Nuri Demirağ’ı Anlamaya Dair Bir Deneme
Öz
Bu çalışma Nuri Demirağ’ın şahsiyetini ve düşünce dünyasını anlamaya, onun ülkemize sağladığı ve sağlamaya çalıştığı katkıları ortaya koymaya dair literatür taraması yönteminden faydalanılarak hazırlanmış bir değerlendirmedir. Bir Cumhuriyet devri münevveri ve girişimcisi olan Demirağ, imparatorluğun dağılma döneminde doğmuş ve o dönemin sıkıntılarını yakından tecrübe etmiştir. Bu tecrübeler üzerinde derin izler bırakmış, yaşamı boyunca bunların tekrarlanmaması için gayret etmiştir. Zenginliğin, topluma hizmet için kişiye verilmiş bir emanet olduğunu düşünen Demirağ daima buna göre hareket etmiş, servetini bu uğurda harcamıştır. Yeri gelmiş köyleri refaha kavuşturmak için projeler üretmiş, yeri gelmiş okullar kurmuştur. Göklerine hâkim olamayan milletlerin ilerleyemeyeceğini öngörmüş, ilk seri üretim yerli uçak ve ilk yerli paraşüt imalini gerçekleştirmiştir. Kendi insanının yabancıların yaptığı her şeyi yapabileceğine inanmış, milli olana rağbet edip ithal unsurların yerli olanla ikamesi için çalışmış, girişimlerinin tıkandığı noktada siyasete girmiştir. Ahlaka ve ahlaklı olmaya büyük önem veren Demirağ, başarının temelini ahlak olarak görmüş, milletçe gelişmişliğin de ahlaklı olmakla mümkün olacağına inanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Nuri Demirağ, Erken Cumhuriyet Dönemi, Milli Kalkınma Partisi, Girişimcilik, Havacılık
Kaynakça
- Adıgüzel, M. B. (2013). Hayalleri uçuran adam. İTO Yayınları.
- Akçakaya, U. (2022). Bir karış fazla şimendifer: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e demiryolu politikasının değişimi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi, 5(1), 29-61. https://doi.org/10.47437/esogutd.1078259
- Amerika Seyahati İntibaları. (1951). Nuri Demirağ’ın Amerika seyahati intibaları ve Türk milletine beyannamesi. Şaka Matbaası.
- Aydoğan, A. (2020). Atatürk dönemi Türk havacılık faaliyetleri ve havacılık faaliyetlerinin gelişim süreci. Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 4(2), 69-81. https://doi.org/10.47088/utad.785945
- Başgil, A. F. (2021). 27 Mayıs ihtilali ve sonuçları (5. Baskı). Kubbealtı Yayınları.
- Çınar Akay, T. ve Akay, T. (2025). Osmanlı Devleti’nin son döneminde siyasi propaganda aracı olarak sigara paketleri ve kâğıtlarının kullanımı. Belleten, 89(315), 641-682. https://doi.org/10.37879/belleten.2025.641
- Çokgezen, M. (2000). New fragmentations and new cooperations in the Turkish bourgeoisie. Environment and Planning C: Government and Policy, 18(5), 525-544. https://doi.org/10.1068/c9850
- Deliorman, M. N. (1957). Nuri Demirağ’ın hayat ve mücadeleleri. Nu. D. Matbaası.
- Demir, M. (2014). Mütareke yılları İstanbul'unda toplumsal yapıyı etkileyen olaylardan yansımalar. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 1(2), 22-32. https://izlik.org/JA26YK63RU
- Dervişoğlu, F. M. (2007). Nuri Demirağ Türkiye’nin havacılık efsanesi (1. baskı). Ötüken Neşriyat.