“A Man Called Ove” Filminin Yaşlı Refahı Açısından Analizi

Öz

Yaşlanma her birey için yaş ilerledikçe meydana gelen kaçınılmaz bir süreçtir. Bu süreçte bireyin fiziksel ve bilişsel fonksiyonlarında, sağlığında, gelir düzeyinde, eş ve yakın ilişkilerinde, rol ve statüsünde yaşadığı kayıplar onun toplumla olan ilişkisini yeniden şekillendirmektedir. Bu durum yaşlı bireylerin sosyal dışlanma, ayrımcılık ve yalnızlık yaşamalarına zemin hazırlayabilecek koşulları oluşturmaktadır. Ancak kimi zaman alınacak politik önlemlerle, kimi zaman ise toplumsal algının yaşlılara bakışındaki değişim ile yaşlı bireyler sosyal dışlanma durumundan daha az etkilenmektedirler. Bu araştırma ile eşi vefat etmiş, ardından zorunlu emekliliğe ayrılmış ve yaşlılık dönemine yeni girmeye başlayacak olan Ove karakterinde gündelik yaşamımızda küçük ayrıntılarda gizli olan sosyal içerme ile yaşlı bir bireyin yaşadığı sosyal dışlanma, yaş ayrımcılığına dayalı iş gücü piyasasından dışlanma gibi sorunların nasıl bertaraf edilebileceği analiz edilmektedir. Çalışmada analiz, nitel araştırmalarda kullanılan doküman incelemesi yoluyla ve filmdeki yaşlı refahı, yaş ayrımcılığı ve iş gücü piyasası ve yaşlılıkta sosyal dışlanma ve içerme temalarını kapsayan sahneler ve karakterler aracılığıyla betimsel analizle gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak filmlerin eğitici özelliğinin kullanımını öneren bu çalışma kapsamında sunulan kesitler, yaşlı bireylerin yaşamış olduğu olumsuz durumlar için her bireyin küçük ancak etkili adımlar atabileceğini ve bu adımların yaşlı bireylerin dünyasında olumlu değişimi gerçekleştirebileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yaşlanma
• Yaşlı refahı
• Yaş ayrımcılığı ve işgücü piyasası
• Yaşlılıkta sosyal dışlanma ve dâhil etme stratejileri
• Film analizi

Analysis of the Film “A Man Called Ove” in Terms of Elderly Well-Fare

Öz

Aging is an inevitable process for every individual as they age. During this process, the losses experienced by individuals in their physical and cognitive functions, health, income, spousal and intimate relationships, and role and status reshape their relationship with society. This creates conditions that can predispose older individuals to social exclusion, discrimination, and loneliness. However, sometimes through political measures and sometimes through changes in the societal perceptions of older people, older individuals are less affected by social exclusion. This research analyzes how social inclusion, hidden in the small details of our daily lives, can be eliminated through social exclusion and age-based labor market exclusion experienced by older individuals, through the character Ove, who has passed away, is forced to retire, and is just entering old age. The study’s analysis was conducted through document analysis, which is used in qualitative research, and descriptive analysis using scenes and characters from the film that encompass themes of elderly welfare, ageism and the labor market, and social exclusion and inclusion in old age. In conclusion, the sections presented within the scope of this study, which suggests the use of the educational feature of movies, show that every individual can take small but effective steps for these negative situations experienced by elderly people and that these steps can have a positive change in the world of elderly people.

Anahtar Kelimeler

• Aging
• Elderly welfare
• Age discrimination and labor market
• Social exclusion and inclusion strategies in old age
• Film analysis

Kaynakça

1. Aartsen, M., Walsh, K., Villar, F., Lowenstein, A., Katz, R., Naim, S. P., . . . Vidovicova, L. (2021). Exclusion from social relations in later life and the role of gender: A heu-. Gender a Výzkum / Gender and Research, 16-35. google scholar
2. Aathira, & Poongodi. (2021). The Portraiture of Aging: A Psycho-Analytic Study of A Man Called Ove by Fredrik Backman. Biosc.Biotech.Res.Comm, 146-149. google scholar
3. Ahmed, J. U. (2010). Documentary research method: New dimensions. Indus Journal of Management & Social Sciences, 1-14. google scholar
4. Aidukaite, J., Hort, S., & Ainsaar, M. (2021). Current trends in social welfare policies toward the older people in the Baltic and Nordic countries: an explorative study. Journal of Baltic Studies, 147-167. google scholar
5. Altan, Z., & Şişman, Y. (2003). Yaşlılara yönelik sosyal politikalar. Kamu-İş, s. 1-35. google scholar
6. Anikina, E., Ivankina, L., Gumennikov, I., Kashchuk, I., & Monastyrny, E. (2015). A study of welfare of older people at National Research Tomsk Polytechnic University. Procedia - Social and Behavioral Sciences 2, 906-910. google scholar
7. Aslan, A. E., Ergün, N., Aykaç, B., Bozdağ, F., Karataş, S., & Fakirullahoğlu, A. (2018). Yaşlılarda eş kaybı, kayıp sonrası başa çıkma stratejileri ve gelecek beklentileri üzerine nitel bir araştırma. Journal of Human Sciences , 340-358. google scholar
8. Aslan, Ş., & Ceylan, H. (2023). Sosyal hizmet eğitiminde sinema filmlerinin kullanımı. The Journal of Academic Social Sciences, 379-390. google scholar

9. Aslan, Ş., & Yelboğa, N. (2024). Sosyal hizmetin yas danışmanlığı uygulamasında güçlendirme aracı olarak sinema: Rabbit Hole ve The Son’s Room filmleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 830-846. google scholar
10. Baybora, D. (2010). Çalışma yaşamında yaş ayrımcılığı ve Amerika Birleşik Devletlerinde yaş ayrımcılığı düzenlemesi üzerine. Çalışma ve Toplum, 1-30. google scholar
11. Brodowicz, M. (2025, 06 19). Analyzing the similarities and differences between eastern and western cultures. https://aithor.com/essay-examples/analyzing-the-similarities-and-differences-between-eastern-and- western-cultures#23-social-structures-and-hierarchies. google scholar
12. Buğra, A. (2007). Yoksulluk ve sosyal haklar. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu, Yoksulluk ve Sosyal Dışlanma, Tes-İş Dergisi, 75-80. google scholar
13. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. google scholar
14. Ceylan, H. (2013). İsveç refah devletinde bakım hizmeti alan yaşlıların yaşam algıları: Stockholm örneği. Doktora Tezi. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. google scholar
15. Çam, C., Atay, E., & Işıklı, B. (2018). Yaşlılarda yalnızlık ve yaşam kalitesi. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 49-67. google scholar
16. Demir, S. A. (2021). Etiketleme teorisi çerçevesinde sosyal dışlanma ve salgın hastalıklar: Kovid-19 süreci ve damgalama. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 13-25. Doktora tezi. Hacettepe Üniverstesi. google scholar
17. Dormidontova, Y. (2018). Age discrimnation in the labour market: A quantitative analysis. Doctoral Thesis. google scholar
18. Erdem, A. R. (2020). Conceptual Analysis of Discrimination. International Journal of Humanities and, 12-20. google scholar
19. Ergun, A. D., & Ergun, C. (2023). Günümüz kentlerinde yaşlılık ve sosyal dışlanma. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 63-80. google scholar
20. Eyüpoğlu, C., Şişli, Z., & Kartal, M. (2012). Yaşam döngüsünde yaşlılığın psikolojik boyutu. Turkish Family Physcian, 18-22. google scholar
21. Feng, Z., Jones, K., & Phillips, D. (2019). Social exclusion, self‐rated health and depression among older people in China: Evidence from a national survey of older persons. Archives of Gerontology and Geriatrics, 238-244. google scholar
22. Genç, Y. (2013). Yaşlıların sosyal dışlanma sendromu ve toplumsal beklentileri. The Journal of Academic Social Science Studies , 461-482. google scholar
23. Genç, Y., & Çat, G. (2013). Engellilerin istihdamı ve sosyal içerme ilişkisi. Akademik İncelemeler Dergisi, 363-393. google scholar
24. Gerst-Emerson, K., & Jayawardhana, J. (2015). Loneliness as a public health issue: the impact of loneliness on health care utilization among older adults . Am J Public Health, 1013-1019. google scholar
25. Gijsbers, G. J., & Vrooman, C. (2008). Social exclusion of the elderly: A comparative study of EU member states. European Network of Economic Policy. google scholar
26. Gül, H. (2022). Modernleşme sürecinde yaşlılık sorunlarına ilişkin sosyolojik bir değerlendirme . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 928-943. google scholar
27. Hansen, T., Kafková, M. P., Katz, R., Lowenstein, A., Naim, S., Pavlidis, G., . . . Aartsen, M. (2021). Exclusion from Social Relations in Later Life: Micro- and Macro-Level Patterns and Correlations in a European Perspective. Int J Environ Res Public Health. google scholar
28. Hawton, A., Green, C., Dickens, A., Richards, S., Taylor, R., Edwards, R., . . . Campbell, J. (2011 ). The impact of social isolation on the health status and health-related quality of life of older people . Qual Life Res., 57-67. google scholar
29. Hrast, M. F., Mrak, A. K., & Rakar, T. (2013). Social exclusion of elderly in Central and Eastern Europe. google scholar
30. International Journal of Social Economics, 971-989. google scholar
31. İpek, C. (2017). Emeklilik hayatında uyum sorunu ve emeklilik eğitimi . Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 60-72. google scholar
32. Jiang, D., & Fung, H. (2019). Social and Emotional Theories of Aging. B. Baltes, C. Rudolph, & H. Zacher içinde, Work Across the Lifespan (s. 135-153). Academic Press. google scholar
33. Kalaycı, I., & öztürk, M. (2017). Geleneksel kalabilsem modern olabilsem: Modernleşme sürecinde yaşlılık deneyimleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 90-110. google scholar
34. Kalaycıoğlu, S., Gonzales, E., Akyıldırım, O., Beşpınar, U., Başaran, A., Aybars, İ., . . . Özdemir, B. (2016). Sosyal İçerme Alanında Göstergelerin Geliştirilmesi ve İzleme, Veri toplama, Değerlendirme Methodlarının Geliştirilmesi Konusundaki Göstergeler İndeksi. Ankara: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. google scholar
35. Karaca, F. (2010). Huzurevinde kalan yaşlıların hayata bakış açıları ve gelecekle ilgili beklentileri. Aile ve Toplum Dergisi, 50-72. google scholar
36. Karakaya, C., & Işıkhan, V. (2023). Yaşlı bireylerin sosyal dışlanma durumlarının ve sosyal problem çözme becerilerinin değerlendirilmesi. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, 89-109. google scholar
37. Khademi, M. J., Rashedi, V., Sajadi, S., & Gheshlaghi, S. M. (2015). Anxiety and loneliness in the Iranian older adults. Scientific Academic Publishing, 49-52. google scholar
38. Kiremitçi, S., & Akçay, S. (2019). Yaşlıların eş kaybı deneyimlerine ilişkin nitel bir araştırma: Konya örneği. google scholar
39. M. Kırlıoğlu, & H. H. Tekin içinde, Güncel Sosyal Hizmet Çalışmaları (s. 23-33). Çizgi Kitabevi. google scholar
40. Kneale, D. (2012). Is Social Exclusion still important for Older People. London: The International Longevity Centre. google scholar
41. Koç, M. (2002). Gelişim psikolojisi açısından yaşlılık döneminde ruhsal gelişim . Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 287-304. google scholar
42. Köroğlu, M. A. (2025). Yaşlanma teorileri bağlamında yaşlıların yaşam deneyimleri üzerine bir araştırma. Mavi Atlas, 99-126. google scholar
43. Kurtkapan, H. (2019). Türkiye’de demografik dönüşümün sosyal yansımaları ve yaşlılık. Sosyal Güvence Dergisi, 27-46. google scholar
44. Levitas, R., Pantazis, C., Fahmy, E., Gordon, D., Lloyd, E., & Patsios, D. (2007). The multidiensional analysis of socila exclusion. University of Bristol: Department for Communities and Local Government (DCLG). google scholar
45. Levitas, R., Pantazis, C., Fahmy, E., Gordon, D., Lloyd, E., & Patsios, D. (2007). The multidimensional analysis of social exclusion. Department for Communities and Local Government. google scholar
46. Lim, N. (2016). Cultural differences in emotion: differences in emotional arousal level between the East and the West. Integrative Medicine Research, 105-109. google scholar
47. Metin, B. (2018). İşgücü piyasasında yaşa dayalı ayrımcılık sorunu ve yaşa dayalı ayrımcılıkla mücadele: ABD ve AB uygulamaları çerçevesinde Türkiye için bir değerlendirme. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 72-89. google scholar
48. Müftüler, H. G. (2018). Modern toplumd ayaş ve yaşlı ayrımcılığı. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 181-214. google scholar
49. Öksüzler, B. (2015). Eş kaybının yaşlı bireyler üzerindeki psikolojik etkileri: Kaynakların Korunması Kuramı kapsamında bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. google scholar
50. Özdemir, S. (2007). Küreselleşme sürecinde refah devleti. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası. google scholar
51. Özgür, S. P. (2025). Emeklilik sonrası yaşama uyum süreci ve aktif yaşlanma. International Social Scienes Studies, 623-629. google scholar
52. Papadopoulos, F., & Tsakloglou, P. (2001). Indicators of social exclusion in EUROMOD. Athens: University of Economics and Business. google scholar
53. Rook, K. (2009). Gaps in social support resources in later life: An adaptational challenge in need of further research. Journal of Social and Personal Relationships, 103-112. google scholar
54. Sak, R., Sak, İ. T., Şendil, Ç. Ö., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analiz. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 227-250. google scholar
55. Sinan, Ö., & Bilgili, N. (2018). Yaşlılıkla ilgili yaygın inanç, tutumlar ve sağlık hizmetleri yansıması. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 246-251. google scholar
56. Şentürk, Ü. (2019). Yaşlı yalnızlığının kültürel arka planı (Malatya uygulaması). İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 505-517. google scholar
57. Tamkoç, B. (2024). Yaşlı refahı alanında önleyici sosyal hizmetler: Gündüz bakım hizmetlerinin incelenmesi. google scholar
58. Taşçılar, M. L. (2024). Yetenekli Eller: Ben Carson hikayesi filminin Tannenbaum Yıldız modeline göre analizi: Potansiyelin yeteneğe dönüşümü. Mevzu Sosyal Bilimler Dergisi, 33-74. google scholar
59. Teke, A., Kütük, C., Pektaş, S., & Ekmen, Y. (2022). Bir sosyal dışlanma riski araştırması: Yaşlılık. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 1208-1214. google scholar
60. Tereci, D., Turan, G., Kasa, N., Öncel, T., & Arslansoyu, N. (2016). Yaşlılık kavramına bir bakış. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 84-116. google scholar
61. Theobald, H. (2005). Social exclusion and care for the elderly: theoretical concepts and chancing realities in Eupean welfare states. Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, Forschungsschwerpunkt Bildung, Arbeit und Lebenschancen, Forschungsgruppe Public Health. google scholar
62. Tilikainen, E. (2017). Loneliness experienced by older people without children - a case study. Nordic Congress of Gerontology. Oslo: University of Eastern Finnland. google scholar
63. Tuncel, G., & Uzun, H. (2019). Türkiye’de yaşlılara yönelik sosyal politikalar üzerine bir inceleme. Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 309-334. google scholar
64. Tunç, E., & Atar, N. V. (2017). Bir ayrılık filminin gerçeklik terapisi ögeleri açısından incelenmesi. Social Sciences Studies Journal, 1257-1264. Universita Degli Studi Di Milano. google scholar
65. Walsh, K., Scharf, T., & Keating, N. (2017). Social exclusion of older persons: a scoping review and conceptual framework. European Journal of Ageing, 81-98. google scholar
66. Yalom, I. (1999). Varoluşçu Psikoterapi. (Z. İ. Babayiğit, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayınları. google scholar
67. Yang, Y., Yeung, W. J., & Feng, Q. (2018). Social exclusion and cognitive impairment - A triple jeopardy for Chinese rural elderly women. Health & Place, 117-127. google scholar
68. Yaylagül, N. K., Barlin, H., & Kırışık, H. (2021). Yaşlılıkta sosyal dışlanma: Sitematik bir inceleme. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, 197-213. google scholar
69. Yıldırım, T. B., Mutlu, S., Çağdaş, A., & Kızılkaya, M. (2022). Eş kaybı yaşayan yaşlıların ölüme ilişkin görüşlerinin belirlenmesi: Nitel bir araştırma. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22-35. google scholar
70. Yıldız, M. (2012). Bağlanma kuramı açısından yaşlılık dönemine genel bir bakış. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1-30. google scholar
71. Yiğit, H. (2009). Yaşlıların sosyal yaşam desteğini algılamaları. Yüksek Lisans Tezi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. google scholar
72. Yiğit, Z. (2009). Anadolu toplumu zihinsel yapısı bağlamında “Kabadayı” filmi. International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 2492- 2507. google scholar
73. Zhang, Z., & Hayward, M. D. (2001). Childlessness and the posychological well-being of older persons. Journal of Gerontology, 311-320. google scholar