Osman Hamdi Bey’in “Silah Taciri” Adlı Eseri: Geç Dönem Osmanlı Sanat Alanında Temsil, Kültürel Sermaye ve Sembolik Meşruiyet

Öz

Bu makale, Osman Hamdi Bey’in “Silah Taciri” (1908) adlı tablosunu Pierre Bourdieu’nün sanat sosyolojisi çerçevesinde çözümlemektedir. Araştırmanın temel sorusu, Osman Hamdi’nin kültürel sermayesine ve iki kültürlü habitusuna dayanarak oryantalizm alanının kurallarını aynı anda nasıl hem kabul ettiği hem de içeriden sorguladığıdır. Tablo, kurumsallaşma sürecindeki geç dönem Osmanlı sanat alanı ile uluslararası oryantalizm alanının kesişiminde stratejik bir “konum alış” olarak incelenmektedir; bu alanların her biri sanatçıya kendi beklenti sistemini dayatmaktaydı. Araştırma nitel olup betimsel–çözümleyici bir yaklaşımla yürütülmüş; veriler belge analizi ve eserin görsel okuması yoluyla toplanmıştır. Çözümlemenin kavramsal çerçevesi alan, sermaye ve habitus üçlüsüne dayanmakta; tuvaldeki her görsel öğe — mekân, nesne, jest ve kompozisyon — salt estetik bir veri olarak değil, konumlar ve mücadeleler ağı içinde bir hamle olarak okunmaktadır. Bulgular, tablodaki öğelerin — kervansaray, Bizans sütun başlığı, tarihî miğferler, kılıç ve tüfek — sembolik sermayeler olarak işlediğini; bedenlerin düzenlenişinin (oturan tacir ve ayakta duran alıcı) iktidar hiyerarşisini ve meşruiyetin eski kuşaktan yeni kuşağa aktarılma mekanizmasını yeniden ürettiğini göstermektedir. Kılıç ile tüfeğin yan yana getirilmesi de gelenekten moderniteye geçişte meşruiyet araçlarının dönüşümünü temsil etmektedir. Mekân ve nesneler düzeyinde eser, çöküş merkezli oryantalist anlatıya karşı Osmanlı medeniyet sürekliliğini yeniden kurmakta; bedenler düzeyinde bilgi hiyerarşisini ve kutsanmanın aktarımını resmetmekte; araçlar düzeyinde ise yirminci yüzyılın eşiğinde Osmanlı iktidar alanının yapısal dönüşümünü belgelemektedir. Sonuç olarak “Silah Taciri”, oryantalist klişenin edilgen bir yeniden üretimi değil, “edilgen Doğu” imgesini medeniyet sürekliliği ve otorite anlatısına dönüştüren, sanat alanı içinde stratejik bir eylemdir.

Anahtar Kelimeler

• Osman Hamdi bey
• Silah Taciri,
• Pierre Bourdieu,
• sanat alanı
• kültürel sermaye,
• oryantalizm

Osman Hamdi Bey’s “The Arms Merchant”: Representation, Cultural Capital and Symbolic Legitimacy in the Late Ottoman Artistic Field

Öz

This article analyses “The Arms Merchant” (1908) by Osman Hamdi Bey within the framework of Pierre Bourdieu’s sociology of art. The central question of the study is how Osman Hamdi, relying on his cultural capital and bicultural habitus, simultaneously accepts the rules of the Orientalist field and questions them from within. The painting is examined as a strategic “position-taking” at the intersection of two fields — the late Ottoman artistic field, then in the process of institutionalisation, and the international field of Orientalism — each of which imposed its own system of expectations on the artist. The research is qualitative and descriptive–analytical; the data were gathered through documentary analysis and a visual reading of the work. The conceptual toolkit of the analysis rests on the Bourdieusian triad of field, capital and habitus, so that every visual element of the canvas — space, object, gesture and composition — is read not as a purely aesthetic datum but as a move within a network of positions and struggles. The findings show that the elements of the painting — the caravanserai, the Byzantine capital, the historical helmets, the sword and the rifle — operate as symbolic capitals, while the arrangement of the bodies (the seated merchant and the standing buyer) reproduces the hierarchy of power and the mechanism by which legitimacy is transmitted from the old generation to the new. The juxtaposition of sword and rifle likewise represents the transformation of the instruments of legitimacy in the passage from tradition to modernity. At the level of space and objects the work reconstructs Ottoman civilisational continuity against the decline-centred Orientalist narrative; at the level of bodies it depicts a hierarchy of knowledge and the transfer of consecration; and at the level of instruments it documents the structural transformation of the Ottoman field of power on the eve of the twentieth century. The conclusion is that “The Arms Merchant” is not a passive reproduction of the Orientalist cliché but a strategic act within the artistic field, one that converts the image of a “passive East” into a narrative of civilisational continuity and authority.

Anahtar Kelimeler

• Osman Hamdi Bey
• the Arms Merchant
• Pierre Bourdieu,
• artistic field,
• cultural capital
• Orientalism

Kaynakça

1. Arık, G., & Karoğlu, A. (2026). The reflection of the identity problem and the reconstruction process on Turkish art: A reading within the context of contemporary art. Sanat ve İko,nografi Dergisi, 10, 11–19. https://doi.org/10.62425/sidd.1769877
2. Armağan, S. (2023). Osman Hamdi Bey’in hayatı ve faaliyetleri [Yüksek lisans tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi]. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
3. Aydın, O., & Karoğlu, A. (2025). Strategic anachronism in contemporary art: The construction of black identity in Kehinde Wiley’s paintings. Sanat ve İkonografi Dergisi, 9, 35–42. https://doi.org/10.62425/sidd.1749825
4. Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste (R. Nice, Trans.). Harvard University Press.
5. Bourdieu, P. (1987). What makes a social class? On the theoretical and practical existence of groups. Berkeley Journal of Sociology, 32, 1–17.
6. Bourdieu, P. (1990). In other words: Essays towards a reflexive sociology (M. Adamson, Trans.). Stanford University Press.
7. Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power (J. B. Thompson, Ed.; G. Raymond & M. Adamson, Trans.). Polity Press.
8. Bourdieu, P. (1995). The rules of art: Genesis and structure of the literary field (S. Emanuel, Trans.). Stanford University Press.

9. Bourdieu, P. (1998). Practical reason: On the theory of action. Stanford University Press.
10. Bourdieu, P. (2001). Nazariye-ye koneš: Dalāyel-e ʿamali va entek̲āb-e ʿaqlāni [Practical reason: On the theory of action] (M. Mardiha, Trans.). Naqš-o Negār. (Original work published 1994)
11. Brown, N., & Szeman, I. (2000). Pierre Bourdieu: Fieldwork in culture. Rowman & Littlefield.
12. Cezar, M. (1971). Sanatta Batı’ya açılış ve Osman Hamdi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
13. Çelik, B., İşbilir, S., & Güneş, S. (2026). Reflections of the double-headed eagle motif in the artistic products of the Mersin Olgunlaşma Institute. Sanat ve İkonografi Dergisi, 10, 60–67. https://doi.org/10.62425/sidd.1873700
14. Demirarslan, D. (2018). Türk yaşam kültüründe oturma mobilyasının değişimi ve gelişimi. The Journal of Turk-Islam World Social Studies, 5(17), 63–80.
15. Demirsar, V. B. (1987). Osman Hamdi’nin tablolarında gerçekle ilişkiler [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
16. Eldem, E. (2010). Osman Hamdi Bey sözlüğü. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
17. Gümüş, Ç. (2018). Bir sanat eleştirisi örneği: Osman Hamdi Bey’in “Silah Taciri” resmi. International Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 4(26), 5673–5680.
18. Kalyoncu, H. (2026). Porcelain and object semantics: “Image, symbol, and ephemerality in Dutch Baroque painting.” Sanat ve İkonografi Dergisi, 10, 1–10. https://doi.org/10.62425/sidd.1745919
19. Kızılırmak Çekinmez, B. (2026). Exlibris and Vanitas: The paradox between ownership and earthly transience. Sanat ve İkonografi Dergisi, 10, 37–46. https://doi.org/10.62425/sidd.1878975
20. Özçelik, N. (2020). Osman Hamdi Bey’in portrelerinde anlam. Tarih ve Gelecek Dergisi, 6(2), 449–458.
21. Posocco, L. (2021). Osman Hamdi Bey and the dawn of the Ottoman museum: A Bourdieusian approach. International Journal of Humanities Social Sciences and Education (IJHSSE), 8(10), 29–41.
22. Sönmez, E. (2026). The reflection of the patchwork technique in contemporary art. Sanat ve İkonografi Dergisi, 10, 47–59. https://doi.org/10.62425/sidd.1751739
23. Image Sources
24. Image 1. Osman Hamdi Bey, The Arms Merchant (Silah Taciri), 1908, oil on canvas, Ankara Painting and Sculpture Museum. Wikimedia Commons (public domain). https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ankara_Silah_Taciri_by_Osman_Hamdi_Bey_0556.jpg (accessed 16 July 2026)
25. Image 2. Detail of the work reproduced in Image 1 (helmet, flintlock rifles and carved capital fragments). Same source as Image 1
26. Image 3. Detail of the work reproduced in Image 1 (the two principal figures). Same source as Image 1