İnceleme Makalesi

Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası

Cilt: 3 Sayı: 2 24 Eylül 2025
  • Nazife Şişman *
PDF İndir
TR EN

Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası

Öz

Neoliberal rasyonalite ile iç içe geçen “başarılı yaşlanma” söylemi, günümüzde sadece Batı toplumlarında değil, küresel ölçekte hâkim paradigma haline gelmiştir. Tıptaki gelişmeler ve uzayan yaşam süresiyle birlikte ortaya çıkan demografik değişim, yaşlılığı bir “çöküş ideolojisi” ile ilişkilendirmekte ve bu sebeple yaşlılık, “bakım yükü” algısı çerçevesinde ele alınmaktadır. Diğer taraftan Amerika ve Avrupa’da refah devletinin gerilemesi, demografik olarak “bağımlılık oranı”nın artışı ve ekonominin krize endeksli yapısı gibi sebeplerle son yıllarda emeklilik süreçleri gittikçe daha zor hale gelmiş; kurumsallaşan emeklilik, bireyselleşen, belirsizleşen bir sürece dönüşmüş ve emeklilik bir dinlenme dönemi olmaktan ziyade “yeni fırsatlar ve yeni ödevler” alanı veya “iyi yaşlanma görevi” olarak yeniden tanımlanmaya başlanmıştır. Bu makalede, “başarılı yaşlanma” paradigmasının, bireysel faillik ve kontrol, bağımsızlığı koruma ve bağımlılıktan imtina etme, üretken eylem becerisine sahip olma, yaşlılığın getirdiği dezavantajları kabullenmeme gibi temaları öne sürerek ve neoliberal rasyonalite ile iç içe geçerek nasıl yaşlı bireylerin bedenlerini, sağlıklarını ve sosyal yaşamlarını yönetme sorumluluğunu bireylerin omuzlarına yüklediği ve bu yaklaşımın yaşlı emeğini, pazarlık gücü olmayan yedek işgücü olarak devreye sokmaya yönelik politikalara işlerlik kazandırdığı ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Achenbaum, A. (1995). Images of old age in America, 1790–1970: A vision and a re-vision. In M. Featherstone & A. Wernick (Eds.), Images of aging: Cultural representations of later life (pp. 17–26). Routledge. google scholar
  2. Akyurt, M. A. (2024). Evsizlikten kurtulmaya giden yolları açmak. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 44(2), 347–378. https://doi.org/10.26650/SJ.2024.44.2.E1 google scholar
  3. Auster, P. (2016). Kilitli oda (İ. Özdemir, Çev.). Can Yayınları. google scholar
  4. Aysan, M. F., & Aysan, Ü. (2016). Who cares? Elderly care in Turkey. Economia & Lavoro: Rivista di politica sindacale, sociologia e relazioni industriali, 50(3), 33–46. https://doi.org/10.7384/85918 google scholar
  5. Baars, J. (2017). Aging: Learning to live a finite life. The Gerontologist, 57(5), 969–976. https://doi. org/10.1093/geront/gnw089 google scholar
  6. Baars, J., & Phillipson, C. (2013). Introduction. In J. Baars, J. Dohmen, A. Grenier, & C. Phillipson (Eds.), Ageing, meaning and social structure: Connecting critical and humanistic gerontology (pp. 1–10). Policy Press. google scholar
  7. Baltes, M. M. (1996). The many faces of dependency in old age. Cambridge University Press. google scholar
  8. Bauman, Z. (2000). Ölümlülük, ölümsüzlük ve diğer hayat stratejileri (N. Demirdöven, Çev.). Ayrıntı Yayınları. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yaşlılık Sosyolojisi

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yazarlar

Nazife Şişman * Bu kişi benim
0009-0001-6265-2704
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

10 Haziran 2025

Kabul Tarihi

7 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şişman, N. (2025). Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası. Senectus, 3(2), 205-229. https://doi.org/10.26650/senectus.2025.3.2.0965
AMA
1.Şişman N. Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası. Senectus. 2025;3(2):205-229. doi:10.26650/senectus.2025.3.2.0965
Chicago
Şişman, Nazife. 2025. “Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası”. Senectus 3 (2): 205-29. https://doi.org/10.26650/senectus.2025.3.2.0965.
EndNote
Şişman N (01 Eylül 2025) Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası. Senectus 3 2 205–229.
IEEE
[1]N. Şişman, “Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası”, Senectus, c. 3, sy 2, ss. 205–229, Eyl. 2025, doi: 10.26650/senectus.2025.3.2.0965.
ISNAD
Şişman, Nazife. “Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası”. Senectus 3/2 (01 Eylül 2025): 205-229. https://doi.org/10.26650/senectus.2025.3.2.0965.
JAMA
1.Şişman N. Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası. Senectus. 2025;3:205–229.
MLA
Şişman, Nazife. “Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası”. Senectus, c. 3, sy 2, Eylül 2025, ss. 205-29, doi:10.26650/senectus.2025.3.2.0965.
Vancouver
1.Nazife Şişman. Bakım Nesnesi Olma/Başarılı Yaşlanma Geriliminde Emeklilik, Yaşlılar ve Yeni Emek Piyasası. Senectus. 01 Eylül 2025;3(2):205-29. doi:10.26650/senectus.2025.3.2.0965