Evaluation of Inter-Scale Parameters in Dementia Village Design Through Examples

Öz

In European countries, various policies and projects are being developed and implemented to meet the needs of the aging population. These projects also explore solutions for elderly dementia patients as a disadvantaged group. Dementia villages are designed to enable elderly patients to live together, retain independence, and remain in familiar environments, which may help slow or stabilize disease progression. This study identifies inter-scalar design criteria through dementia villages and conducts visual analyses of selected projects. Since it was the first project of its kind, the Hogeweyk Dementia Village was examined, and nine other projects modeled after it were included in the sample. The study follows a four-stage qualitative research design. The first stage involved a literature review, the second stage established design parameters, the third stage conducted content and visual analyses, and the final stage presented the findings. The results indicate that dementia villages should meet design needs including spatial form, circulation planning, comfort conditions, safety, esthetics, autonomy, socialization, and privacy.

Anahtar Kelimeler

• Dementia Villages
• Dementia
• Design Principles
• Disadvantaged People
• Hogeweyk Dementia Village

Demans Köyleri Tasarımında Ölçekler Arası Parametrelerin Örnekler Üzerinden Değerlendirilmesi

Öz

Avrupa ülkelerinde, yaşlanan nüfusun ihtiyaçlarına yönelik çeşitli politikalar ve projeler geliştirilip uygulanmaktadır. Bu projelerde, dezavantajlı gruplara dahil edilebilecek yaşlı demans hastalarının ihtiyaçlarına yönelik çözümler de araştırılmaktadır. Çözüm olarak, yaşlı demans hastalarının bir arada, kendi doğal yaşam alanlarından koparılmadan, kendi kendine yetebildiği, hastalığın gerilemesini veya stabil tutulmasını sağlayan demans köyleri tasarlanmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, demans köyleri tasarımları üzerinden ölçekler arası tasarım ölçütlerinin belirlenmesi ve örnek projeler üzerinde görsel analizlerinin yapılmasıdır. Bu bağlamda gerçekleştirilen ilk proje olması nedeniyle Hogeweyk Demans Köyü incelenerek, bu modeli örnek alarak gerçekleştirilen on proje örnekleme dahil edilmiştir. Çalışma, dört aşamalı nitel araştırma deseniyle gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada literatür taraması, ikinci aşamada tasarım parametreleri oluşturulmuş, üçüncü aşamada içerik ve görsel analizler yapılmış, son aşamada ise bulgular sunulmuştur. Çalışmanın sonucunda, demans köylerinin uygun form, düşey/yatay sirkülasyon kurgusu, donatı ve fiziksel konfor şartları, güvenlik ve güvende olma hissi, estetik doyum, konforlu hissetme, özyeterlilik, sosyalleşme ve mahremiyet gibi kavramsal ihtiyaçların sağlanması gerektiği ve bu ölçütlerin karşılanmasının önem taşıdığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Demans Köyleri
• Demans
• Tasarım Ölçütleri
• Dezavantajlı Bireyler
• Hogeweyk Demans Köyü

Kaynakça

1. Akan, E. (2023). Toplumun Yaşlanması ve Yaşlılıkta Barınma Problemi Bağlamında Kurumsal Yaşlı Yaşam Alanları Tasarımı. Senectus, 1(2), 145-184. https://doi.org/10.26650/senectus.2023.1.2.0013 google scholar
2. Altuncu, D. (2023). Toplumsal Bütünleşme Modeli Olarak Yeni Mekânsal Örgütlenmeler: Çağdaş Yaşlı Yaşam Merkezleri. Senectus, 1(2), 185-206. https://doi.org/10.26650/senectus.2023.1.2.0012r google scholar
3. Andrews, J., ve Molyneaux, P. (2013). Dementia: Finding housing solutions. London: National Housing Federation. Retrieved from http://s3-eu-west-1.amazonaws.com/pub.housing.org.uk/ Dementia_-_Finding_housing_solutions.pdf google scholar
4. Baragwanath A, (1997). Bounce and balance: a team approach to risk management for people with dementia living at home, in State of the Art in Dementia Care Ed. M Marshall,Centre for Policy on Ageing, 1923 Ironmonger Row, London EC1V 3QP, pp 102-105 google scholar
5. Be the Care Concept. (n.d.). De Hogeweyk. Retrieved from https://www.bethecareconcept.com/ de-hogeweyk/ google scholar
6. Birleşmiş Milletler (2015). Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri. https://sdgs.un.org/ goals#icons google scholar
7. Burton, E., & Mitchell, L. (2006). Inclusive urban design: Streets for life. Amsterdam Heidelberg: Elsevier. google scholar
8. Cankurtaran, M., & Arıoğul, S. (2011). Demans ve Alzheimer Hastalığı. Retrieved from http://www. teb.org.tr/images/upld2/ecza_akademi/makale/20110113040255demans_alzheimer.pdf google scholar

9. Çelebi Şeker, N., Aytıs, S. (2022). Zihin farklı bireyler için bağımsız yaşam merkezi tasarım parametreleri. Mimarlık ve Yaşam, 7(1), 65-93. google scholar
10. DiverCity Magazine. (n.d.). Germany: The ideal city for seniors. DiverCity Magazine. Retrieved from https://www.divercitymag.be/en/germany-the-ideal-city-for-seniors/ google scholar
11. Eyüboğlu, H., & Zorlu, T. (2021). Yerinde yaşlanma ve konutlarda yaşama mekanlarının tasarımı. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 14(2), 59-69. https://doi.org/10.46414/yasad.974658 google scholar
12. Fang B, Yan E. (2018). Abuse of Older Persons With Dementia: A Review of the Literature. Trauma Violence Abuse. 19(2):127-147. doi: 10.1177/1524838016650185. Epub 2016 May 31. PMID: 27247138. google scholar
13. Gezondheid Patiëntenrechten (t.y). Belgisch Staatsblad. Retrieved from https://www.belgium.be/ nl/gezondheid/gezondheidszorg/patientenrechten google scholar
14. Godwin, B. (2015). Hogewey: A ‘home from home’ in the Netherlands. Journal of Dementia Care, 23(3), 28-31. google scholar
15. Grey, T. (2015). Universal Design and Dementia. Housing Ireland. Spring. 12-14. google scholar
16. Grey, T., Dyer, M., Pierce, M., & Cahill, S. (2015). Universal design guidelines: Dementia friendly dwellings for people with dementia, their families and carers. google scholar
17. Halsall, T., Macdonald, S. (2015). Volume 1: Design for dementia - A guide provides helpful guidance in the design of exterior and interior environments. google scholar
18. Haubursin, C.(2022). How “dementia villages” work. Retrieved from: https://www.vox.com/ videos/23311747/dementia-villages-elderly-care-senior-home google scholar
19. Jenkins, Catharine & Smythe, Analisa. (2013). Reflections on a visit to a dementia care village. Nursing older people. 25. 14-9. 10.7748/nop2013.07.25.6.14.e478. google scholar
20. Kjolberg, T. (2016). Dementia village in Denmark. Daily Scandinavian. https://www.dailyscandinavian. com/dementia-village-denmark/ google scholar
21. Koçak, H., Keskin, M., & Canatan, A. (2024). Aktif yaşlanma konusunda bibliyometrik bir analiz: Mevcut durum ve eğilimler. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD) / Elderly Issues Research Journal (EIRJ), 17(1), 1-20. google scholar
22. Konuk, M., & Kaya, A. (2018). Huzurevleri ve tasarım ölçütlerinin irdelenmesi: Bolu ve Düzce örnekleri. Tykhe Sanat Ve Tasarım Dergisi, 3(5), 271-294. google scholar
23. Krier, D., de Boer, B., Hiligsmann, M., Wittwer, J., & Amieva, H. (2023). Evaluation of dementia- friendly initiatives, small-scale homelike residential care, and dementia village models: A scoping review. Journal of the American Medical Directors Association, 24(7), 1020–1027.e1. https:// doi.org/10.1016/j.jamda.2023.03.024 google scholar
24. Li, Z. (2022). What Are ‘Dementia Villages’ And How Do They Work?. Retrieved from: https:// archinspires.com/2022/11/16/what-are-dementia-villages-and-how-do-they-work/ google scholar
25. Livingston, G., Huntley, J., Sommerlad, A., Ames, D., Ballard, C., Banerjee, S., Mukadam, N. (2020). Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. The Lancet, 396(10248), 413-446. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30367-6 google scholar
26. Mitchell, Lynne & Burton, Elizabeth & Raman, Shibu & Blackman, Timothy & Jenks, Mike & Williams, Katie. (2003). Making the outside World Dementia-Friendly: Design Issues and Considerations. Environment and Planning B: Planning and Design. 30. 605-632. 10.1068/ b29100. google scholar
27. National Institute on Aging. (t.y.). Long-Term Care Facilities: Assisted Living, Nursing Homes, and Other Residential Care. Retrieved from https://www.nia.nih.gov/health/assisted-living-and- nursing-homes/long-term-care-facilities-assisted-living-nursing-homes google scholar
28. Nordic Office of Architecture. (2020). Carpe Diem Dementia Village. ArchDaily. Retrieved from https://www.archdaily.com/955466/carpe-diem-dementia-village-nordic-office-of-architecture google scholar
29. Öden, T. N., Yavuz Van Giersbergen, M. (2021). Düşme ve Düşmelere Bağlı Yaralanmaların Azaltılması için Kanıt Temelli Uygulama Önerileri. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 18(1), 17-40. google scholar
30. Planos, J. (2014). The Dutch village where everyone has dementia. The Atlantic. https://www. theatlantic.com/health/archive/2014/11/the-dutch-village-where-everyone-has-dementia/382195/ google scholar
31. Phlix, M., Vanrie, J., Petermans, A. et al. The (Im)Material Home: Exploring Older Migrants’ Home Experiences Situated within Material and Immaterial Settings of Home. An Exploratory Study in Belgium. J Cross Cult Gerontol (2025). https://doi.org/10.1007/s10823-025-09522-3 google scholar
32. Public Law. (1996). Health ınsurance portabılıty and accountabılıty act of 1996, Retrieved from: https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-104publ191/pdf/PLAW-104publ191.pdf google scholar
33. Sakar, Z. M. (2023). İstatistikler ışığında yaşlı bakım hizmetleri alanında ülkemizde uygulanan politikalar. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 179-203. https://doi.org/10.21560/spcd. vi.1206746 google scholar
34. Sofuoğlu Demirbaş, Ü., Çelebi Şeker, N. N.(2024). Yaşlı bireyler için entegre yaşam alanları: Ortak konutlar.IDA: International Design and Art Journal, 6(2), 334-351. google scholar
35. Sturge, J. (2024). The adaptation of the dementia village model: Comparing design features of a Dutch and Canadian dementia village. In Design for dementia, mental health and wellbeing (1st ed., pp. 11). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003318262 google scholar
36. T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2015). Alzheimer hastalığı ve bakım hizmetleri çalıştayı 2015: Çalıştay raporu. https://www.aile.gov.tr/media/5595/alzheimer-hastaligi-ve-bakim- hizmetleri-calistayi-2015-calistay-raporu.pdf google scholar
37. T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). https://www.sbb. gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf google scholar Tsai, Daniel Fu Chang. (2009). A Confucian two-dimensional approach to personhood, dementia and decision-making, in: O’Connor D & Purves B (Eds), Decision Making, Personhood, and Dementia: Examining the Interface. Jessica Kingsley Publishes. google scholar
38. Tutal, O. (2018). Yaşlılık, yaşam çevresi ve evrensel tasarım. In V. Kalınkara (Ed.), Yaşlılık: Disiplinlerarası yaklaşım, sorunlar ve çözümler (pp. 489-502). Nobel Yayınevi. google scholar
39. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2024 (Sayı: 53783). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi- Sonuclari-2024-53783 google scholar
40. van Buuren, L. P. G., ve Mohammadi, M. (2022). Dementia-friendly design: A set of design criteria and design typologies supporting wayfinding. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 15(1), 150-172. https://doi.org/10.1177/19375867211043546 google scholar
41. Van Lieshout, F. (2017). Designs for life. Discover Benelux, 43, s. 22. Retrieved from https://issuu. com/scanmagazine/docs/discoverbenelux_43_july_2017/22 google scholar
42. Vinick, D. (2019). Dementia-friendly design: Hogeweyk and beyond. The British Journal of General Practice: The Journal of the Royal College of General Practitioners, 69(683), 300. https://doi. org/10.3399/bjgp19X703949 google scholar
43. Yorulmaz, E., ve Dirik, G. (2021). Demans tanısı olan kişilere bakım verenler ve bilişsel davranışçı terapi: Sistematik derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(2), 170-191. https://doi. org/10.18863/pgy.732086 google scholar
44. World Health Organization. (2002). Men Ageing and Health, Achieving Health Across The Life Span. Geneva: World Health Organization. google scholar
45. Zorlu, T. (2017). Yaşlılar için konutta iç mekân tasarımı ve ergonomi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 10(2), 40-53. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/347168 google scholar