DİJİTAL DÖNÜŞÜMDE YENİ BİR KAVRAM: E-HASTANE

Öz

Sağlık alanında dijitalleşmenin hızla arttığı görülmektedir. Sağlık 4.0 kapsamında ele alınabilecek sağlıkta dijital dönüşüm günümüzde Sağlık 5.0 boyutuna ulaşmıştır ve dijital hastane, sanal hastane, meta hastane gibi hastane türleri ortaya çıkmıştır. Elektronik hastane (e-hastane) de bu kapsamda incelenmesi gereken bir hastane türüdür. E-hastane hem dijitalleşmiş geleneksel hastaneleri hem de tamamen sanal ortamda hizmet sunan yataksız hastaneleri içeren bir kavramdır. Bu çalışmada e-hastane kavramının e-hastanenin bileşenleri (mobil sağlık uygulamaları, giyilebilir teknolojiler, robotik sistemler, sanal ve artırılmış gerçeklik vb.) çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Amaç doğrultusunda e-hastane kavramı, özellikleri, modelleri (dijitalleşmiş geleneksel hastaneler, sanal hastaneler, internet hastaneleri), e-hastaneye örnek olabilecek somut örnekler, dijital sağlık uygulamaları, e-hastane ve dijital sağlık uygulamalarının avantajları ve dezavantajları irdelenmiştir. E-hastane kapsamında kullanılan dijital sağlık uygulamalarının; hizmet kalitesini artırma, maliyet tasarrufu sağlama, hızlı ve doğru tanı konulmasını sağlama, erişilebilirliği artırma gibi avantajlar sağlasa da veri güvenliğinin sağlanması, hasta mahremiyetinin ihlali, dijital eşitsizlikleri artırma gibi sorunları da ortaya çıkardığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• E-hastane
• Elektronik hastane
• Dijital dönüşüm

A NEW CONCEPT IN DIGITAL TRANSFORMATION: E-HOSPITAL

Öz

Digitalization is rapidly increasing in the healthcare sector as well. Particularly within the scope of Health 4.0, the digital transformation in healthcare has now reached the dimension of Health 5.0, leading to the emergence of various hospital types such as digital hospitals, virtual hospitals, and meta hospitals. The electronic hospital (e-hospital) is also a type of hospital that should be examined within this framework. The e-hospital is a concept that includes both digitalized traditional hospitals and bedless hospitals that provide services entirely in virtual environments. This study aims to examine the concept of e-hospitals within the framework of e-hospital components (mobile health applications, wearable technologies, robotic systems, virtual and augmented reality, artificial intelligence, etc.). In line with this aim, the concept of e-hospital, the characteristics, e-hospital models (digitalized traditional hospitals, virtual hospitals, internet hospital), concrete examples of e-hospitals, digital health applications, and the advantages and disadvantages of e-hospitals and digital health applications were examined. Although digital health applications used within the scope of e-hospitals provide advantages such as improving service quality, reducing costs, enabling faster and more accurate diagnosis, and increasing accessibility, they also bring challenges such as ensuring data security, violating patient privacy, and increasing digital inequalities.

Anahtar Kelimeler

• E-hospital
• Electronic hospital
• Digital transformation

Kaynakça

1. Ak, B. (2013). Sağlıkta yeni hedef: Dijital hastaneler. Akademik Bilişim 2013–XV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri (s. 971-976). Antalya, Türkiye.
2. Ak, S. (2023). Dijital hastane dönüşümünde Türkiye. Güncel Sağlık Yönetimi Dergisi, 1(1), 24-35. Akalın, B., ve Veranyurt, Ü. (2020). Sağlıkta dijitalleşme ve yapay zekâ. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 2(2), 128-137.
3. Al Kuwaiti, A., Nazer, K., Al-Reedy, A., Al-Shehri, S., Al-Muhanna, A., Subbarayalu, A. V., ... & Al-Muhanna, F. A. (2023). A review of the role of artificial intelligence in healthcare. Journal of personalized medicine, 13(6), 1-22.
4. Al Sumaiti, H., & Al Marzooqi, I. (2023). Virtual Hospitals-A literature review. ScienceOpen Preprints.
5. Alkan, A. ve Erdem, R. (2021). Yönetim ve hizmetlerin dijitalleşmesi: sağlık. E. Eke (Ed.), Yönetim: dijital çağın yeni normal pratikleri. (s. 233-262). Nobel Akademik Yayıncılık.
6. Aydan, M. (2021). Sağlıkta nanoteknoloji. C. Korku (Ed.), Sağlık sektöründe yenilikçi teknolojiler. (s. 403-422). Nobel Akademik Yayıncılık.
7. Balaraman, P., & Kosalram, K. (2013). E-hospital management & hospital information systems-changing trends. International Journal of Information Engineering and Electronic Business, 5(1), 50-58.
8. Bayer, S. (2022). Metaverse ve sağlık uygulamaları. S. Öz, C. Akyıldız ve R. Yılmaz (Ed.), Metaverse. (s. 45-82). Hiperyayın.

9. Boulaiz, H., Alvarez, P. J., Ramirez, A., Marchal, J. A., Prados, J., Rodríguez-Serrano, F., ... & Aranega, A. (2011). Nanomedicine: application areas and development prospects. International journal of molecular sciences, 12(5), 3303-3321.
10. BThaber. (2019). Türkiye 177 dijital hastane ile dünya ikincisi. https://www.bthaber.com/turkiye-177-dijital-hastane-ile-dunya-ikincisi/ adresinden 25 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
11. Büyükgöze, S. ve Dereli, E. (2019). Toplum 5.0 ve dijital sağlık. T. Yücehan ve U. Saray (Ed.), IV. Uluslararası Bilimsel ve Mesleki Çalışmalar Kongresi-Fen ve Sağlık Tam Metin Bildiri Kitabı, (s. 276-280).
12. Çakmak, R. (2024). Yeni bir hastane modeli: internet hastanesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33(2), 610-620.
13. Demirel, D. (2017). Hospital management information systems in health sector and development in Turkey. Journal of Current Researches on Health Sector, 7(1), 37-49.
14. Eke, E., Çetin, R., ve Çetin, B. (2018). Mobil sağlık uygulamalarının güvenliğine ilişkin haberler aracılığıyla yaşanan etik sorunların değerlendirilmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(3), 129-145.
15. Evital. (2025). https://evital.com.tr/ adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
16. EY Türkiye. (2023). Dijital sağlıkta dünya ve Türkiye perspektifi. https://www.ey.com/content/dam/ey-unified-site/ey-com/tr-tr/industries/life-sciences/documents/dijital-saglikta-dunya-ve-turkiye-perspektifi-raporu.pdf
17. Gök Metin Z. ve Özdemir L. (2015). Nanoteknolojinin sağlık alanında kullanımı ve hemşirenin sorumlulukları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 18(3): 235-244.
18. Güder, M. ve Alkan, A. (2023). Hastalıkların tedavisinde fiziki hastadan e-hastaya yolculuk. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 18(1), 207-218.
19. Han, Y., Lie, R. K., & Guo, R. (2020). The internet hospital as a telehealth model in China: systematic search and content analysis. Journal of medical Internet research, 22(7), 1-9.
20. Hoşgör, H. (2022). Sağlık alanında sanal gerçekliğin kullanımı: Türkiye ve Dünyadan örnekler. Fenerbahçe University Journal of Health Sciences, 2(3), 647-660.
21. Iqbal, A. I., Aamir, A., Hammad, A., Hafsa, H., Basit, A., Oduoye, M. O., ... & Jabeen, S. (2024). Immersive technologies in healthcare: An in-depth exploration of virtual reality and augmented reality in enhancing patient care, medical education, and training paradigms. Journal of Primary Care & Community Health, 15, 1-13.
22. Işık, O., ve Akbolat, M. (2010). Bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri kullanımı: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. Bilgi Dünyası, 11(2), 365-389.
23. İleri, Y. Y. (2018). Sağlık yönetim bilişim sistemleri (1. Baskı). Çizgi Kitabevi Yayınları.
24. İstanbul Beykent Üniversitesi. (2020, Nisan 2). ''Sanal Hastane'' ile Hem Vatandaşa Hem Doktora Destek. https://www.beykent.edu.tr/haberler/detay/2020/04/01/sanal-hastane-ile-hem-vatandasa-hem-doktora-destek adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
25. Jackson, T. M., Ward, K., Saad, S., White, S. J., Poudel, S., Raffan, F., ... & Lau, A. Y. (2024). Virtual Hospitals and Patient Experience: Protocol for a Mixed Methods Observational Study. JMIR Research Protocols, 13(1), e58683.
26. Kalender, N. ve Özdemir, L. (2014). Yaşlılara sağlık hizmetlerinin sunumunda tele-tıp kullanımı. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(1), 50-58.
27. Karaman, S. (2021). Sağlıkta sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik. C. Korku (Ed.), Sağlık sektöründe yenilikçi teknolojiler. (s. 375-402). Nobel Akademik Yayıncılık.
28. Khan, A., & Mir, M. S. (2021). Digital hospitals. Scholarly Journal of Biological Science, 10(1), 1-2.
29. Kılıç, T. (2016). Digital hospital; an example of best practice. International Journal of Health Services Research and Policy, 1(2), 52-58.
30. Kılıç, T. (2017). e-Sağlık, iyi uygulama örneği; Hollanda. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 203-217.
31. Koca, G. Ş. (2021). Sağlıkta robotik. C. Korku (Ed.), Sağlık sektöründe yenilikçi teknolojiler. (s. 249-288). Nobel Akademik Yayıncılık.
32. Kyrarini, M., Lygerakis, F., Rajavenkatanarayanan, A., Sevastopoulos, C., Nambiappan, H. R., Chaitanya, K. K., et al. (2021). A survey of robots in healthcare. Technologies, 9(1), 1-26.
33. Li, C., Lin, S. H., & Chib, A. (2020). The state of wearable health technologies: a transdisciplinary. Mobile Media & Communication, 00(0), 1-24.
34. Li, Y., Hu, H., Rozanova, L., & Fabre, G. (2022). COVID-19 and internet hospital development in China. Epidemiologia, 3(2), 269-284.
35. Margolis, S. A. & Ypinazar, V. A. (2008). Tele-pharmacy in remote medical practice: the royalflying doctor service medical chest program. Rural and Remote Health, 8(2), 1-10.
36. Mercy. (2025). Mercy Virtual Program About Mercy. https://www.mercy.net/about/virtual-care-program adresinden 25 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
37. Ministry of Health. (2025). SEHA Virtual Hospital Our Future is Today. https://www.moh.gov.sa/en/Ministry/Projects/Documents/Seha-Virtual-Hospital.pdf adresinden 25 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
38. NHS England. (2025a). Virtual wards operational framework. https://www.england.nhs.uk/long-read/virtual-wards-operational-framework/ adresinden 25 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
39. NHS England. (2025b). https://www.england.nhs.uk/virtual-wards/what-is-a-virtual-ward/ adresinden 25 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
40. O’Sullivan-Dale, U. (2024, Mayıs 30). ‘World’s first’ AI hospital with virtual doctors opens in China. https://www.roboticsandautomationmagazine.co.uk/news/healthcare/worlds-first-ai-hospital-with-virtual-doctors-opens-in-china.html adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
41. Samar, W. (2025, Temmuz 11). The world’s first AI Hospital, developed in China, is transforming healthcare, highlighting Asia’s position in healthcare innovation. https://med-tech.world/news/chinas-ai-hospital-transforming-healthcare/ adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
42. Sydney Local Health District Virtual Hospital. (2025a). Sydney Local Health District Virtual Hospital About. https://slhd.health.nsw.gov.au/rpavirtual/about adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
43. Sydney Local Health District Virtual Hospital. (2025b). Sydney Local Health District Virtual Hospital History. https://slhd.health.nsw.gov.au/rpavirtual/about/history adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
44. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, (2021, Haziran 9). Dr. E-Nabız Tüm Türkiye’de! https://sbsgm.saglik.gov.tr/TR-81259/dr-e-nabiz-tum-turkiyede.html adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
45. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2018). Tam Donanımlı Dijital Hastane Kılavuzu. https://dijitalhastane.saglik.gov.tr/Eklenti/23473/0/tam-donanimli-dijital-hastane-kilavuzupdf.pdf, adresinden 1 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
46. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü. (2025). Tele Sağlık Hizmetleri. https://www.hssgm.gov.tr/TeleHealth adresinden 26 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
47. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2025a). Dijital-Kağıtsız Hastane Nedir?. https://dijitalhastane.saglik.gov.tr/TR-5007/dijital-kagitsiz-hastane-nedir.html, adresinden 18 Mart 2025 tarihinde alınmıştır.
48. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2025b). Seviye 7 Hastanelerimiz. https://dijitalhastane.saglik.gov.tr/TR-56261/emram-seviye-7.html adresinden 25 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
49. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2025c). https://uhds.saglik.gov.tr/uhds/#/ adresinden 11 Aralık 2025 tarihinde alınmıştır. Tüfekçi, N., Yorulmaz, R., ve Cansever, İ. H. (2017). Digital hospital. Journal of Current Researches on Health Sector, 7(2), 144-156.
50. Udegbe, F. C., Ebulue, O. R., Ebulue, C. C., & Ekesiobi, C. S. (2024). The role of artificial intelligence in healthcare: A systematic review of applications and challenges. International Medical Science Research Journal, 4(4), 500-508.
51. Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik (Karar Sayısı: 31746, Kabul Tarihi: 10.02.2022, Resmî Gazete: 10.02.2022).
52. Ülke, R., ve Atilla, E. A. (2020). Sağlık hizmetlerinde bilişim sistemleri ve e-sağlık: Ankara ili örneği. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 6(1), 86-100.
53. Ürek, D. (2021). Sağlıkta giyilebilir teknolojiler. C. Korku (Ed.), Sağlık sektöründe yenilikçi teknolojiler. (s. 157-186). Nobel Akademik Yayıncılık.
54. Van Rooij, T. & Marsh, S. (2016). eHealth: past and future perspectives. Personalized Medicine, 13(1), 57-70.
55. WHO European Region. (2022). Equity within digital health technology within the WHO European Region: a scoping review. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/c0b312f6-4877-4d2a-aa66-769e84625226/content
56. WHO. (2010). Telemedicine: opportunities and developments in member states: report on the second global survey on eHealth 2009 (global observatory for eHealth series, volume 2). Switzerland: WHO Press. p. 1-93.
57. WHO. (2011). mHealth: new horizons for health through mobile Technologies: based on the findings of the second global survey on eHealth (Global observatory for eHealth series-volume 3). Switzerland: WHO Press. p. 1-102.
58. WHO. (2021). Global strategy on digital health 2020-2025. Geneva: World Health Organizastion. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/344249/9789240020924-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y.
59. WHO. (2022). Digital health not accessible by everyone equally, new study finds. https://www.who.int/europe/news/item/21-12-2022-digital-health-not-accessible-by-everyone-equally-new-study-finds?utm_source=chatgpt.com adresinden 9 Ekim 2025 tarihinde alınmıştır.
60. Wortley, D., An, J. Y., & Nigg, C. R. (2017). Wearable technologies, health and well-being: A case review. Digital Medicine, 3(1), 11-17.
61. Yu, L., Lu, Y., & Zhu, X. (2012). Smart hospital based on internet of things. Journal of networks, 7(10), 1654-1661.