Postgraduate Students’ Opinions on Visiting Museum: The Islamic Science and Technology History (ISTHM)

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 28 - 48, 26.12.2025

Fatmagül Kargın , Hatice Karaer

https://doi.org/10.58667/sedder.1676451

Öz

This research aimed to examine the postgraduate students’ opinions regarding the visit to the Islamic Science and Technology History Museum (ISTHM). The case study model, one of the qualitative research designs, was chosen in the research. The participants of the research were 11 volunteer graduate students participated in the ISTHM visit organized by the Rectorate of a state university, in 2019, which accepted as the year of Prof. Dr. Fuat Sezgin. The data of research were collected from the opinion form containing 14 open-ended questions prepared by the researchers, from which expert opinions were solicited, and from semi-structured interviews conducted via WhatsApp, and analysed in 14 categories with content analysis. From the findings, it can be said that the appeals to many disciplines, reflects Islamic science and technology in the past, includes artefacts relevant to today, the museum has impressive power, there are artefacts that can inspire, and it is a place that should be visited by almost everyone and used for educational purposes. In the context, it is suggested that the museum should be promoted effectively, teachers and students should be encouraged to visit the museum on-site or online, and the museum should be used as an outdoor learning environment as it contains artefacts from different disciplines.

Anahtar Kelimeler

Science and technology museums , Islamic science and technology history museum , Student opinions , Museums

Lisansüstü Öğrencilerinin Müze Ziyaretine İlişkin Görüşleri: İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi (İBTTM)

Öz

Bu araştırmada lisansüstü öğrencilerinin İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesine (İBTTM) düzenlenen ziyarete ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını Prof. Dr. Fuat Sezgin yılı olarak kabul edilen 2019’da bir devlet üniversitenin Rektörlüğü tarafından düzenlenen İBTTM gezisine katılan ve farklı alanlarda lisansüstü öğrenim gören 11 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri araştırmacılar tarafından hazırlanan, uzman görüşü alınan 14 açık uçlu sorudan oluşan görüş formu ve WhatsApp üzerinden yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış olup içerik analiziyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulardan müzede birçok alana yönelik eserler olduğu, bu eserlerin geçmiş dönemlerdeki İslam bilim ve teknolojisini yansıttığı, günümüzde karşılığı olan eserler barındırdığı, etkileyici gücünün olduğu, ilham verebilecek niteliğe sahip eserlerin olduğu, hemen herkesin ziyaret etmesi ve eğitim amaçlı kullanılması gereken bir mekân olduğu söylenebilir. Bu bağlamda müzenin tanıtımının iyi yapılması, öğretmen ve öğrencileri müzeyi yerinde veya sanal ortamda ziyaret etmeleri için teşvik edilmesi, farklı disiplinlerde eserler barındırdığı için mekân dışı öğrenme ortamı olarak müzeden aktif şekilde yararlanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilim ve teknoloji müzeleri , İslam bilim ve teknoloji tarihi müzesi , Öğrenci görüşleri , Müzeler

Etik Beyan

Etik kurul adı: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Etik kurul karar tarihi: 28/02/2020; Etik kurul belgesi sayı numarası: 2020/100

Kaynakça

• Akman, B. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin müze eğitimine ilişkin görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 97-115.
• Aktekin, S. (2008). Müze uzmanlarının okulların eğitim amaçlı müze ziyaretlerine ilişkin görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 103-111.
• Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel Sayı 1), Ö395-Ö407.
• Atagök, T. (1999). Yeniden müzeciliği düşünmek. Yıldız Teknik Üniversitesi Basım Yayın Merkezi.
• Atasoy, S. (1984). Müzecilikten yansımalar. Anka.
• Aydoğan, S. (2020). Müzelerin eğitimde kullanılmasına yönelik ortaokul öğretmenlerinin tutumları ve yeterlilik algılarının incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
• Bozdoğan, A. E. (2008). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim merkezlerini fen öğretimi açısından değerlendirmesi: Feza Gürsey Bilim Merkezi örneği. Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 19-41.
• Cebeci, D. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin eğitimde müze kullanımıyla ilişkili görüşlerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
• Çıldır, Z. (2007). Öğretmenlere müzede yetişkin eğitimi: Feza Gürsey Bilim Merkezi örneği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Çınar, C. (2021). Öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde sanal müze kullanımı hakkında görüşleri: İstanbul örneği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi.
• Dilli, R. (2014). Doğa tarihi müzelerinin eğitimdeki rolü. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 40, 81-96.
• Durmuş, A. (2012). Sanal bilim ve teknoloji müzesinde eğitsel ara yüz ajanı kullanımının öğrencilerin ilgi ve başarılarına etkisi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Egüz, Ş. & Kesten, A. (2012). Sosyal bilgiler dersinde müze ile eğitimin öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi: (Samsun ili örneği). İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 81-104.
• Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metotlarına giriş. Anı Yayıncılık.
• Eyice, S. (1985). Arkeoloji müzesi ve kuruluşu. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, 6, 1596-1603. Gerçek, F. (1999). Türk müzeciliği. T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Gılıç, İ. (2020). Sanal müze destekli işbirlikçi İngilizce öğrenme etkinliklerinin ortaokul 7.sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarılarına ve sanal müze memnuniyetlerine etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
• Harsh, S. (2011). Purposeful sampling in qualitative research synthesis. Qualitative Research Journal, 11(2), 63-75. ICOM (International Council of Museum), (2010). Keyconcepts of museology. Armand Colin.
• İnce, Z. (2021). Müzelerin coğrafya eğitimine katkısı: İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi. Namık Kemal Üniversitesi Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 58, 476-492.
• İstanbul Valiliği, (2019). İstanbul’un müzeleri: İslam bilim ve teknoloji tarihi müzesi. http://istanbul.gov.tr/ istanbulun-muzeleri-islam-bilim-ve-teknolojitarihi-muzesi
• Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
• Kargın, F & Karaer, H. (2023). İslam bilim ve teknoloji tarihi müzesindeki eserlerin fizik öğretim programı ve ders kitapları açısından incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 9(2), 180-201.
• Keleş, V. (2003). Modern müzecilik ve Türk müzeciliği. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 1-2. 1-17.
• Meydan, A., & Akkuş, A. (2014). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Müze Gezilerinin Tarihi ve Kültürel Değerlerin Kazandırılmasındaki Önemi. Marmara Coğrafya Dergisi, 402-422.
• Kervankıran, İ. (2014). Dünyada değişen müze algısı ekseninde Türkiye’deki müze turizmine bakış. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 345-369
• Kervankıran, İ. & Eryılmaz, A.G. (2017). İnanç turizmine yönelik ziyaretçi algılarının demografik farklılıklar açısından incelenmesi: Konya Mevlâna müzesi örneği. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 59, 276-296.
• Kesebir, G. (2021). Öğretmenlere yönelik çevrimiçi müze eğitimi tasarımının geliştirilmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Kıral, B. (2021). Nitel araştırmalarda fenomenoloji deseni: türleri ve araştırma süreci. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 10(4), 92-104.
• Kısa, Y. (2012). Sosyal bilgiler öğretiminde müze kullanımına ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi.
• Kültür Bakanlığı, (2023). Genel müdürlük. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-43253).
• Mansel, A. M. (1960). Osman Hamdi Bey. Belleten, 24 (94), 291-301.
• Mansel, A. M. (1971). Ege ve Yunan tarihi. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
• Meydan, A. & Akkuş, A. (2014). Sosyal bilgiler öğretiminde müze gezilerinin tarihi ve kültürel değerlerin kazandırılmasındaki önemi. Marmara Coğrafya Dergisi 29, 402-429 https://dooi.org.10.14781/mcd. 92390
• Museums. (2020). Islamic Museums. https://museu.ms/search/index? keyword= islamic&documenttype =institutionunit.
• Muze.gov.tr. (2020). İslam bilim ve teknoloji tarihi müzesi. https://muze. gov.tr/ muze- detay? SectionId =IBT01&DistId=MRK
• Önder, M. (1990). Türkiye müzeleri. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Özben, Ç. (2017). Türkiye’de eğitim müzeleri sorunlar ve çözüm önerileri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Özkasım, H. ve Ögel, S. (2005). Türkiye’de müzeciliğin gelişimi. İTÜ Dergisi, 2(1), 96-102.
• Tekindal, M., & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153-172.
• Salbacak, Z. (2011). Müze eğitimi alanında yapılmış olan lisansüstü tezlerin ve bitirme projelerinin belirlenen ölçütlere göre incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Sevigen, E., Acun, İ. Üztemur, S. (2022). Müze eğitimi uygulamalarının öğrencilerin somut kültürel miras ve sosyal bilgiler dersine yönelik tutum ve görüşlerine etkisi: Bir karma yöntem araştırması. Journal of History School, 58, 1718-1752.
• Skylife, (2013). İslam bilim ve teknoloji tarihi müzesi. https://www.skylife.com/tr/2013-11/islam-bilim-ve-teknoloji-tarihi-muzesi
• Sofuoğlu, S. (2019). Müze eğitiminin eleştirel düşünme eğilimine ve problem çözme becerisine etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Sözver, E. (2015). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin müze, kültür, tarih, alan bilgisi ve bilinç düzeylerinin incelenmesi: Kars İli örneği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kafkas Üniversitesi.
• Şahan, M. (2005). Müze ve eğitim. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4, 487-501.
• Şanlıer, A. (2018). Ortaokul 8. sınıf görsel sanatlar dersi müze uygulaması: İstanbul örneği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
• Şar, E. (2013). Eğitim fakültelerinde müze eğitimi dersi gerekliliği üzerine. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 83-90.
• Şen, H. (2015). Dünyanın ilk kıble pusulalarından kıble. Yedi Kıta Dergisi, 87, 58-62.
• Ustaoğlu, A. (2019). Ortaokul sosyal bilgiler derslerinde müzelerin önemi ve kullanılma durumlarına ilişkin öğretmen görüşleri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Yaşar, E. (2014). Bilim müzesi ziyaretçilerinin müze istasyonundan öğrendiklerinin bilgi hiyerarşisi ile ölçülmesi ve istasyondan öğrenilenlerin istasyonun tasarım amacı ile karşılaştırılması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Yener, D., Aksüt, P., Kiras, B., Yener, Y. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim gezisi ve fen-teknoloji- toplum-çevre konusundaki görüşleri: Müzede bilim örneği. Başkent University Journal of Education, 5(2), 212-224
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Baskı). Seçkin Yayıncılık. Yücel, E. (1999). Türkiye’de müzecilik. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.