Yaşlılık Çalışmalarının Aktif Yaşlanma Kavramı Kapsamında Tetsuyo Ishii’nin Gündelik Yaşam Örneği

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 2, 4 - 22, 02.02.2026

Gökçe Karabacak

Öz

Bu çalışmada, 102 歳 一人暮らし。哲代おばあちゃんの 心も体もさびない生き方 (102 Yaşında ve Yalnız Yaşıyor, Tetsuyo Ishii’nin Zihninizi ve Bedeninizi Sağlıklı Tutan Yaşam Biçimi) isimli kitap, yaşlılık çalışmalarına katkısı bağlamında değerlendirilmektedir. Eser, tekil yaşam öyküsünü anlatan bir vaka çalışması niteliğindedir. Konu olarak Hiroşima-Onomichi’de bir dağ kasabasında yaşayan yüz iki yaşındaki Tetsuyo Ishii’nin günlük hayatını içermektedir. Çalışma kapsamında yapılacak değerlendirme, söz konusu eser bağlamında yaşlılığa dair mit-gerçek ayrımını yapma gerekliliğinin ve yaşlıların öz yeterlilik ve öz saygısına desteğin önemine odaklanmaktadır. Aktif yaşlanmayı destekleyen eylem planları, devlet tarafından teşvik ve istikrarlı yaşlı politikası sosyal destek mekanizması kurma bakımından hayati önemdedir. Bu çalışma çerçevesinde yaşlılar hem deneyimleriyle önemli kaynaklar olarak hem de sosyo-demografik ve sosyo-psikolojik koşulları hakkında sundukları verilerle sosyal politikaları şekillendirecek etkin kişiler olarak değerlendirilmektedir. Politikaların etkin, kapsayıcı, sürdürülebilir ve istikrarlı olmasını sağlayacak olan esas unsur, yaşlanmanın çok faktörlü ve interdisipliner değerlendirilmesini gerektirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yaşlılık , Yaşlı , Aktif Yaşlanma , Yaşam Seyri Perspektifi

Kaynakça

• Alkan Olsson, I. (2019). Uluslarası İnsan Hakları hukukunda Yaşlı Hakları. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 3, 39-47.
• Arun, Ö. (2013). International spotlight: Developing a gerontological social policy agenda for Turkey. The Gerontologist, Vol. 53, No. 6, 891–897.
• Arun, Ö., Binark, M., Özsoy Taylan, D., Kandemir, B., & Şahinkaya, G. (2022). Yaşlıların toplumsal sınıfı, dijital sermayeleri ve COVID-19 salgınında bağlantıda kalma pratikleri. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 42, 387-410.
• Arun, Ö. & Elmas, Ç. (2016). Yaşlılıkta ayrım: Çağdaş Türkiye’de yerel yönetimleri bekleyen zorluklar. Sosyoloji Dergisi, 36, 351-372.
• Arun, Ö. & Özkurt, V. (2019). Bakım sürecinde ihmalin yeni bir türü: Geronteknolojik yoksunluk. Mediterranean Journal of Humanities, IX/2, 107-123.
• Bookchin, M. (2017). Modern kriz (A. Yılmaz, Çev.). Sümer Yayıncılık.
• De Beauvoir, S. (1970). Yaşlılık: Son çağı. Milliyet Yayınları.
• Dericioğlu-Ergun, A. (2021), Yaşlı kadının dezavantajlı halleri, Yaşlılık ve Yoksulluk (Ed. Cem Ergun). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Duva Kaya, Ö. (2022). Yaş alma, yalnızlık ve tek başınalık, Yazıt Kültür Bilimleri Dergisi, 2(2): 260-273.
• Elder Jr, G. H. (1994). Time, human agency, and social change: Perspectives on the life course. Social Psychology Quarterly, Vol. 57, No. 1, 4-15.
• Heikkinen, E. (2011). A life course approach: research orientations and future challenges, European Review of Aging and Physical Activity, 8: 7–12.
• Hunt, S. (2004). The aging process: Curriculum resource material for local long-term care ombudsmen. National Long-Term Care Ombudsman Resource Center.
• Kağıtçıbaşı, Ç. (2012). Benlik, aile ve insan gelişimi-Kültürel psikoloji. Koç Üniversitesi Yayınları.
• Kinomoto, Y. & Suzunaka, N. (2023). Tetsuyo Ishii-102歳、一人暮らし。哲代おばあちゃんの 心も体もさびない生き方, Chugoku Shimbun.
• Kohli, M., Meyer, J. W., White-Riley, M., Held, T., Mayer, K. U., Hareven, T. (1986). Social structure and social construction of life stages, Human Development, Vol. 29, No. 3, 145-180.
• Lévi-Strauss, C. (2022). Hepimiz yamyamız (3. Baskı, H. Bayrı, Çev.). Metis Yayınları.
• Mannheim, K. (1952). The sociological problem of generations. Essays on the Sociology of Knowledge, 306, 163-195.
• Mead, M. (2018). Samoa’da ergen olmak (G. Aktuğ, Çev.), Alfa Basım Yayım Dağıtım.
• Meyer, M. W. (2022). Japonya tarihi: Hanedanlık döneminden günümüz Japonyası’na (L. Deadato, Çev.). İnkılap Kitabevi.
• Murakami, I. (2016). Aileye ilişkin araştırmalarda yaşlılık algısının değişimi, Sosyoloji Dergisi, 36, 507-525.
• Murakami, I. (2017). Türkiye’deki kuşaklararası ilişkileri geliştirme uygulamaları, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 1, 295 – 308.
• Nobe, M. (2024). Dağlık bölgelerde yaşayan yaşlı kadınların yaşamları: Okayama ili Takahashi şehri Uji-cho örneği. Yerinde yaşlanma- Japonya, Güney Kore, Türkiye ve Finlandiya’dan örnekler (Ed.İkuko Murakami). Nerka Grup.
• Pamuk, D. (2018). Yaş ve toplumsal cinsiyetin kesişimselliği: Toplumsal cinsiyeti ve yaşı oluşturma. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 2, s. 74-84.
• Pamuk, D. & Salur, B. (2022). Yaşlanma, anlatı ve otantisite. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 21 (1), 183-200.
• Sakanishi, A. (2025). Challenges and sustainability of Japan’s long-term care insurance system in a super-aging society. 政策科学 32－2.
• Temkina, A., Shpakovskaya, L., Lavie-Ajayi, M., & Rotkirch, A. (2025). Changes in ageing women’s sexual subjectivity as seen from a life course perspective: security, caring, and desire, Culture, Health & Sexuality, Vol. 27, No. 4, 479–494.
• White-Riley, M. (1978). Aging, social change, and the power of ideas. Daedalus, Fall/Vol. 107 (4), Generations, pp. 39-52.
• White-Riley, M. (1987). On the significance of age in sociology. American Sociological Review, Feb., 1987, Vol. 52, No. 1 (Feb., 1987), pp. 1-14, American Sociological Association.
• Wise, R. (2018). Yaşlanmanın psikolojisi. Yaşlanma ve yaşlılık: Disiplinlerarası bakış açıları (Der. Alan Duben). 47-66. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Zollinger-Giele, J. (1979). Social policy and the family. Annual Review of Sociology, Vol. 5 (1979), pp. 275-302, Annual Reviews.