Mitolojilerin Yaşam Alanı Olarak Popüler Kültür Ve Türk Mitolojisinin Yeri

Öz

Hikâyeler, mitolojinin temel taşıdır. Binlerce yıldır anlatılan, nesilden nesile aktarılan ve günümüze ulaşan mitolojik öyküler; insanlığın evreni anlama ve anlamlandırma çabasının sembolik bir ürünüdür. Çoğu mit, hayal ürünü olarak kabul edilse de, her biri, ortaya çıktığı dönemin toplumsal ve kültürel gerçeklerine göndermeler içerir. Doğa ve insanla ilgili hayal gücüne dayalı bu anlatılar; tıpkı bilim gibi, dünyayı açıklama ve yorumlama isteğinin bir sonucudur. Mitolojik öyküler, orijinal dini bağlamlarından büyük ölçüde arındırılmış olsalar da, modern toplumda hayati ve dinamik bir rol oynamaya devam etmektedir. Bu kadim anlatılar, evrensel arketipik temalar ve kültürel kodlar olarak varlığını sürdürerek modern topluma kimlik, anlam ve yaratıcı ilham kaynağı olmaktadır. Dinsel niteliklerini büyük ölçüde yitirmiş olsalar da mitolojiler, sundukları evrensel değerler ve arketipsel temalar sayesinde modern çağda da önemini korumaktadır. Nitel bir literatür taraması ve seçilmiş kültürel ürünlerin (film, dijital oyun, tıbbi terminoloji örnekleri) tematik çözümlemesine dayanan araştırma; mitolojik sembollerin modern medya aracılığıyla yeniden kurgulandığını ortaya koymaktadır. Bu öykülerin popüler kültürde hâlâ yer alması, onların zamansız cazibesini kanıtlamaktadır. Mitlerin sürekli yeniden yorumlanması, onların varlığını sürdürmesini sağlar; ancak yerel mitolojilerin unutulmaması için modern eğilimlere uyarlanması gerekir. Bulgular, özellikle Batı kökenli mitolojilerin (Yunan ve Nors) popüler kültürde baskın temsile sahip olduğunu, Türk mitolojisinin ise sınırlı düzeyde yer bulduğunu göstermektedir. Bu çalışma, mitolojik anlatıların çağdaş dönemde popüler kültür içinde nasıl yeniden üretildiğini ve hangi biçimlerde sürdüğünü incelerken Türk mitolojisinin çağdaş kültür içindeki yerini sorgulamakta ve geleceğine dair önerilerde bulunmaktadır. Türk mitolojisinin Batılı mitolojilere kıyasla ne kadar yetersiz bir şekilde temsil edildiği vurgulanırken, Türk mitolojisinin modern kültürel ürünlere, özellikle de dijital oyunlara ve sinemaya entegre edilmesinin, onun küresel görünürlüğünün artırılması ve kültürel mirasın korunması açısından elzem olduğu belirtilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mitoloji
• Popüler Kültür
• Modern Medya
• Türk Mitolojisi
• Doğaüstü

Popular Culture as a Life Space for Mythologies and the Place of Turkish Mythology

Öz

Stories are the cornerstone of mythology. Told for thousands of years, passed down from generation to generation, and surviving to the present day, mythological stories are a symbolic product of humanity's efforts to understand and make sense of the universe. Mythological stories, though largely stripped of their original religious context, continue to play a vital and dynamic role in modern society. These ancient narratives persist as universal archetypal themes and cultural codes, offering modern society identity, meaning, and creative inspiration. While most myths are considered imaginary, each one contains references to the social and cultural realities of the period in which it emerged. These imaginative narratives about nature and humanity much like science are a result of a desire to explain and interpret the world. Although they have largely lost their religious character, mythologies retain their significance in the modern age thanks to the universal values and archetypal themes they offer. Based on a qualitative literature review and thematic analysis of selected cultural products (films, digital games, and medical terminology), the research reveals that mythological symbols are being reconstructed through modern media. The ongoing presence of these stories in popular culture proves their timeless appeal. The continuous reinterpretation of myths ensures their survival, but local mythologies must be adapted to modern trends to avoid being forgotten. Findings indicate that Western-based mythologies (specifically Greek and Norse) have a dominant representation in popular culture, while Turkish mythology has a limited presence. This study examines how mythological narratives are reproduced in popular culture in the contemporary period and in what ways they continue, while questioning the place of Turkish mythology in contemporary culture and making suggestions for its future. The essay highlights the significant underrepresentation of Turkish mythology compared to its Western counterparts. The author suggests that integrating Turkish mythology into modern cultural products, particularly digital games and cinema, is essential for increasing its global visibility and preserving cultural heritage.

Anahtar Kelimeler

• Mythology
• Popular Culture
• Modern Media
• Turkish Mythology
• Supernatural

Kaynakça

1. Akgün, A. H., & Limon, Ö. (2025, 19 Şubat). Uluslararası Mitoloji Film Festivalinde ilk kez dijital oyun yarışması düzenlenecek. Anadolu Ajansı. https://tinyurl.com/2s4x4deu Erişim tarihi: 25 Aralık 2025
2. Athanasiadis, L. (1997). Greek mythology and medical and psychiatric terminology. Psychiatric Bulletin, 21(12), 781–782. https://doi.org/10.1192/pb.21.12.781
3. Bayat, F. (2022). Türk şaman mitolojisinin teonimleri. Ötüken Neşriyat
4. Bezgin, Y. K. (2019). Türk mitinin medyaya yansıması üzerine bir mukayese. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 5(9), 58-81. https://izlik.org/JA88NG77GF
5. Boratav, P. N. (2012). Türk mitolojisi (R. Özbay, Çev.). Bilgesu Yayıncılık
6. Burke, R. (2025, Temmuz 23). Labubu origins: Pagan mythology. Mind Journal. https://themindsjournal.com/labubu-origins-pagan-mythology-gets-distorted
7. Campbell, J. (2012). The hero with a thousand faces. New World Library
8. Cash, J. (2024, Ağustos 21). China goes ape over culture-boosting Black Myth Wukong video game. Reuters. https://www.reuters.com/technology/china-goes-ape-over-culture-boosting-black-myth wukong-video- game-2024-08-21/ Erişim tarihi: 10 Ocak 2026

9. Cassirer, E. (1971). An Essay On Man. Hazard Adams (Ed.). Critical theory since Plato İçinde (s.1018-1026). Wadsworth Publishing
10. Chami, A. (2015). The influence of the Greek Mythology over the modern western society. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Tlemcen Üniversitesi.
11. Cömert, B. (2006). Mitoloji ve ikonografi. De Ki Basım Yayın
12. Çoruhlu, Y. (2002). Türk mitolojisi ana hatları. Kabalcı Yayınevi
13. Dağ, U. (2021). İnançlardaki cehennem tasvirlerinin sanatta duyguların ifadesi olarak yorumlanması. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
14. Eldridge, A. (2025, Kasım 21). Harry Potter. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/Harry- Potter Erişim tarihi: 25 Aralık 2025
15. Evans, R. E. (2018). The mythological perspective of modern media: Cross-cultural consciousness and modern myths. [Yayımlanmamış lisans tezi]. James Madison Üniversitesi
16. Fingeroth, D. (2004). Superman on the couch . Bloomsbury Academic
17. Gariper, K. (2022). Mitten sinemaya Olympos’tan Hollywood’a göstergelerarası düzlemde tanrıların göçü. Milli Folklor, 17(134), 92–105. https://izlik.org/JA92HY67DC
18. Hutcheson, F. (2020). Güzellik ve erdem idelerimizin kökeni üzerine bir soruşturma (M. Menekşe Özer, Çev.). Say Yayınları
19. Kozan, M. (2014). Kuzey Mitolojisinin Günümüz Popüler Kültürüne Yansımaları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 173(173), 245-254. DOI:https://doi.org/10.20296/tsad.63458
20. Lalić, G. (2004). Eponyms in English. Romanian Journal of English Studies, 1, 64-69
21. Lee, C. C., & Jacobs, R. L. (2002). Achilles (the man, the myth, the tendon). The Iowa Orthopaedic Journal, 22, 108–109. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1888379/
22. Lysanets, Y., & Bieliaieva, O. (2023). The use of eponyms in medical case reports: etymological, quantitative, and structural analysis. Journal Of Medical Case Reports, 17(1), 151
23. Malinowski, B. (1926). Myth in primitive psychology. Kegan Paul, Trench, Trubner & Co. Ltd.
24. March, J. (2014). Klasik mitler, (Semih Lim, Çev.). İletişim Yayınları
25. O’Brien M. (2005). The anatomy of the Achilles tendon. Foot And Ankle Clinics, 10(2), 225–238. DOI:https://doi.org/10.1016/j.fcl.2005.01.011
26. Oğuz, Ö. M. (2002). Mit Yoksullaşması ve “Bayram Dede” Miti. Milli Folklor, 7(53), 6
27. Ögel, B. (2020). Türk Mitolojisi. Altınordu Yayınları.
28. Öztürk, A. (2024). Kültürlerarası Kahraman Motifinin Dönüşümü ve Yeni Mitsel Anlatının Özellikleri. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 7(13), 126-139. DOI:https://doi.org/10.35235/uicd.1464058
29. Perron, B. (2012). Silent hill: The terror engine. University of Michigan Press.
30. Roux, J. P. (2011). Eski Türk mitolojisi (Musa Yaşar Sağlam, Çev.). Bilgesu Yayıncılık.
31. Uysal, Y. (2022). Mythology and Religion in the Context of Transition from Mythological Thinking to Religious Thinking. Culture Academy, 2(1), 78–88
32. Vasić, D. (2023). Od Bastet do Catwoman. Suzana Marjanić ve Rosana Ratkovčić (Ed.). Studia Mythologica Slavica içinde
33. VGChartz. (2023). God of War. https://www.vgchartz.com/game/226282/god-of-war/ Erişim Tarihi: 29 Eylül 2026