Pediatrik Yoğun Bakım Ünitesinde Cerrahi Hastalarda Sağlık Bakımıyla İlişkili Enfeksiyonlar: Bir Yıllık Retrospektif Analiz

Öz

Amaç: Bu çalışma, pediatrik cerrahi hastalarında yoğun bakım ünitesinde sağlık bakımı ilişkili enfeksiyon (SBİE) oranlarını ve enfeksiyonla ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Retrospektif ve tanımlayıcı tipteki bu araştırma, bir üniversite hastanesinin Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Pediatri Yoğun Bakım Ünitesinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 01.05.2024–01.05.2025 tarihleri arasında cerrahi girişim uygulanmış, 0–18 yaş aralığında ve yoğun bakımda en az 24 saat izlenmiş 71 pediatrik hasta oluşturmuştur. Veriler hasta dosyaları, hemşire gözlem formları ve araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama formu aracılığıyla elde edilmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistikler ve Ki-kare testi kullanılarak analiz edilmiş, enfeksiyon hızları CDC ve Sağlık Bakanlığı formüllerine göre hasta-gün başına hesaplanmıştır. Bulgular: Hastaların %52,1’i 2–5 yaş grubunda, %70,4’ü erkek, %71,8’inde ek hastalık mevcuttur. Yoğun bakımda kalış süresi medyan 7 gün (min:1–max:800) olarak bulunmuştur. Hastaların %71,8’inde ek hastalık bulunmuştur. İzlem süresince %25,4’ünde yeni enfeksiyon gelişmiş, SBİE oranı %15,5 olarak belirlenmiştir. Kültür alınan tüm hastaların %66,7’sinde üreme saptanmış; en sık izole edilen mikroorganizmalar maya türleri (%25,0) ve Candida spp. (%16,7) olmuştur. Enfeksiyon türleri arasında cerrahi alan enfeksiyonu, üriner sistem enfeksiyonu ve ventilatör ilişkili pnömoniler (%27,8) öne çıkmıştır. Hasta-gün başına enfeksiyon hızları cerrahi alan enfeksiyonunda 19,0/1000, ventilatör ilişkili pnömonide 7,7/1000, üriner sistem enfeksiyonunda 5,1/1000 ve kateter ilişkili enfeksiyonda 6,6/1000 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Pediatrik cerrahi yoğun bakım hastalarında SBİE’leri önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Özellikle cerrahi alan enfeksiyonlarının hasta-gün bazında daha yüksek hızda gelişmiştir. SBİE’lerin azaltılabilmesi için enfeksiyon kontrol önlemlerinin güçlendirilmesi, invaziv girişimlerin süresinin kısaltılması ve multidisipliner yaklaşımların uygulanması kritik önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Pediatri
• Cerrahi
• Yoğun bakım
• Sağlık bakımı ilişkili enfeksiyon
• Çocuk

Healthcare-Associated Infections in Surgical Patients in the Pediatric Intensive Care Unit: A One-Year Retrospective Analysis

Öz

Objective: This study aimed to determine the rates of healthcare-associated infections (HAIs) and associated factors in pediatric patients admitted to the intensive care unit (ICU) following surgical procedures. Materials and Methods: This retrospective descriptive study was conducted in the Pediatric Intensive Care Unit of the Department of Pediatrics at a university hospital. The study sample included 71 pediatric patients aged 0–18 years who underwent surgery and were monitored in the ICU for at least 24 hours between May 1, 2024, and May 1, 2025. Data were collected from patient records, nursing observation forms, and a data collection form developed by the researchers. Descriptive statistics and the Chi-square test were used for analysis, and infection rates per patient-day were calculated using CDC and Ministry of Health formulas. Results: Among the patients, 52.1% were aged 2–5 years, 70.4% were male, and 71.8% had comorbidities. The median length of ICU stay was 7 days (range: 1–800). During follow-up, 25.4% of patients developed a new infection, with an HAI rate of 15.5%. Microbial growth was detected in 66.7% of all cultured patients; the most frequently isolated microorganisms were yeast species (25.0%) and Candida spp. (16.7%). The most common infection types were surgical site infections, urinary tract infections, and ventilator-associated pneumonia (27.8%). Infection rates per 1,000 patient-days were 19.0 for surgical site infections, 7.7 for ventilator-associated pneumonia, 5.1 for urinary tract infections, and 6.6 for catheter-related infections. Conclusion: HAIs remain a significant problem in pediatric surgical ICU patients, particularly surgical site infections, which occur at higher rates per patient-day. Strengthening infection control measures, minimizing the duration of invasive procedures, and implementing multidisciplinary approaches are critical for reducing HAIs.

Anahtar Kelimeler

• Pediatrics
• Surgery
• Intensive care
• Healthcare-associated infection
• Child

Kaynakça

1. Akinkugbe, O., Cooke, F. J., & Pathan, N. (2020). Healthcare-associated bacterial infections in the paediatric ICU. JAC-Antimicrobial Resistance, 2(3). https://doi.org/10.1093/jacamr/dlaa066
2. Alten, J. A., Rahman, A. K. M. F., Zaccagni, H. J., Shin, A., Cooper, D. S., Blinder, J. J., Retzloff, L., Aban, I. B., Graham, E. M., Zampi, J., Domnina, Y., & Gaies, M. G. (2018). The Epidemiology of Healthcare-associated Infections in Pediatric Cardiac Intensive Care Units. Pediatric Infectious Disease Journal, 37(8), 768-772. https://doi.org/10.1097/INF.0000000000001884
3. Arif, S., Sadeeqa, S., Saleem, Z., Latif, S., & Sharif, M. (2021). The burden of healthcare-associated infections among pediatrics: a repeated point prevalence survey from Pakistan. Hospital Practice, 49(1), 34-40. https://doi.org/10.1080/21548331.2020.1826783
4. Atıcı, S., Kılıç, S., Karadeniz Cerit, K., Kıyan, G., & Soysal, A. (2025). Healthcare-associated infections in the first four years of a pediatric surgical intensive care unit. The Journal of Infection in Developing Countries, 19(04), 576-581. https://doi.org/10.3855/jidc.21092
5. Avcu, G., & Atıkan, B. Y. (2021). Healthcare-associated Infections at a Tertiary Level Pediatric Intensive Care Unit From Turkey. The Journal of Pediatric Research, 8(3), 246-250. https://doi.org/10.4274/jpr.galenos.2020.67299
6. Babaoğlu, A. B., Tekindal, M., Büyükuysal, M. Ç., Tozun, M., Elmalı, F., Bayraktaroğlu, T., & Tekindal, M. A. (2021). Epidemiyolojide Gözlemsel Çalışmaların Raporlanması: STROBE Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması. Batı Karadeniz Tıp Dergisi, 5(1), 86-93. https://doi.org/10.29058/mjwbs.869832
7. Bedir Demirdağ, T., Koç, E., Tezer, H., Oğuz, S., Satar, M., Sağlam, Ö., Uygun, S. S., Önal, E., Hirfanoğlu, İ. M., Tekgündüz, K., Oygür, N., Bülbül, A., Zübarioğlu, A. U., Üstün, N., Ünal, S., Aygün, C., Saygılı Karagöl, B., Zenciroğlu, A., Öncel, M. Y., … Kulalı, F. (2021). The prevalence and diagnostic criteria of health-care associated infections in neonatal intensive care units in Turkey: A multicenter point- prevalence study. Pediatrics & Neonatology, 62(2), 208-217. https://doi.org/10.1016/j.pedneo.2021.01.001
8. CDC. (2025). Identifying Healthcare-associated Infections (HAI) for NHSN Surveillance .

9. Chetty, T., Pillay, A., Balakrishna, Y., Reddy, T., Goga, A., Moore, D. P., Karsas, M., Cloete, J., Archary, M., Kwawegen, A. van, Thomas, R., Nakwa, F. L., Waggie, Z., Magrath, S., & Jeena, P. (2023). Healthcare-associated Infections Drive Antimicrobial Prescribing in Pediatric Departments at Three Academic Hospitals in South Africa. Pediatric Infectious Disease Journal, 42(8), e283-e289. https://doi.org/10.1097/INF.0000000000003954 Collins, S. (2024). From Risk to Resilience: Enhancing Infection Control Practices in Pediatric Surgical Settings. J Infect Dis Diagn, 9(262).
10. Fitzgerald, F. C., Zingg, W., Chimhini, G., Chimhuya, S., Wittmann, S., Brotherton, H., Olaru, I. D., Neal, S. R., Russell, N., da Silva, A. R. A., Sharland, M., Seale, A. C., Cotton, M. F., Coffin, S., & Dramowski, A. (2022). The Impact of Interventions to Prevent Neonatal Healthcare-associated Infections in Low- and Middle-income Countries: A Systematic Review. Pediatric Infectious Disease Journal, 41(3S), S26-S35. https://doi.org/10.1097/INF.0000000000003320
11. Güler, A., Tuncer, R., İskit, H., Alkan, M., Zorludemir, Ü., Parlakgümüş, C., & Özçellik, Z. (2019). Çocuk cerrahisi yenidoğan yoğun bakım ünitesinde sağlık bakımı ilişkili enfeksiyonlar ve risk faktörleri. Cukurova Medical Journal, 1(44), 455-468.
12. Haque, M., McKimm, J., Sartelli, M., Dhingra, S., Labricciosa, F. M., Islam, S., Jahan, D., Nusrat, T., Chowdhury, T. S., Coccolini, F., Iskandar, K., Catena, F., & Charan, J. (2020). Strategies to Prevent Healthcare-Associated Infections: A Narrative Overview
    . Risk Management and Healthcare Policy, Volume 13, 1765-1780. https://doi.org/10.2147/RMHP.S269315
13. Işık, M. E., Arslanoğlu, E., Şavluk, Ö. F., & Ceyran, H. (2021). Healthcare-associated Infections in Pediatric Cardiovascular Surgery Intensive Care Unit Between 2016-2020. Koşuyolu Heart Journal, 24(1), 26-29. https://doi.org/10.51645/khj.2021.m125
14. Karabay, M., Kaya, G., Güçlü, E., Öğütlü, A., Karabay, M., & Caner, İ. (2021). Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Sağlık Bakım İlişkili Enfeksiyonlar: Son 6 Yılın Değerlendirilmesi. Turkish Journal of Pediatric Disease, 15(2), 87-92. https://doi.org/10.12956/tchd.597635
15. Liben, Y., Zerihun, S., Birara, A., Woyraw, W., Mulugeta, N., Tarekegn, B., & Sinshaw, B. (2025). Incidence And Risk Factors of Hospital-Acquired Infections in Pediatrics Patients at Tibebe Ghion Specialized Hospital, Ethiopia, 2022; Prospective Follow-Up Study. SVOA Paediatrics, 4(2), 17-29. https://doi.org/10.58624/SVOAPD.2025.04.004
16. Madran, B., Genç, Z., Keske, Ş., Sargın-Altunok, E., Menekşe, Ş., Akpınar, A., Aydın, M., & Ergönül, Ö. (2025). Healthcare-Associated Infection Rates in Türkiye (2014-2023): A Systematic Review and Meta-Analysis. Infectious diseases & clinical microbiology, 7(1), 17-26. https://doi.org/10.36519/idcm.2025.470
17. Mazzeffi, M., Galvagno, S., & Rock, C. (2021). Prevention of Healthcare-associated Infections in Intensive Care Unit Patients. Anesthesiology, 135(6), 1122-1131. https://doi.org/10.1097/ALN.0000000000004017
18. Moolasart, V., Srijareonvijit, C., Charoenpong, L., Kongdejsakda, W., Anugulruengkitt, S., Kulthanmanusorn, A., Thienthong, V., Usayaporn, S., Kaewkhankhaeng, W., Rueangna, O., Sophonphan, J., Manosuthi, W., & Tangcharoensathien, V. (2024). Prevalence and Risk Factors of Healthcare-Associated Infections among Hospitalized Pediatric Patients: Point Prevalence Survey in Thailand 2021. Children, 11(6), 738. https://doi.org/10.3390/children11060738
19. Murni, I. K., Duke, T., Kinney, S., Daley, A. J., Wirawan, M. T., & Soenarto, Y. (2022). Risk factors for healthcare-associated infection among children in a low-and middle-income country. BMC Infectious Diseases, 22(1), 406. https://doi.org/10.1186/s12879-022-07387-2
20. Ongun, E. A., & Aksay, A. (2019). Evaluation of healthcare associated infections at pediatric critical care units. Cumhuriyet Medical Journal. https://doi.org/10.7197/223.vi.542646
21. Öz Çataltaş, E., Aladağ Çiftdemir, N., & Duran, R. (2021). Assessment of healthcare-associated infections in pediatric intensive care unit. . J Pediatr Inf , 15(4), e210-e216.
22. Özaslan, Z., Çelebi, S., Köksal, N., Özkan, H., Ocakoğlu, G., Yeşil, E., Özer, A., Turan, C., Bülbül, B., & Hacımustafaoğlu, M. (2021). Comparative Evaluation of Health Care-Related Infections in Pediatric and Newborn Intensive Care Units in A University Hospital: The Seven-Year Retrospective Study. Güncel Pediatri, 19(2), 231-240. https://doi.org/10.4274/jcp.2021.0029
23. Sağlık Bakanlığı. (2024). Ulusal Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Tanı Rehberi.
24. Sönmez, A. Ö. Ş. A. F. (2021). Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyon Epidemiyolojisi ve Sürveyansı. Hemşirelik Bilimi Dergisi , 4(1), 41-45.
25. Stewart, S., Robertson, C., Pan, J., Kennedy, S., Dancer, S., Haahr, L., Manoukian, S., Mason, H., Kavanagh, K., Cook, B., & Reilly, J. (2021). Epidemiology of healthcare-associated infection reported from a hospital-wide incidence study: considerations for infection prevention and control planning. Journal of Hospital Infection, 114, 10-22. https://doi.org/10.1016/j.jhin.2021.03.031
26. Zingg, W., Hopkins, S., Gayet-Ageron, A., Holmes, A., Sharland, M., Suetens, C., Almeida, M., Asembergiene, J., Borg, M. A., Budimir, A., Cairns, S., Cunney, R., Deptula, A., Berciano, P. G., Gudlaugsson, O., Hadjiloucas, A., Hammami, N., Harrison, W., Heisbourg, E., … VerjatTrannoy, D. (2017). Health-care-associated infections in neonates, children, and adolescents: an analysis of paediatric data from the European Centre for Disease Prevention and Control point-prevalence survey. The Lancet Infectious Diseases, 17(4), 381-389. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(16)30517-5