Bölge ve Gelir Düzeyine Göre Seçilmiş Ülkelerin Sosyo-Ekonomik Yapılarının PERMANOVA ile Analizi
Öz
Bu çalışmada, ülkelerin sosyo-ekonomik yapılarındaki farklılıklar çok değişkenli bir çerçevede incelenmiştir. Analizde ortalama eğitim süresi, doğumda beklenen yaşam süresi, işsizlik oranı ve enflasyon oranı değişkenleri kullanılmıştır. Veri setinin çok değişkenli normal dağılım varsayımını sağlamaması nedeniyle parametrik olmayan Permutational Multivariate Analysis of Variance (PERMANOVA) yöntemi tercih edilmiştir. PERMANOVA uygulaması sonucunda, ülkeler arasında istatistiksel olarak anlamlı çok değişkenli farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, gerçekleştirilen analizler hem bölge hem de gelir düzeyinin bu farklılıklar üzerinde anlamlı ve belirleyici etkilerinin olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, özellikle gelir düzeyinin sosyo-ekonomik yapı üzerindeki etkisinin daha güçlü olduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak, ülkelerin sosyo-ekonomik yapılarının çok boyutlu ve heterojen bir karaktere sahip olduğu ve bu yapının büyük ölçüde ekonomik gelişmişlik düzeyi tarafından şekillendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
PERMANOVA, Çok Değişkenli Analiz, Gelir Düzeyi, Bölgesel Farklılıklar, Sosyo-Ekonomik Göstergeler
Kaynakça
- Acemoğlu, D. ve Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. Crown Business.
- Albayrak Delialioğlu, R. ve Altay, Y. (2024). Tarımda permütasyonel çok değişkenli varyans analizi (PERMANOVA) kullanımı. İçinde Ziraat, orman ve su ürünleri alanında akademik çalışmalar V. İKSAD Yayınevi.
- Alpar, C. R. (2011). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel yöntemler. Detay Yayıncılık.
- Anderson, M. J. (2001). A new method for non-parametric multivariate analysis of variance. Austral Ecology, 26(1), 32–46. https://doi.org/10.1111/j.1442-9993.2001.01070.pp.x
- Anderson, M. J. (2006). Distance-based tests for homogeneity of multivariate dispersions. Biometrics, 62(1), 245–253. https://doi.org/10.1111/j.1541-0420.2005.00440.x
- Anderson, M. J., Ellingsen, K. E. ve McArdle, B. H. (2006). Multivariate dispersion as a measure of beta diversity. Ecology Letters, 9(6), 683–693. https://doi.org/10.1111/j.1461-0248.2006.00926.x
- Anderson, M. J., Gorley, R. N. ve Clarke, K. R. (2008). PERMANOVA+ for PRIMER: Guide to software and statistical methods. PRIMER-E.
- Anderson, M. J. ve ter Braak, C. J. F. (2003). Permutation tests for multi-factorial analysis of variance. Journal of Statistical Computation and Simulation, 73(2), 85–113. https://doi.org/10.1080/00949650215733
- Fischer, S. (1993). The role of macroeconomic factors in growth. Journal of Monetary Economics, 32(3), 485–512. https://doi.org/10.1016/0304-3932(93)90027-D
- Freedman, D. A. ve Lane, D. A. (1983). A nonstochastic interpretation of reported significance levels. Journal of Business & Economic Statistics, 1(4), 292–298. https://doi.org/10.1080/07350015.1983.10509354