COMPARATIVE ANALYSIS OF CIGARETTE AND ALCOHOL USE IN TURKEY WITH OECD COUNTRIES

Öz

The aim of this study is to reveal the current situation regarding cigarette and alcohol consumption in Turkey and to develop solution-oriented recommendations. The research is descriptive in nature and is based on data published by the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). The data were collected through document analysis and evaluated using comparative analysis techniques. The findings indicate that Turkey’s cigarette consumption is well above the OECD average, while alcohol consumption is among the lowest. These two extreme values demonstrate that Turkey significantly diverges from the general OECD consumption pattern. The results also show that consumption behaviors in Turkey are strongly influenced not only by economic or social factors but also by cultural, religious, and political determinants. This situation highlights the necessity for policymakers to adopt holistic approaches that take into account these multidimensional influences.

Anahtar Kelimeler

• Alcohol
• Cigarettes
• OECD Countries
• Turkey

TÜRKİYE’DE SİGARA VE ALKOL KULLANIMININ OECD ÜLKELERİ İLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’deki sigara ve alkol kullanımına ilişkin mevcut durumu ortaya koymak ve bu konuda çözüm önerileri geliştirmektir. Çalışma, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) verilerine dayalı olarak betimsel (deskriptif) nitelikte yürütülmüştür. Veriler doküman incelemesi yöntemiyle toplanmış, karşılaştırmalı analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, Türkiye’nin sigara tüketiminde OECD ortalamasının oldukça üzerinde, alkol tüketiminde ise en düşük seviyelerde yer aldığını göstermektedir. Bu iki uç değer, Türkiye’nin genel OECD tüketim deseninden belirgin biçimde ayrıştığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, Türkiye’deki tüketim davranışlarının yalnızca ekonomik veya sosyal etkenlerle değil, aynı zamanda kültürel, dini ve politik faktörlerle de güçlü biçimde ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu durum, politika yapıcılar için farklı boyutları dikkate alan bütüncül yaklaşımların gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Alkol
• Sigara
• OECD Ülkeleri
• Türkiye

Kaynakça

1. Aşut, Ö. (Ed.). (1993). Hekim ve sigara (1. Baskı). Ankara: Türk Tabipler Birliği Yayınları.
2. Arı, O. (1982). Sigara ve insan. İstanbul: Yeni Asya Yayınevi.
3. Bilir, N., Doğan, B. G. ve Yıldız, A. N. (1997). Sigara içme konusundaki davranışlar ve tutumlar (Hacettepe Halk Sağlığı Vakfı Yayını, Yayın No:7). Ankara.
4. Bilir, N., Özcebe, H., Ergüder, T. ve Mauer-Stender, K. (2012). Tobacco control in Turkey: Story of commitment and leadership. WHO Euro. https://doi.org/10.1093/eurpub/ckv172.016
5. Boran, M. (2017). Tütün/sigara ve kât gibi zararlı maddelerin dini hükmü. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi(29), 425-455. https://dergipark.org.tr/en/pub/ihad/issue/72111/1227872
6. Coşkunol, H. ve Çelikkol, A. (1996). Alkol kullanım bozuklukları. A. Çelikkol (Ed.), Alkol kullanım bozuklukları ve tedavisi içinde (s. 141-155). İzmir: Ege Psikiyatri Sürekli Yayınları.
7. Corrao, M. A., Guindon, G. E., Cokkinides, V. ve Sharma, N. (2000). Building the evidence base for global tobacco control. Bulletin of the World Health Organization, 78(7), 884-890. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2560810/pdf/10994261.pdf
8. Ekşi, A. (1990). Çocuk, genç, ana babalar. İstanbul: Bilgi Yayınevi.

9. Ergüder, T. (2011). DSÖ tütün kontrolü çerçeve sözleşmesi ve Türkiye. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Platformu Dergisi, 17, 14-17.
10. OECD. (2005). Health at a glance: OECD indicators. https://www.oecd-ilibrary.org/health-at-a-glance-2015_5jrvz92c76ln.pdf adresinden 05 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
11. OECD. (2025). Veri bankası. https://data-explorer.oecd.org/ adresinden 10 Ekim 2025 tarihinde alınmıştır.
12. World Health Organization. (2002). The world health report 2002: Reducing risks, promoting healthy life. https://nepc.colorado.edu/sites/default/files/whr_overview_eng.pdf adresinden 22 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
13. World Health Organization. (2014). Global status report on alcohol and health 2014. https://www.afro.who.int/sites/default/files/2017-06/msb_gsr_2014_1.pdf adresinden 10 Eylül 2025 tarihinde alınmıştır.
14. World Health Organization. (2018). Global status report on alcohol and health 2018. https://www.who.int/publications/i/item/9789241565639 adresinden 15 Ekim 2025 tarihinde alınmıştır.
15. World Health Organization. (2019). WHO report on the global tobacco epidemic 2019: Offer help to quit tobacco use. https://www.who.int/publications/i/item/9789241516204 adresinden 16 Ekim 2025 tarihinde alınmıştır.
16. Ögel, K. (2002). Madde bağımlılarına yaklaşım ve tedavi (Doktorlar, psikologlar, rehberler ve diğer ilgilenenler için). IQ Kültür Sanat Yayıncılık.