TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN STAGFLASYON VE SLAMPFLASYONUN MAKRO EKONOMİK ETKİLERİNİN İNCELENMESİ (1996- 2022)

Yaşanan büyük ekonomik krizlerden olan petrol krizleri (1974- 75) ile başlayan stagflasyon ve slamplasyon olgularının incelenmesi, 2020 pandemisinin özellikle ekonominin arz cephesinde meydana getirdiği ani düşüşle, hız kazanmıştır. Çalışmanın iki amacı mevcuttur. İlki teorik açıdan, ekonomi bilimi literatürüne göre, stagflasyon ve slampflasyon olgularının farkını nitel olarak belirlemektir. İkincisi de ekonometrik uygulama ile Türkiye ekonomisinde stagflasyon ve slampflasyon olgularının mevcut olup- olmadığını, mevcut ise kronolojik olarak hangi tarihler arasında olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın nicel analiz bölümü Türkiye ekonomisinin 1996 ile 2022 yılları arasındaki 27 gözlem yılarına ait tarım, sanayi ve hizmetler sektörünün büyüme ve enflasyon oranlarının karşılaştırılması ve stagflasyon ile slampflasyon kavramlarının hangi yıllarda somutlaştığına dair ilk sonuçları elde etmeye yöneliktir. Çalışmanın eviews paket programı yardımıyla gerçekleştirilen ekonometrik analiz bölümünde, sadece sektörel büyüme ve enflasyon oranları değil, ayrıca emisyon, M2 para arzı, yurt içi krediler ve GSYİH gibi değişkenlerle genişletilmektedir. Çalışmanın Türkiye ekonomisi için yapılan sayısal analiz bulgularına göre, toplam sekiz yılda stagflasyon, toplam üç yılda da slampflasyon gerçekleşmektedir Stagflasyonun para arzını, sanayi üretimini ve GSYİH’yı azalttığı, slampflasyonun para arzını arttırırken, sanayi üretiminde daha az etkili olduğu ve GSYİH’yı arttırdığı görülmektedir. Her ikisinin hizmetler sektörü üzerindeki etkisinin aynı yön ve aynı oranda olduğu gözlemlenmektedir.

The examination of stagflation and slumplatin phenomena, which began with the oil crises (1974- 75), one of the major economic crises, has gained momentum due to the sudden decline in the supply side of the economy caused by the 2020 pandemic. The study has two main objectives. The first is to qualitatively determine the difference between stagflation and slumplation phenomena in the Turkish economy through econometric applications, and if present, to identify the chronological periods during which they occured. The quantitative analysis section of the study focuses on obtaining preliminary results regarding the inflation and the growth rates in the agriculture, industry, and services sectors of the Turkish economy from 1996 to 2022, and identifying the years in which stagflation and slumplation materialized. In the econometric analysis section, conducted with the help of the E- Views software package, the study extends beyond sectoral grawth and inflation rates to include variables such as emissions, M2 maney supply, domestic credits, and GDP. According to the numerical analysis findings fort he Turkish economy, stagflation occurs in a toral of eight years, while slumplation accours in a total of three years. It is observed that stagflation decreases Money supply, industrial prduction, and GDP, whereas slumplation increases Money supply, is less effective on industrial production, and increases GDP. Both phenomena have the same direction and magnitude of impact on the services sector..