Medikal Muhasebe: Teorik Bir İnceleme

Öz

Türkiye’nin sağlık hizmetleri sunumunda Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) en önemli reformlar arasında yer almaktadır. Sağlık hizmetine ulaşımın kolaylaştırılması, sağlık hizmetlerinin sunumunda etkinlik ve verimliliğin arttırılmasının yanı sıra finansal anlamda da birçok alanda yenilik gerçekleştirilmiştir. Sağlık hizmeti kullanım miktarının artması, kişi başına düşen reel sağlık harcamalarının artması, özel sağlık sigortalı birey sayısındaki artış ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından hem sağlık kuruluşlarına hem de vatandaşlara sağlanan finansal destekler sağlık kuruluşlarında gerçekleşen muhasebe işlemlerini daha yoğun ve karmaşık bir hale getirmiştir. Bu durum medikal muhasebe kavramının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Sağlık hizmetleri piyasasında artan kaliteli hizmet ve rekabet ortamı sağlık kuruluşlarının var olan kaynaklarını daha etkin kullanma zorunluluğunu doğurmuştur. Özel sigorta kuruluşları ile SGK’ye fatura edilen ödemelerin zamanında ve kesintiye uğramadan alınabilmesi daha önemli hale gelmiştir. Tüm bu nedenler sağlık kuruluşlarının diğer tüm birimleri ile birlikte çalışan medikal muhasebe birimini ve medikal muhasebe uzmanı ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada son yıllarda sağlık kuruluşları için çok daha önemli hale gelen medikal muhasebenin tanımı, önemi, sağlık uygulama tebliği (SUT), Medikal ulak (MEDULA) ile kamu ve özel kuruluşlarında medikal muhasebe farklılıkları ifade edilecektir. Gün geçtikçe sağlığın daha önemli bir kavram olması, sağlık teknolojisindeki gelişmeler, sağlık harcamalarındaki artış, sağlık hizmetlerinde verimlilik ve etkinlik gibi kavramlar medikal muhasebenin sağlık kuruluşları için daha da önemli olacağının en önemli kanıtlarındandır.

Anahtar Kelimeler

• Medikal muhasebe
• SUT
• MEDULA

Medical Accounting: A Theoretical Review

Öz

“Sağlıkta Dönüşüm Programı” (SDP) is among the most important reforms in the delivery of healthcare services in Turkey. Access to healthcare has been facilitated, and numerous innovations have been implemented in various areas, not only to increase the efficiency and effectiveness of healthcare delivery but also to improve its financial sustainability. The increase in the amount of healthcare services usage, the rise in real healthcare expenditures per capita, the increase in the number of individuals with private health insurance, and the financial support provided by the “Sosyal Güvenlik Kurumu” (SGK) to both healthcare institutions and citizens have made accounting operations in healthcare institutions more intensive and complex. The increasing demand for quality services and the competitive environment in the healthcare market have necessitated that healthcare institutions use their existing resources more effectively. The timely and uninterrupted collection of payments billed to private insurance companies and the SGK has become increasingly important. All these reasons have led to the emergence of the need for a medical accounting unit and medical accounting specialists working in conjunction with all other units of healthcare institutions. This study will define medical accounting, which has become increasingly important for healthcare institutions in recent years, and discuss its significance. It will also examine the relevance of “Sağlık Uygulama Tebliği” (SUT) and “Medikal Ulak” (MEDULA), as well as the differences in medical accounting between public and private institutions. The increasing importance of health, developments in health technology, rising health expenditures, and concepts such as efficiency and effectiveness in health services are among the most important indicators that medical accounting will become even more crucial for healthcare organizations.

Anahtar Kelimeler

• Medical accounting
• SUT
• MEDULA

Kaynakça

1. Akkuyu, A. (2020). Özel hastanelerde medikal muhasebe uygulamaları ve medikal muhasebeye bağlı iç kontrol mekanizmasının testi özel bir hastane uygulaması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
2. Almali, A., & Çetin Aslan, E. (2022). Özel hastanelerde fatura kesintisi nedenleri ve finansal kaybın incelenmesi. Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Dergisi, 5(1), 15-28. https://doi.org/10.54537/tusebdergisi.1069987
3. Arık, Ö., & Yılmaz, F. Ö. (2021). Sağlık kurumlarında medikal muhasebe süreçleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(2), 34-42. https://izlik.org/JA53ZR83XX
4. Bozdemir, E. (2019). Sağlık işletmelerinde maliyet muhasebesi ve analizi. Gazi Kitabevi.
5. Can, A. V. (2007). Luca Pacioli “muhasebenin babası” mıdır? Akademik Bakış, 12, 1-15.
6. Çevik, E., & Sarıçiçek, R. (2023). Türkiye’de medikal muhasebe uzmanlığı: Aranan nitelikler ve beklentiler. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 155-162. https://doi.org/10.58588/aru-jfeas.1396966
7. Dayı, F. (2013). Sağlık işletmelerinde uygulamalı finansal analiz. Ekin Basım Yayın Dağıtım.
8. Erol, M. (2012). Finansal muhasebe (4. baskı). Kalkan Matbaacılık.

9. Güvercin, A., Mil, H. İ., & Tarım, B. (2016). Sağlık hizmetlerinin finansmanı ve Sosyal Güvenlik Kurumu. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(13), 80-94. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bartiniibf/issue/17090
10. Kördeve, M. (2017). Sağlık Ödemelerinde Yeni Bir Kavram: Medikal Muhasebe. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(2), 1-13. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/article/349999
11. Mollahaliloğlu, S., Hülür, Ü., Yardım, N., Özbay, H., Çaylan, A. K., Ünüvar, N., & Aydın, S. (2007). Türkiye’de sağlık reformları süreci. In Türkiye’de sağlığa bakış 2007 (ss. 243–286). T.C. Sağlık Bakanlığı.
12. Nazlıoğlu, B. (2020). Sağlık işletmelerinde muhasebe sistemi perspektifinde medikal muhasebe. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 533-550. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahbvuibfd/article/732697
13. Robertson, J. C. (1996). Auditing (8th ed.). Richard D. Irwin. https://library.iaa.ac.tz/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=127504&shelfbrowse_itemnumber=18960
14. Sağlık Bakanlığı (2003). Sağlıkta dönüşüm. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/1438/0/donusumturk2zip.zip
15. Sağlık Bakanlığı (2008). Türkiye sağlıkta dönüşüm programı ilerleme raporu. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/turkiyeSDP.pdf
16. Sağlık Bakanlığı. (2012). Türkiye sağlıkta dönüşüm programı değerlendirme raporu (2003–2011) (R. Akdağ, Ed.). Sağlık Bakanlığı Yayınları. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Yayin/453
17. Sağlık Bakanlığı (2024). Sağlık istatistikleri yıllığı 2024. https://www.saglik.gov.tr/TR-114952/saglik-istatistikleri-yilligi-2024.html
18. Sayım, F. (2016). Kamu hastanelerinde muhasebe ilintisi kurulan faaliyetler ve özel hastane karşılaştırması: Yalova örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(ICAFR 16 Özel Sayı), 672–684. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijmeb/article/745069
19. Sosyal Güvenlik Kurumu. (SGK). (2008). Sağlık uygulama tebliği (SUT). https://www.thd.org.tr/1/haberler/69/2008-yili-sosyal-guvenlik-kurumu-saglik-uygulama-tebligi
20. Sosyal Güvenlik Kurumu. (SGK) (2022). 2021 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu faaliyet raporu. https://www.sgk.gov.tr/Duyuru/Detay/2021-Yili-Sosyal-Guvenlik-Kurumu-Faaliyet-Raporu-2022-05-13-11-42-10
21. Sosyal Güvenlik Kurumu. (SGK). (2025). SGK veri sistemi. https://net.sgk.gov.tr/SgkVeriV2/
22. Sır, G. (2017). Hasta hizmetleri ve medikal muhasebe. In O. Yarar & Ö. İnce (Eds.), Sağlık kuruluşlarında hasta hizmetleri (p. 89). Güneş Tıp Kitabevleri. https://interactivepdf.uniflip.com/2/34834/1087772/pub/document.pdf
23. Sözen, A. B. (2015). Faturalama sürecinde yapılan hatalar sonucu oluşan gelir kayıplarının nedenleri ve kayıpları önlemek için yapılması gerekenler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi.
24. Şengül, Y. (2019). Türkiye’de sağlık bilişimi altyapısının kamusal alandaki gelişimi ve e-sağlık hizmetleri. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 1(2), 14–20. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/762642
25. Şenol, A., & Metin, M. H. (2022). Sağlık işletmelerinde medikal muhasebe uzmanlığı ve önemi. Scientific Journal of Innovation and Social Sciences Research, 2(2), 111–121. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sjissr/article/1490490
26. Tercan, Ş. (2023). Sağlık hizmetlerinin sunumunda yeni bir uygulama alanı olarak medikal muhasebe (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
27. Organisation for Economic Co-operation and Development. (OECD). (2025a). Health and social care workforce. https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2025_8f9e3f98-en/full-report/health-and-social-care-workforce_63ea8f12.html
28. Organisation for Economic Co-operation and Development. (OECD). (2025b). Health expenditure in relation to GDP. https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2025_8f9e3f98-en/full-report/health-expenditure-in-relation-to-gdp_6e4c2773.html
29. Yasukata, K. (2008). Byōin keiei ni okeru kosuto manejimento [Cost management in hospital operation]. Byōin, 67(5), 434–438.
30. Yıldız, H., Ecevit, E., Yıldırım, E., & Şükrüoğlu, D. (2024). Sağlık hizmetlerine dair bireylerin algıları ve tutumlarındaki değişim: Türkiye örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(ICMEB’24 Özel Sayı), 22–43. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1488303