and utopia: Human flourishing in a world without work. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvn5txpc
16. Daugherty, P. R., & Wilson, H. J. (2024). Human+machine, updated and expanded: reimagining work in the age of AI. Harvard Business Review Press.
17. Deming, D. J. (2017). The growing importance of social skills in the labor market. The Quarterly Journal of Economics, 132(4), 1593-1640. https://doi.org/10.1093/qje/qjx022
18. Epstein, D. (2021). Range: Why generalists triumph in a specialized world. Penguin.
19. Frey, C. B., & Osborne, M. A. (2017). The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation?. Technological Forecasting and Social Change, 114, 254-280. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.08.019
20. Görmüş, A. (2019). Future of work with the industry 4.0. In International congress on social sciences proceeding book (pp. 317-323). Sageya.
21. International Labour Organization (ILO) (2018). The future of work in a changing natural environment: Climate change, degradation and sustainability (Future of Work Research Paper Series No. 4). International Labour Office-Geneva.
22. Jesuthasan, R., & Boudreau, J. W. (2023). Work without jobs: How to reboot your organization’s work operating system. MIT Press.
23. Kalkan, U. (2022). 21. Yüzyılda kişisel beceriler: Başarılı olmanın yolları. Kendin Öğren Dijital Akademi.
24. Kalleberg, A. L. (2009). Precarious work, insecure workers: Employment relations in transition. American Sociological Review, 74(1), 1-22. https://doi.org/10.1177/000312240907400101
25. Kellogg, K. C., Valentine, M. A., & Christin, A. (2020). Algorithms at work: The new contested terrain of control. Academy of Management Annals, 14(1), 366-410. https://doi.org/10.5465/annals.2018.0174
26. Kılınç, İ., & Ünal, A. (2019). Yeni gözde yapay zekâ: Yapay zekânın iş dünyasına etkileri. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(2), 238-258.
27. McKinsey ve Company. (2020). İşimizin geleceği: Dijital çağda Türkiye’nin yetenek dönüşümü. McKinsey ve Company Türkiye. https://www.mckinsey.com/tr/our-insights/isimizin-gelecegi-dijital-cagda-turkiyenin-yetenek-donusumu adresinden 17 Kasım 2025 tarihinde alınmıştır.
28. MYK Portalı, (2026). Mesleki yeterlilik kurumu portalı. portal.myk.gov.tr adresinden 02 Aralık 2025 tarihinde alınmıştır.
29. Moravec, H. (1988). Mind children: The future of robot and human intelligence. Harvard University Press. OECD. (2019). OECD employment outlook 2019: The future of work. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9ee00155-en
30. OECD. (2023). OECD skills outlook 2023: Skills for a resilient green and digital transition. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/27452f29-en
31. Oliver, B. (2019). Making micro-credentials work for learners, employers and providers. Deakin University. Polanyi, M. (1966). The logic of tacit inference. Philosophy, 41(155), 1-18.
32. Russell, S., Norvig, P., Popineau, F., Miclet, L., & Cadet, C. (2021). Intelligence artificielle: Une approche moderne (4ᵉ édition). Pearson France.
33. Schumpeter, J. A. (1976). Capitalism, socialism, and democracy. George Allen & Unwin Ltd.
34. Standing, G. (2017). Basic income: And how we can make it happen. Penguin Books.
35. Susskind, D. (2020). A world without work: Technology, automation and how we should respond. Penguin Books. Vallas, S., & Schor, J. B. (2020). What do platforms do? Understanding the gig economy. Annual Review of Sociology, 46(1), 273-294. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-121919-054857
36. WEF, (2023). World Economic Forum. The Future of Jobs 2023. Url: https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2023/ adresinden 15 Kasım 2025 tarihinde alınmıştır.
37. Wilson, H. J., & Daugherty, P. R. (2018). Collaborative intelligence: Humans and AI are joining forces. Harvard Business Review, 96(4), 114-123.
38. Yankın, F. B. (2019). Dijital dönüşüm sürecinde çalışma yaşamı. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 7(2), 1-38.
39. Zarifhonarvar, A. (2024). Economics of ChatGPT: A labor market view on the occupational impact of artificial intelligence. Journal of Electronic Business ve Digital Economics, 3(2), 100-116. https://doi.org/10.1108/JEBDE-10-2023-0021