EN
TR
Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği
Öz
Cosplay, kurgusal karakterlerin kostüm, makyaj ve performatif unsurlar aracılığıyla fiziksel dünyaya taşınmasını temel alan, küresel ölçekte yükselen disiplinler arası sanatsal bir pratiktir. Geleneksel bir hayran etkinliği imajının ötesine geçen bu olgu; günümüzde performans sanatı, giyilebilir sanat ve beden sanatı gibi köklü disiplinlerle kuramsal bir kesişim kümesi oluşturmaktadır. İngilizce isim ile “costume” yani kostüm ve oynamak fiilinin “play” birleşimi ile oluşturulan “Cosplay” adındaki bu yeni oluşum tüm dünyada oldukça yaygın bir hareket olduğu kabul edilmektedir. Cosplayin güncel olması ve özellikle genç bireyler arasında büyük bir kitleye hitap etmesi, bilinirliği ve uygulanabilirliğini daha da yaygınlaştırmaktadır. Terim, 21. yüzyılda küresel ölçekte görünürlüğü artan ve farklı sanat disiplinlerinin kesişiminde ortaya çıkan bir ifade olarak, “sanatsal pratik” kavramı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu çerçevede cosplay; bilim kurgu, fantastik edebiyat, çizgi romanlar, sinema, televizyon ve video oyunları gibi farklı anlatı evrenlerinden karakterlerin temsil yoluyla yeniden canlandırılmasına dayanan kültürel ve sanatsal bir etkinliktir. Hem edebiyat alanında hem de görsel yaklaşımlar temelinde karakterler; giysi, jest ve makyaj uygulamaları aracılığıyla hayat bulabilmektedir. Bu bağlamda cosplay, bireyin kurgusal karakterle kurduğu performatif bağı dışsallaştırdığı bir sanatsal eylem olarak değerlendirilebilir. Bireyler, giysi ve diğer görsel unsurlar aracılığıyla yaratılan karakterlerle doğrudan bir bağ kurmakta ve bu karakterleri bedensel olarak temsil etmektedir. Fiziksel dünyaya taşınan bu temsiller; kostüm inşası, makyaj ve performatif jestlerin bir araya gelmesiyle mekânsal ve görsel bir gerçeklik kazanmaktadır. Bu çalışma, cosplay pratiğini söz konusu sanat alanlarının metodolojileri ve estetik ilkeleri çerçevesinde ele alarak kavramsal bir yapılandırma sunmayı amaçlamaktadır. Bedenin bir anlatı yüzeyine dönüşümü, kostümün sanatsal bir nesne olarak inşası ve performansın zamansal niteliği gibi dinamikler üzerinden cosplayin çağdaş sanat içerisindeki konumu analiz edilmektedir. Nitel araştırma yöntemleri ve görsel araştırma teknikleri kullanılarak ortaya konulan çalışmada, dijital kültür ve yeni medya ortamlarıyla şekillenen bu çok katmanlı üretim biçiminin, modern sanat tartışmalarındaki yeri değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adeloye, A. A., Kayode, T. D., & Akinlawon, T. K. (2024). The impact of technology on the production and consumption of contemporary art. Art Time, 6, 21–26. https://doi.org/10.5281/zenodo.10894497
- Aslantürk, M., & Altunöz, A. (2023). Beden sanatı çerçevesinde acının dili olan beden. Umay: Sanat ve Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 26–38.
- Avşar Karabaş, P., & İşleyen, F. (2016). Performans sanatının doğuşu ve günümüze yansımaları. International Journal of Cultural and Social Studies, 2(2), 340–350.
- Balseçen, H. (2018). Yves Klein’ın antropometrilerindeki bedenler. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 8(2/1), 12–20.
- Bayraktar, A. (2019). Cosplay tanımı: Video oyunları karakterleri üzerinden. İçinde O. Kunduracı & A. Aytaç (Ed.), XII. Uluslararası Türk Sanatı, Tarihi ve Folkloru Kongresi / Sanat Etkinlikleri (ss. 343–346). Konya Büyükşehir Belediyesi & Selçuk Üniversitesi.
- Bayraktar, A. (2022). Plastik sanatlarda yaratım unsuru olarak siberpunk [Sanatta yeterlik tezi, Kastamonu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Kastamonu Üniversitesi Açık Arşiv. https://acikerisim.kastamonu.edu.tr/items/f9597263-7867-4df8-9614-320eea03de6d
- Beuys, J., & Jappe, G. (2009). Sadece birkaç kişi değil herkes davetli. İçinde C. Harrison & P. Wood (Ed.), Sanat ve kuram 1900–2000: Değişen fikirler antolojisi (s. 953). Küre Yayınları.
- Bourriaud, N. (2002). Relational aesthetics (S. Pleasance & F. Woods, Çev.). Les presses du réel.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Güzel Sanatlar, Görsel Sanatlar (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
28 Nisan 2026
Kabul Tarihi
29 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 11
APA
Bayraktar, A., & İlden, S. (2026). Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği. Sanat ve İkonografi Dergisi, 11, 73-82. https://doi.org/10.62425/sidd.1939753
AMA
1.Bayraktar A, İlden S. Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği. Sanat ve İkonografi Dergisi. 2026;(11):73-82. doi:10.62425/sidd.1939753
Chicago
Bayraktar, Alkan, ve Serkan İlden. 2026. “Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği”. Sanat ve İkonografi Dergisi, sy 11: 73-82. https://doi.org/10.62425/sidd.1939753.
EndNote
Bayraktar A, İlden S (01 Eylül 2026) Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği. Sanat ve İkonografi Dergisi 11 73–82.
IEEE
[1]A. Bayraktar ve S. İlden, “Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği”, Sanat ve İkonografi Dergisi, sy 11, ss. 73–82, Eyl. 2026, doi: 10.62425/sidd.1939753.
ISNAD
Bayraktar, Alkan - İlden, Serkan. “Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği”. Sanat ve İkonografi Dergisi. 11 (01 Eylül 2026): 73-82. https://doi.org/10.62425/sidd.1939753.
JAMA
1.Bayraktar A, İlden S. Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği. Sanat ve İkonografi Dergisi. 2026;:73–82.
MLA
Bayraktar, Alkan, ve Serkan İlden. “Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği”. Sanat ve İkonografi Dergisi, sy 11, Eylül 2026, ss. 73-82, doi:10.62425/sidd.1939753.
Vancouver
1.Alkan Bayraktar, Serkan İlden. Cosplay: Disiplinler Arası Bir Sanat Pratiği. Sanat ve İkonografi Dergisi. 01 Eylül 2026;(11):73-82. doi:10.62425/sidd.1939753