Yaşlı Çalışanlara Yönelik Tutumlar Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, Eyal Gringart, Edward Helmes ve Craig Speelman (2013) tarafından geliştirilen “Yaşlı Çalışanlara Yönelik Tutumlar Ölçeği”ni (Attitudes Toward Older Workers Scale- ATOWS) Türkçe’ye uyarlamak ve ölçeğin psikometrik özelliklerini incelemektir. Uyarlama sürecinde ölçeğin dilsel eşdeğerliğini sağlamak adına, akademik standartlara uygun olarak çeviri-geri çeviri tekniği uygulanmış ve elde edilen formlar uzman görüşlerine sunularak son haline getirilmiştir. Araştırma, farklı sektörlerden 263 çalışanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda, ölçeğin orijinal yapısıyla kabul edilebilir uyum gösteren dört faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler; (1) Uyum ve Performans, (2) Güvenilirlik ve Sorumluluk, (3) Fiziksel ve Zihinsel Kapasite ve (4) Motivasyon ve Çalışkanlık olarak isimlendirilmiştir. Maddelerin faktör yükleri arasındaki varyasyon (.39 ile .84 arası) nedeniyle, tau-eşdeğerliği varsayımının ihlal edilme riskine karşı daha hassas bir güvenirlik kestirimi sunan Omega katsayıları hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre; faktör 1 için Omega katsayısı .91, faktör 2 için .77, Faktör 3 .81 ve faktör 4 için .88 değerleri elde edilmiştir. Bu bulgular, Yaşlı Çalışanlara Yönelik Tutumlar Ölçeği’nin Türkçe formunun (YÇYTÖ), Türkiye’deki çalışanların yaşlı çalışanlara yönelik tutumlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yaşlanma
• Yaşlı çalışanlar
• Yaş ayrımcılığı
• Tutum ölçeği
• Ölçek uyarlama

Adaptation of the Attitudes Toward Older Workers Scale into Turkish: A Study of Validity and Reliability

Öz

The aim of this study is to adapt the “Attitudes Toward Older Workers Scale” (ATOWS), developed by Eyal Gringart, Edward Helmes, and Craig Speelman (2013), into Turkish and to examine its psychometric properties. To ensure linguistic equivalence during the adaptation process, the translation-back translation technique was employed in accordance with academic standards, and the resulting forms were finalized following expert reviews. The research was conducted with the participation of 263 employees from various sectors. Confirmatory Factor Analysis (CFA), performed to determine construct validity, yielded a four-factor structure that demonstrated acceptable fit with the original scale. These factors were identified as: (1) Adaptability and Performance, (2) Reliability and Responsibility, (3) Physical and Mental Capacity, and (4) Motivation and Diligence. Due to the variation in factor loadings (ranging from .39 to .84), Omega coefficients were calculated to provide a more precise reliability estimate against the risk of violating the tau-equivalence assumption. According to the analysis results, the Omega coefficients were .91 for Factor 1, .77 for Factor 2, .81 for Factor 3, and .88 for Factor 4. These findings indicate that the Turkish version of the Attitudes Toward Older Workers Scale (ATOWS-TR) is a valid and reliable instrument for measuring the attitudes of employees in Turkiye toward older workers.

Anahtar Kelimeler

• Aging
• Older workers
• Age discrimination
• Attitude scale
• iScale adaptation

Kaynakça

1. Abrams, D., Swift, H. J., & Drury, L. (2016). Old and unemployable? How age-based stereotypes affect willingness to hire job candidates. Journal of Social Issues, 72(1), 105-121. google scholar
2. Baybora, D. (2010). Çalışma yaşamında yaş ayrımcılığı ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yaş ayrımcılığı düzenlemesi üzerine. Çalışma ve Toplum, 1(24), 1-30. google scholar
3. Burn, I., Firoozi, D., Ladd, D., & Neumark, D. (2023). Stereotypes of older workers and perceived ageism in job ads: evidence from an experiment. Journal of Pension Economics & Finance, 22(4), 463-489. google scholar
4. Butler, R. N. (1969). Age-ism: Another form of bigotry. The Gerontologist, 9(4), 243-246. https:// doi.org/10.1093/geront/9.4_Part_1.243. google scholar
5. Çöl, S. Ö., & Özbek, Ç. (2017). Çalışma yaşamında yaşlılık: Yaşlı çalışanlar ve insan kaynakları uygulamaları. Çalışma ve Toplum, 2(53), 547-572. google scholar
6. Dikmen, R. D. (2023). Yaş ayrımcılığı: Etkiler ve çözüm önerileri, İşverenlerin emekli çalışan istihdam etme kararlarına ilişkin nitel bir çözümleme. Yönetim ve Çalışma Dergisi, 6(2), 32-39. google scholar
7. Durusoy Öztepe, N. ve Adalı, A. (2022). İşverenlerin Emekli Çalışan İstihdam Etme Kararlarına İlişkin Nitel Bir Çözümleme. Yönetim ve Çalışma Dergisi. 6(2), 145-164. google scholar
8. Fiske, S. T., Cuddy, A. J., Glick, P., & Xu, J. (2018). A model of (often mixed) stereotype content: Competence and warmth respectively follow from perceived status and competition. S. Fiske. (Ed.) In Social cognition (pp. 162-214). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315187280 google scholar

9. Gringart, E., Helmes, E., & Speelman, C. (2013). Development of a Measure of Stereotypical Attitudes towards Older Workers. Australian Psychologist, 48(2), 110–118. https://doi. org/10.1111/j.1742-9544.2011.00024.x google scholar
10. Hanrahan, E. A., Thomas, C. L., & Finkelstein, L. M. (2023). You’re too old for that! Ageism and prescriptive stereotypes in the workplace. Work, Aging and Retirement, Volume 9, Issue 2, April 2023, Pages 204–220, https://doi.org/10.1093/workar/waab037 google scholar
11. Macdonald, J. L., & Levy, S. R. (2016). Ageism in the workplace: The role of psychosocial factors in predicting job satisfaction, commitment, and engagement. Journal of Social Issues, 72(1), 169-190. https://doi.org/10.1111/josi.12161 google scholar
12. Kıvcı, K. A. (2023). Çalışma Yaşamında Yaşa Dayalı Ayrımcılık. Gazi Kitabevi. Ankara google scholar
13. Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Newyork, The Guilford Press. google scholar
14. Özmete, E., Pak, M., & Duru, S. (2021). Workplace Age Discrimination and Affecting Factors in Turkey: A Validation Study. Experimental Aging Research, 47(5), 436–450. https://doi. org/10.1080/0361073X.2021.1909967 google scholar
15. Posthuma, R. A., & Campion, M. A. (2009). Age stereotypes in the workplace: Common stereotypes, moderators, and future research directions. Journal of Management, 35(1), 158–188. https://doi.org/10.1177/0149206308318617 google scholar
16. Richardson, B., Webb, J., Webber, L., & Smith, K. (2013). Age discrimination in the evaluation of job applicants. Journal of Applied Social Psychology, 43(1), 35-44. https:// doi.org/10.1111/j.1559-1816.2012.00979.x google scholar
17. Schafer, M. H. (2025). Social Psychological Perspectives on Age and Aging. Jan E. Stets, Karen A. Hegtvedt, Long Doan (Ed.s). In Handbook of Social Psychology: Vol. 2: Meso and Macro Perspectives (pp. 137-160). Cham: Springer Nature Switzerland. google scholar
18. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Pearson. google scholar
19. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2023). İstatistiklerle Yaşlılar, 2022. TÜİK Haber Bülteni, Sayı: 49667. google scholar
20. United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. (2020). World Population Ageing 2020 Highlights. UN. ISBN: 978-92-1-148347-5 google scholar
21. World Health Organization (WHO). (2021). Global report on ageism. ISBN: 978 92 4 0016866. https://www.who.int/publications/i/item/9789240016866 google scholar
22. Yıldırımalp, S. (2021). Ayrımcılık temelli dışlanma: Türkiye’de çalışma hayatında kadınlar. Sosyal Güvenlik Dergisi, 11(2), 321-346. google scholar